ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਾਣ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
Punjabi Akhan Collection

• ਅਖਾਣ: ਓੜਕ ਬੱਚਾ ਮੂਲਿਆ। ਤੂੰ ਹੱਟੀ ਬਹਿਣਾ॥
  Akhan: Orak bacha mulia, tu hatti bahina
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਵੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਰ ਸਫਲ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If one child is ruined, you sit idle at the shop.
  Meaning (English): Don’t despair over one failure.
  English Equivalent: Don’t cry over spilt milk.
• ਅਖਾਣ: ਉਸ ਪੇਕੇ ਕੀ ਜਾਣਾ ਜਿਥੇ ਸਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪਾਣਾ॥
  Akhan: Us peke ki jaana jithe sir paani na paana
  ਅਰਥ: ਪਿੰਡ ਭਾਵੇਂ ਪੇਕਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸੁਖ-ਅਰਾਮ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
  Literal Translation: What’s the use of going to in-laws’ house where even water is not offered?
  Meaning (English): Don’t value relationships where there is no respect or hospitality.
  English Equivalent: A house without hospitality is no home.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਗਲੀ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੋ ਨਹੀ ਖਲੀ॥
  Akhan: Uh kihdi gali jithe Bhago nahi khali
  ਅਰਥ: ਹਰ ਥਾਂ ਖੜਪੈਂਚ/ਚੌਧਰੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ।
  Literal Translation: Which street is that where Bhago hasn’t passed?
  Meaning (English): No place is free of gossip or critics.
  English Equivalent: Bad news travels fast.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਰਾਣੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ॥
  Akhan: Uh zameen raani jis de sir te paani
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਉਪਜਾਊ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: That land is queen which has water on it.
  Meaning (English): Land with water is most valuable.
  English Equivalent: Water is life.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਦਿਨ ਡੁੱਬਾ। ਜਦ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕੁੱਬਾ॥
  Akhan: Uh din dubba jad ghodi charria kubba
  ਅਰਥ: ਨਕਾਰੇ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਮਮ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਦੀ।
  Literal Translation: The day is ruined when a hunchback mounts a horse.
  Meaning (English): When undeserving people get power, it leads to disaster.
  English Equivalent: When fools are in charge, chaos follows.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਨਾਰ ਸੁਲੱਖਣੀ। ਜਿਸ ਪਹਿਲੇ ਜਾਈ ਲੱਛਮੀ॥
  Akhan: Uh naar sulakhni jis pahile jaayi Laxmi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਪਹਿਲੀ ਜੰਮੀ ਧੀ ਦੀ ਖੁਸੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: She’s virtuous whose first-born is a daughter named after Goddess Lakshmi.
  Meaning (English): A woman is blessed if her daughter brings prosperity.
  English Equivalent: Daughters are a blessing.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਨਾਲ ਨਾ ਖੜੇ। ਉਹ ਘੋੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ॥
  Akhan: Uh naal na khade, uh ghodi te chadhe
  ਅਰਥ: ਬਦੇ ਬਦੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੰਗੀ ਜਾਂ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: He doesn’t stand with you, yet rides the horse.
  Meaning (English): Someone enjoys benefits without sharing struggles.
  English Equivalent: Reaping without sowing.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਨਾ ਭੁੱਲਾ ਜਾਣੀਏ। ਜੋ ਮੁੜ ਘਰ ਆਵੇ॥
  Akhan: Uh na bhulla janie jo murh ghar aave
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਸ਼ਤਾਚਾਪ ਕਰ ਲੈਵੇ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਜਾਵੇ ਉੱਦੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Never forget the one who returns home.
  Meaning (English): Remember those who come back to you.
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਫਿਰੇ ਨੱਥ ਘੜਾਉਣ ਨੂੰ। ਉਹ ਫਿਰੇ ਨੱਕ ਵਢਾਉਣ ਨੂੰ॥
  Akhan: Uh phire natth gharaun nu, uh phire nakk vadhaun nu
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਵੱਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਉਲਟਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: One goes to pierce a nose-ring, the other to cut the nose.
  Meaning (English): Different people have opposite intentions.
  English Equivalent: One man’s meat is another man’s poison.
• ਅਖਾਣ: ਉਹ ਮਾਂ ਮਰ ਗਈ। ਜਿਹੜੀ ਦਹੀਂ-ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਟੁੱਕ ਦਿੰਦੀ ਸੀ॥
  Akhan: Uh maan mar gayi jidhri dahi-makkhan naal tukk dindi si
  ਅਰਥ: ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਆਕਤੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The mother died who fed bread with curd and butter.
  Meaning (English): Good times are gone with the caretaker.
  English Equivalent: The golden days are over.
• ਅਖਾਣ: ਉਜੜੀਆਂ ਭਰਜਾਈਆਂ ਵਲੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੇਠ
  Akhan: Ujariyan bharjaaiyan wali jinhna de jeth
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਘਰ ਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰੇ ਹੀ ਨਿਕੰਮੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਭਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਮੰਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Co-sisters are ruined if elder brother-in-law is bad.
  Meaning (English): Family harmony depends on elders’ conduct.
  English Equivalent: As the elder, so the younger.
• ਅਖਾਣ: ਉਜੜੇ ਪਿੰਡ ਭੜੋਲਾ ਮਹਿਲ॥
  Akhan: Ujre pind bhrola mehal
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਲੱਭੇ ਤਾਂ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਨਿਕੰਮੀ ਸ਼ੈ ਦੀ ਹੀ ਕਦਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: In a ruined village, a grand mansion.
  Meaning (English): Grandeur is useless without people.
  English Equivalent: A palace in the desert is meaningless.
• ਅਖਾਣ: ਉਜੜੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਗਾਲ੍ਹੜ ਪਟਵਾਰੀ॥
  Akhan: Ujre bagan de galhar patwari
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨਖਸਮੀ ਸ਼ੈ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਮਾਲਿਕ ਬਣ ਬਹੇ।
  Literal Translation: In ruined gardens, the monkeys act as keepers.
  Meaning (English): In chaos, the unworthy take charge.
  English Equivalent: When the cat’s away, the mice will play.
• ਅਖਾਣ: ਉਠ ਨੀ ਨੂੰਹੇਂ ਨਿਸਲ ਹੋ ਚਰਖਾ ਛੱਡ ਤੇ ਚੱਕੀ ਝੋ॥
  Akhan: Uth ni nuhe nisal ho, charkha chhad te chakki jho
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਕੰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Get up, daughter-in-law, stop spinning and start grinding.
  Meaning (English): Time to shift work when priorities change.
  English Equivalent: A time for every task.
• ਅਖਾਣ: ਉਠਿਆ ਜਾਵੇ ਨਾ। ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ॥
  Akhan: Uthia jaave na, fitte moonh godeyan de
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਆਪ ਤੋਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: Can’t get up, curse the knees.
  Meaning (English): People blame their body/others for their own weakness.
  English Equivalent: A bad workman blames his tools.
• ਅਖਾਣ: ਉਤਾਵਲਾ ਸੋ ਬਾਵਲਾ॥
  Akhan: Utaavla so baavla
  ਅਰਥ: ਕਾਹਲਾ ਪੈਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਸੋਚਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
  Literal Translation: The hasty one is foolish.
  Meaning (English): Acting in haste leads to mistakes.
  English Equivalent: Haste makes waste.
• ਅਖਾਣ: ਉਲਟੀ ਗੰਗਾ ਪਹੋਏ ਨੂੰ॥
  Akhan: Ulti ganga pahoye nu
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਸੂਲ ਜਾਂ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਦੇ ਉਲਟ ਗੱਲ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: The Ganges flows backward for him.
  Meaning (English): Impossible things seem to happen for some.
  English Equivalent: When pigs fly.
• ਅਖਾਣ: ਉਲਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਨੂੰ ਡਾਂਟੇ॥
  Akhan: Ulta chor kotwal nu daante
  ਅਰਥ: ਕਸੂਰਵਾਰ ਦਾ ਬੇਕਸੂਰ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣਾ।
  Literal Translation: The thief scolds the constable.
  Meaning (English): Wrongdoers accuse the righteous.
  English Equivalent: The pot calling the kettle black.
• ਅਖਾਣ: ਉਲਟੇ ਬਾਂਸ ਬਰੇਲੀ ਨੂੰ॥
  Akhan: Ulte bans Bareli nu
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਦੇ ਉਲਟ ਗੱਲ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: Bamboo upside down to Bareilly.
  Meaning (English): Things gone completely wrong.
  English Equivalent: Upside down / topsy-turvy.
• ਅਖਾਣ: ਉਲਟੀ ਵਾੜ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਏ॥
  Akhan: Ulti vaar khet nu khaaye
  ਅਰਥ: ਜਦ ਰਖਵਾਲੇ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਉਣ।
  Literal Translation: The fence eats the crop.
  Meaning (English): The protector turns destroyer.
  English Equivalent: A wolf in sheep’s clothing.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਖਲੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਂ ਮੋਹਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਡਰ॥
  Akhan: Ukhli vich sir ditta taan mohlian da ki dar
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਚੁੱਕ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
  Literal Translation: Once you put your head in the mortar, why fear the pestle?
  Meaning (English): If you’ve taken a big risk, don’t fear small troubles.
  English Equivalent: In for a penny, in for a pound.
• ਅਖਾਣ: ਉਂਗਲੀ ਫੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਫੜਾ॥
  Akhan: Ungli phad te pahunchaa phada
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਦੂਣੀ ਚੌਣੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Hold the finger, but he grabs the arm.
  Meaning (English): Take undue advantage of small favors.
  English Equivalent: Give him an inch, he’ll take a mile.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਚੀ ਦੁਕਾਨ ਫਿੱਕਾ ਪਕਵਾਨ॥
  Akhan: Uchi dukaan, phikka pakwan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਂ ਬਹੁਤਾ ਹੋਣਾ। ਪਰ ਵਾਹ ਪੈਣ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾੜਾ ਸਿੱਧ ਹੋਣਾ।
  Literal Translation: Big shop but tasteless food.
  Meaning (English): Showy outside, poor inside.
  English Equivalent: Great boast, small roast.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੀਏ। ਕਰਤਾਰੋਂ ਡਰੀਏ॥
  Akhan: Ucha bol na boliye, Kartaron dariye
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੰਕਾਰ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Don’t speak arrogantly; fear the Creator.
  Meaning (English): Stay humble before God.
  English Equivalent: Pride goes before a fall.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਚਾ ਲੰਮਾ ਗੱਭਰੂ। ਪੱਲੇ ਠੀਕਰੀਆਂ॥
  Akhan: Ucha lamba gabbroo, palle theekriyan
  ਅਰਥ: ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਮਾੜਾ।
  Literal Translation: Tall, handsome man but with only potsherds in hand.
  Meaning (English): Appearances deceive; he has nothing.
  English Equivalent: All show and no substance.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਠ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਮੂਤਰਨਾ ਨਾ ਆਇਆ॥
  Akhan: Utth buddha ho gaya par mootarna na aaya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਕੋਈ ਕੁਚੱਜਾ ਕੰਮ ਕਰੇ।
  Literal Translation: The camel grew old but still didn’t learn to urinate properly.
  Meaning (English): Age doesn’t always bring wisdom.
  English Equivalent: You can’t teach an old dog new tricks.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਠੇ ਤਾਂ ਉੱਠ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੇਤੇ ਦੀ ਮੁੱਠ॥
  Akhan: Uthe taan utth, nahi taan rete di muth
  ਅਰਥ: ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: If he rises, fine; if not, just a fist of sand.
  Meaning (English): No big loss either way.
  English Equivalent: Nothing ventured, nothing gained.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਤੋਂ ਝੜਿਆ ਸੰਭਲੇ ਪਰ ਨਜ਼ਰੋਂ ਝੜਿਆ ਨਾ ਸੰਭਲੇ॥
  Akhan: Utton jharia sambhle, par nazron jharia na sambhle
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਮੁੜ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿਗਿਆ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਮੁੜਕੇ ਆਪਣਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: What falls from hand can be picked up, but what falls from the eye (respect) cannot.
  Meaning (English): Lost respect is hard to regain.
  English Equivalent: Reputation once lost is hard to recover.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਤੋਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਲੇ ਕਾਂ॥
  Akhan: Utton bibiyan, darhiyan vicho kaale kaan
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਬੜਾ ਸਾਊ ਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਐਬ ਕਰਦਾ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: From outside, noble ladies; inside, black crows.
  Meaning (English): Looks are deceptive.
  English Equivalent: Beauty is only skin-deep.
• ਅਖਾਣ: ਉੱਦਮ ਅੱਗੇ ਲੱਛਮੀ। ਪੱਖੇ ਅੱਗੇ ਪੌਣ॥
  Akhan: Udam agge Laxmi, pakkhe agge paun
  ਅਰਥ: ਜਿਵੇਂ ਪੱਖਾ ਝੱਲ ਕੇ ਹਵਾ ਦਾ ਸੁਖ ਲੈ ਲਈਦਾ ਹੈ। ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉੱਦਮ ਕੀਤਿਆਂ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Wealth comes with effort, wind comes with a fan.
  Meaning (English): Hard work brings prosperity.
  English Equivalent: Industry brings fortune.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਅੜਾਉਂਦੇ ਹੀ ਲੱਦੀਦੇ ਹਨ॥
  Akhan: Uth arraunde hi laddide han
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Camels kneel only when loaded.
  Meaning (English): People bow when burdened.
  English Equivalent: Necessity tames pride.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਕੁੱਤਾ ਵੱਢ ਖਾਊ॥
  Akhan: Uth te chadhi nu kutta vadh khaau
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਲੱਗਦੀ ਵਾਹ ਸੁਰਖਿਅਤ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਡਰ ।
  Literal Translation: Even on a camel, the rider is bitten by a dog.
  Meaning (English): Misfortune follows everywhere.
  English Equivalent: Misfortune dogs his steps.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਦਿਸਦੇ ਹਨ॥
  Akhan: Uth te chadhi nu do-do disde han
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਸੌਖਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
  Literal Translation: From a camel, things look double.
  Meaning (English): Position distorts perception.
  English Equivalent: Power blinds.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਤੋਂ ਛਾਣਨੀ ਲਾਹਿਆਂ ਭਾਰ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਊ ॥
  Akhan: Uth ton chhanani lahian, bhaar haula ho jaau
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਘਟਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
  Literal Translation: Removing a sieve from a camel’s load lightens it.
  Meaning (English): Every little burden matters.
  English Equivalent: Many a little makes a mickle.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਦੇ ਗਲ ਟੱਲੀ॥
  Akhan: Uth de gal talli
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A bell on the camel’s neck.
  Meaning (English): Someone noticeable everywhere.
  English Equivalent: Sticks out like a sore thumb.
• ਅਖਾਣ: ਊਠ ਨਾ ਕੁੱਦੇ ਬੋਰੇ ਕੁੱਦੇ॥
  Akhan: Uth na kudde, bore kudde
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅਸਲੀ ਹੱਕਦਾਰ ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਪਰ ਕੋਈ ਅਣਹੱਕਾ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ।
  Literal Translation: If camel won’t jump, sack will.
  Meaning (English): If the capable won’t act, the unfit will try.
  English Equivalent: If you don’t, someone else will.
• ਅਖਾਣ: ਅਸਮਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਣਾ
  Akhan: Asmaan Sir ’Te Chukkna
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ
  Literal Translation: To lift the sky onto the head
  Meaning (English): To create a huge fuss or uproar
  English Equivalent: Raise the roof / Make a scene
• ਅਖਾਣ: ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿਗੀ ਖਜੂਰ ‘ਤੇ ਅਟਕੀ॥
  Akhan: Asmaan ton diggi khajoor te atki
  ਅਰਥ: ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਆਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Fell from the sky and got stuck on a date-palm
  Meaning (English): Escaped one trouble only to fall into another
  English Equivalent: Out of the frying pan into the fire
• ਅਖਾਣ: ਅਸ਼ਰਫੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਤੇ ਕੋਲਿਆਂ ਉਤੇ ਮੁਹਰ॥
  Akhan: Ashrafian di loot te koliyaan ute muhr
  ਅਰਥ: ਘਟੀਆ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨੀ।
  Literal Translation: Gold coins stolen, seal placed on coals
  Meaning (English): Genuine things are lost, false ones are protected
  English Equivalent: Penny wise, pound foolish
• ਅਖਾਣ: ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਨ੍ਹਾਂ। ਪਰ ਗੰਢ ਦਾ ਪੂਰਾ॥
  Akhan: Akal da annha, par gandh da poora
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਧਨਾਢ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Blind in wisdom, but clever in money matters
  Meaning (English): Some people lack sense but are shrewd in profit
  English Equivalent: Street smart but not wise
• ਅਖਾਣ: ਅਕਲ ਦਾ ਵੈਰੀ
  Akhan: Aqal Da Vairi
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖ
  Literal Translation: Enemy of wisdom
  Meaning (English): A foolish or stupid person
  English Equivalent: Fool / Blockhead
• ਅਖਾਣ: ਅਕਲ ਬਿਨਾ ਖ਼ੂਹ ਖਾਲੀ।
  Akhan: Akal bina khooh khaali
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Without wisdom, the well is empty
  Meaning (English): Without sense, even resources are wasted
  English Equivalent: Wisdom is wealth
• ਅਖਾਣ: ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਭੀਖ ਮੰਗੀ ਚੰਗੀ। ਪਰ ਮੂਰਖ ਨਾਲ ਰਾਜ ਭੋਗਿਆ ਮੰਦਾ॥
  Akhan: Akal vaale naal bheekh mangi changi, par moorakh naal raaj bhogia manda
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੂਰਖ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸੁਖ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣੇ ਨਾਲ ਤੰਗੀ ਕੱਟਣੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Better to beg with a wise man than to rule with a fool
  Meaning (English): Good company matters more than status
  English Equivalent: Better alone than in bad company
• ਅਖਾਣ: ਅਜੇ ਦਿਲੀ ਦੂਰ ਏ।
  Akhan: Ajay Dilli door ae
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Delhi is still far
  Meaning (English): Goal is not near, more effort is needed
  English Equivalent: Still a long way to go
• ਅਖਾਣ: ਅਮੀਰ ਦੇ ਸਾਲੇ ਬਹੁਤ ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਭਣਵਈਆ ਕੋਈ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Ameer de saale bahut, par gareeb da bhanvaiya koi nahi
  ਅਰਥ: ਗ਼ਰੀਬ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਂਝ ਰੱਖਣੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
  Literal Translation: A rich man has many brothers-in-law, a poor man none
  Meaning (English): The wealthy attract relations, the poor are ignored
  English Equivalent: Success has many friends, failure none
• ਅਖਾਣ: ਅਮੀਰ ਦੀ ਮਰ ਗਈ ਕੁੱਤੀ। ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛੀ॥
  Akhan: Ameer di mar gayi kutti, oh har kise ne puchhi
  ਅਰਥ: ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਮਰ ਗਈ ਮਾਂ ਉਹਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾ ਲਿਆ ਨਾਂ ਅਮੀਰ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਗੌਲਦਾ ।
  Literal Translation: A rich man’s dog dies, everyone asks
  Meaning (English): The rich get sympathy, the poor get ignored
  English Equivalent: The rich have many mourners
• ਅਖਾਣ: ਅਲਖ ਮਕਾਉਣਾ
  Akhan: Alakh Makauna
  ਅਰਥ: ਮਾਰ ਦੇਣਾ
  Literal Translation: To end the unseen
  Meaning (English): To kill someone
  English Equivalent: Put an end to / Do away with
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਰ ਇਕ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਨਾਂ ਇਲਮਦੀਨ॥
  Akhan: Akhar ik na jaanda, na ilm-deen
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾਂ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Knows not a single letter, yet claims religious knowledge
  Meaning (English): Pretending wisdom without learning
  English Equivalent: Empty vessels make most noise
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖ ਅੱਡੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਕੱਜਲ ਨੂੰ ਇੱਲ ਲੈ ਗਈ॥
  Akhan: Akh addi hi reh gayi, kajjal nu ill lai gayi
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਮਿਲ ਜਾਣ ਦੀ ਪੱਕੀ ਆਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈਣ ਵਰਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਪਰ ਉਹ ਅਚਨਚੇਤ ਹੱਥੋਂ ਖੁੱਸ ਜਾਣੀ।
  Literal Translation: The eye kept itching, the kohl got ruined
  Meaning (English): Small faults can spoil valuable things
  English Equivalent: A small leak can sink a great ship
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੀਉਂ ਦੂਰ ਤਾਂ ਦਿਲੋਂ ਦੂਰ॥
  Akhan: Akhiyon door taan dilon door
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੂਰ ਵਸਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Far from sight, far from heart
  Meaning (English): Out of touch leads to forgetfulness
  English Equivalent: Out of sight, out of mind
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਉਣਾ
  Akhan: Akkhan Utte Bithauna
  ਅਰਥ: ਆਦਰ ਕਰਨਾ
  Literal Translation: To seat on the eyes
  Meaning (English): To honor or respect someone greatly
  English Equivalent: Treat like royalty
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਨਾਂ ਚਰਾਗੋ
  Akhan: Akkhon Anhi Na Charago
  ਅਰਥ: ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: Even if blind, [you are] not without a lamp
  Meaning (English): Lacking sight does not mean lacking guidance or knowledge; one can find other ways to navigate.
  English Equivalent: "Where there's a will, there's a way."
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਨਾਂ ਨੂਰ ਕੌਰ
  Akhan: Akkhon Anhi Na Noor Kaur
  ਅਰਥ: ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: Even if blind, [you are] not without light
  Meaning (English): Physical blindness does not mean the absence of insight or inner wisdom.
  English Equivalent: "Still waters run deep."
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਚੁਰਾਉਣਾ
  Akhan: Akkhan Churauna
  ਅਰਥ: ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨੀ
  Literal Translation: To hide one’s eyes
  Meaning (English): To avoid eye contact due to shame or guilt
  English Equivalent: Avoid someone’s gaze / Look away in shame
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਭਾਵੇ ਨਾ। ਕੁੱਛੜ ਬਹੇ ਨਿਲੱਜ॥
  Akhan: Akhin dittha bhaave na, kuchhar behe nilajj
  ਅਰਥ: ਜੋ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਢੀਠ ਹੋ ਕੇ ਨੇੜੇ ਢੁਕ ਢੁਕ ਕੇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Saw with eyes, yet denies shamelessly
  Meaning (English): Denying the obvious
  English Equivalent: Lying through one’s teeth
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੋਂ ਦਿਸੇ ਨਾ ਨਾਂ ਨੂਰ ਭਰੀ॥
  Akhan: Akhon dise na, na noor bhari
  ਅਰਥ: ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: Not seen with eyes, not shining with light
  Meaning (English): If unseen, it isn’t valued
  English Equivalent: What is out of sight is out of mind
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਫੇਰ ਲੈਣੀਆਂ
  Akhan: Akkhan Pher Lainiyaan
  ਅਰਥ: ਦੋਸਤੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ
  Literal Translation: To turn away the eyes
  Meaning (English): To break ties or abandon someone
  English Equivalent: Turn one’s back on someone
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਜਾਣਾ
  Akhan: Akkhan Meet Jaana
  ਅਰਥ: ਮਰ ਜਾਣਾ
  Literal Translation: To close the eyes
  Meaning (English): To die
  English Equivalent: To pass away
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਕੇ ਮੱਖੀ ਨਹੀਂ ਨਿਗਲੀ ਜਾਂਦੀ॥
  Akhan: Akhin vekh ke makhi nahi nigli jandi
  ਅਰਥ: ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
  Literal Translation: A fly isn’t swallowed when seen
  Meaning (English): People can’t accept what disgusts them
  English Equivalent: You can’t stomach it
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟਾ ਪਾਉਣਾ
  Akhan: Akkhan Vich Ghatta Pauna
  ਅਰਥ: ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ
  Literal Translation: To cast a mist in the eyes
  Meaning (English): To deceive or cheat someone
  English Equivalent: Pull the wool over someone’s eyes
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਣਾ
  Akhan: Akkhan Vich Radhakna
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: To throw dust in the eyes
  Meaning (English): To deceive or mislead someone.
  English Equivalent: Pull the wool over someone’s eyes.
• ਅਖਾਣ: ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਣਾ
  Akhan: Akkhan Vich Radhakna
  ਅਰਥ: ਬੁਰਾ ਲੱਗਣਾ
  Literal Translation: To scratch in the eyes
  Meaning (English): To feel hurt or offended
  English Equivalent: Rub someone the wrong way
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗ ਖਾਵੇ ਅੰਗਿਆਰ ਹੱਗੇ॥
  Akhan: Agg khaave angiyaar hagge
  ਅਰਥ: ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੋਈ ਕਰੇਗਾ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉਹਦਾ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲੇਗਾ।
  Literal Translation: Eats fire, excretes embers
  Meaning (English): What you take in, comes out accordingly
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਅੰਗ ਪਾਲਨਾ
  Akhan: Ang Paalna
  ਅਰਥ: ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ
  Literal Translation: To nurture the limb
  Meaning (English): To support or take care of someone
  English Equivalent: Lend a helping hand
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗ ਲਗੇ ਤੋਂ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣਾ॥
  Akhan: Agg lage ton khooh puttna
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਐਨ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਚੀਜ਼ ਲਭਣੀ ਪਵੇ।
  Literal Translation: Digging a well after fire breaks out
  Meaning (English): Acting too late
  English Equivalent: Closing the stable door after the horse has bolted
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗ ਲੈਣ ਆਈ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬਣ ਬੈਠੀ॥
  Akhan: Agg Lain Aayi Ghar Wali Ban Baithi
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸ਼ੈ ਉਪਰ ਬਦੋ-ਬਦੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਬਹਿਣਾ।
  Literal Translation: The housewife sat down when the fire came
  Meaning (English): People sometimes remain inactive in the face of urgent problems
  English Equivalent: When danger comes, some freeze instead of acting
• ਅਖਾਣ: ਅੰਗੂਠਾ ਦਿਖਾਉਣਾ
  Akhan: Angutha Dikhauna
  ਅਰਥ: ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ
  Literal Translation: To show the thumb
  Meaning (English): To refuse, reject, or deny
  English Equivalent: Give the cold shoulder
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗੇ ਖ਼ੂਹ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਖਾਈ॥
  Akhan: Agge Khoo Te Pichhe Khai
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜੇ ਨਿਕਲਣਾ ਵੀ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।
  Literal Translation: A well in front and a pit behind
  Meaning (English): Stuck between two dangers, no safe path
  English Equivalent: Between a rock and a hard place
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗੇ ਡਿੱਗਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ॥
  Akhan: Agge Digian Nu Tan Sher Vi Nahi Khanda
  ਅਰਥ: ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਤੇ ਬਹਾਦੁਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Even a lion doesn’t eat someone who has already fallen ahead
  Meaning (English): People or situations won’t harm those already in trouble
  English Equivalent: Misery protects itself
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗਾ ਦੌੜ ਪਿੱਛਾ ਚੌੜ॥
  Akhan: Agga Daur Pichha Chaur
  ਅਰਥ: ਕਈ ਵਾਰ ਛੇਤੀ ਕੰਮ ਮੁਕਾਉਣ ਲਗਿਆਂ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਕੰਮ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Running ahead, slow behind
  Meaning (English): Someone is energetic in one area but lazy in another
  English Equivalent: All talk and no action
• ਅਖਾਣ: ਅੱਗੇ ਬੀਬੀ ਟੱਪਣੀ ਪਿੱਛੇ ਢੋਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੱਜ॥
  Akhan: Agge Bibi Tappni Pichhe Dholan Di Gaddgajj
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੇਕਾਬੂ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ ਉਪਰੋਂ ਹਾਲਾਤ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਣ।
  Literal Translation: The lady claps in front, drums rumble behind
  Meaning (English): Something appears calm on the surface but is chaotic behind
  English Equivalent: Still waters run deep
• ਅਖਾਣ: ਅੱਡ ਖਾਏ ਸੋ ਡੱਡ (ਹੱਡ) ਖਾਏ। ਵੰਡ ਖਾਏ ਸੋ ਖੰਡ ਖਾਏ॥
  Akhan: Add Khaye So Dadd (Hadd) Khaye. Vand Khaye So Khand Khaye
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਇੱਕਲਿਆਂ ਹੀ ਵਰਤਣ ਖਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਣ ਵਰਤਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼।
  Literal Translation: One who eats the husk also eats the kernel; one who shares eats the sugar
  Meaning (English): Actions have consequences; what you do affects the result
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਅੱਡੀ-ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣਾ
  Akhan: Addi-Choti Da Zor Launa
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ
  Literal Translation: To apply heel-to-top effort
  Meaning (English): To make every possible effort
  English Equivalent: Move heaven and earth
• ਅਖਾਣ: ਅੱਤ ਨਾ ਭਲਾ ਮੇਘਲਾ। ਅੱਤ ਨਾ ਭਲੀ ਧੁੱਪ॥
  Akhan: Att Na Bhala Meghla. Att Na Bhali Dhup
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Too much rain is bad; too much sun is bad
  Meaning (English): Extremes in conditions are harmful
  English Equivalent: Too much of anything is harmful
• ਅਖਾਣ: ਅੱਤ ਭਲਾ ਨਾ ਬੋਲਣਾ। ਅੱਤ ਨਾ ਭਲੀ ਚੁੱਪ॥
  Akhan: Att Bhala Na Bolna. Att Na Bhali Chup
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Speaking excessively is not good; silence is not always good
  Meaning (English): Extremes in behavior, whether talking or staying silent, are harmful
  English Equivalent: Everything in moderation
• ਅਖਾਣ: ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ ਸੱਚ ਤਾਂ ਕੋਠੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੱਚ॥
  Akhan: Andar Hove Sach Tan Kothe Charh Ke Nach
  ਅਰਥ: ਸੱਚੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਡਰ-ਡਰ ਲੁਕ-ਲੁਕ ਬਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: If truth exists inside, dance on the rooftop
  Meaning (English): Genuine goodness or talent will naturally show itself
  English Equivalent: Truth always shines through
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਕਾਣਾ ਰਾਜਾ॥
  Akhan: Annhiyaan ch kaana raaja
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਵੀ ਕਦਰ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: Among blind, the one-eyed is king
  Meaning (English): Someone with little advantage dominates the rest
  English Equivalent: In the land of the blind, the one-eyed man is king
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੇ ਅੱਗੇ ਰੋਣਾ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਖੌ
  Akhan: Anhe Agge Rona Akkhiyan Da Khau
  ਅਰਥ: ਹਮਦਰਦੀ ਜਾਂ ਮੱਦਦ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਅੱਗੇ ਪੁਕਾਰ ਕਰਨੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Crying in front of the blind is futile
  Meaning (English): Complaining or explaining something to someone who cannot perceive it is pointless
  English Equivalent: “Don’t preach to the deaf”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੇ ਅੱਗੇ ਰੋਣਾ। ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਖੌ॥
  Akhan: Anhe Agge Rona. Akhiyan Da Khau
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਅਜੇਹੇ ਬੰਦੇ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਰੋਣੇ ਰੋਣੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਫੋਲਣੇ ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਉਪਜੇ ਹੀ ਨਾ ਜਾਂ ਅਜੇਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇਣਾ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਮੱਤ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: Crying in front of the blind; fear of eyes.
  Meaning (English): Complaining to someone who cannot help; showing fear where it’s pointless.
  English Equivalent: Talking to a brick wall.
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਾ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਕੀ ਰਾਹ ਦਸੇਗਾ॥
  Akhan: Annha annhe nu ki raah dasega
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਆਪ ਅਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਦੂਜੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: How can a blind lead a blind?
  Meaning (English): One ignorant person can’t guide another
  English Equivalent: Blind leading the blind
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਰਲਿਆ। ਤਾਂ ਝੁੱਗਾ ਗਲਿਆ॥
  Akhan: Anhi Anha Ralia. Taan Jhugga Galia.
  ਅਰਥ: ਜੇ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭੈੜੇ ਜਾਂ ਬੇਸਮਝ ਹੋਣ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When blind meets blind, the hut collapses.
  Meaning (English): When incapable or unwise people come together, things can go disastrously wrong.
  English Equivalent: Too many cooks spoil the broth.
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੀ ਕੁਕੜੀ ਖਸ-ਖਸ ਦਾ ਚੋਗਾ॥
  Akhan: Annhi kukdi khas-khas da choga
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਜੇਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਬਹਿਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: A blind hen gets poppy seeds
  Meaning (English): Even fools get lucky sometimes
  English Equivalent: Even a blind squirrel finds a nut
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੀ ਭਾਲੇ ਦੋ ਅੱਖਾਂ
  Akhan: Anha Ki Bhale Do Akkhan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੇ ਅਪਨੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What is the use of two eyes for a blind person?
  Meaning (English): Having something valuable is useless if you cannot use or understand it
  English Equivalent: “Casting pearls before swine” / “What use is wisdom to the ignorant?”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੁੱਤਾ ਹਰਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ
  Akhan: Anha Kutta Harna Da Shikari
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਅਜੇਹੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਬਹਿਣਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮੂਲੋਂ ਹੀ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: A blind dog is a hunter of deer
  Meaning (English): Someone who is clearly unfit or incapable attempting something beyond their ability
  English Equivalent: “Barking up the wrong tree” / “A fool tries the impossible”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੀ ਕੁੱਤੀ ਜਲੇਬੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ॥
  Akhan: Anhi Kutti Jalebiyan Di Rakhi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਅਣਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੌਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: A blind dog protects jalebis.
  Meaning (English): Someone incapable is trying to protect or guard something valuable, but they are ineffective.
  English Equivalent: A blind man at a treasure.
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੁੱਤਾ ਵਾ ਨੂੰ ਭੌਂਕੇ
  Akhan: Anha Kutta Va Nu Bhonke
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਥਹੁ ਨਾ ਪਰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਸਿਰ ਡਾਹੀ ਤੇ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਖਪਾਈ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: A blind dog barks at the cow
  Meaning (English): Someone attacking or opposing something or someone they don’t understand
  English Equivalent: “Fools rush in where angels fear to tread”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਾਰਿਆ ਅੰਨ੍ਹੀ ਨੂੰ ਘਸੁੰਨ ਵੱਜਾ ਥੰਮ੍ਹੀ ਨੂੰ
  Akhan: Anhe Mariya Anhi Nu Ghasun Vajja Thamhi Nu
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਨਾਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਬੰਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
  Literal Translation: The blind hits another blind; the stick strikes the helper
  Meaning (English): Mistakes or harm caused by the incompetent often affect those around them
  English Equivalent: “When two fools fight, it’s the bystander who suffers”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੰਡੇ ਸ਼ੀਰਨੀਂ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ
  Akhan: Anha Vande Sheernin. Murh Murh Apnian Nu
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਸਕਿਆਂ ਸਹੋਦਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਣਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਾ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: The blind distributes milk, repeatedly to their own
  Meaning (English): Favoritism or selfishness under the guise of fairness
  English Equivalent: “Charity begins at home” / “Looking after your own first”
• ਅਖਾਣ: ਅੰਨੀ ਪੀਸੇ ਕੁੱਤੀ ਚੱਟੇ
  Akhan: Anni Peese Kutti Chatte
  ਅਰਥ: ਮਿਹਨਤ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਾਇਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The blind grinds, the dog licks
  Meaning (English): One works hard but another enjoys the benefits.
  English Equivalent: One man’s toil is another man’s spoil.
• ਅਖਾਣ: ਅੰਬਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅੰਬਾਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦੀ॥
  Akhan: Amban Di Bhukh Ambakdiyan Nal Nahi Lahindi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਚਾਹਵਾਨ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਚੋਖੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਸੇ ਸ਼ੈ ਵਰਗੀ ਪਰ ਘਟੀਆ ਤੇ ਨਿਕੰਮੀ ਸ਼ੈ ਦੇ ਕੇ ਗਲੋਂ ਲਾਹੁਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: Hunger for mangoes is not satisfied with mango seeds.
  Meaning (English): You cannot satisfy a desire with an inferior substitute.
  English Equivalent: You can’t make a silk purse out of a sow’s ear.
• ਅਖਾਣ: ਅੰਮਾਂ (ਮਾਂ) ਨਾਲੋਂ ਹੇਜਲੀ। ਸੋ ਫੱਫੇ ਕੁੱਟਣ॥
  Akhan: Amma (Maan) Nalon Hejli. So Faffe Kuttan
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਕਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਮਦਰਦ ਬਣਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: Better to beat the father-in-law than the mother.
  Meaning (English): It’s better to face smaller risks than anger a more important or closer person.
  English Equivalent: Pick your battles wisely.
• ਅਖਾਣ: ਔਤਰ ਨਖੱਤਰ ਨਾ ਮੂਲੀ ਨਾ ਪੱਤਰ॥
  Akhan: Autar Nakhtar Na Mooli Na Patar
  ਅਰਥ: ਸੰਤਾਨਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ।
  Literal Translation: Neither star, nor radish, nor leaf
  Meaning (English): A small or insignificant thing may have no value or influence.
  English Equivalent: Neither here nor there.
• ਅਖਾਣ: ਆਇਆ ਬੀਬੀ ਦਾ ਵਾਰਾ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰਾ॥
  Akhan: Aaya Bibi Da Wara Ujhar Gaya Takht Hazara
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: When the lady’s turn came, the throne of Hazara was destroyed.
  Meaning (English): A powerful or decisive person arrived, causing major disruption.
  English Equivalent: When the cat’s away, the mice play. (loosely, context-dependent)
• ਅਖਾਣ: ਆਸਾ ਜੀਵੇ। ਨਿਰਾਸਾ ਮਰੇ॥
  Akhan: Aasa jeeve, niraasa mare
  ਅਰਥ: ਦੁਨੀਆਂ ਆਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Hope lives, despair dies
  Meaning (English): Hope keeps one alive
  English Equivalent: Hope sustains life
• ਅਖਾਣ: ਆਹ ਮੂੰਹ ਤੇ ਮਸਰਾਂ ਦੀ ਦਾਲ॥
  Akhan: Aah Moonh Te Masraan Di Daal
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ।
  Literal Translation: Lentils on the mouth and mussels
  Meaning (English): Refers to hypocrisy or saying something polite while harboring different intentions; showing one face but having another agenda.
  English Equivalent: “Speaking with a forked tongue” or “Two-faced”
• ਅਖਾਣ: ਆਖਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂ ਨੂੰਹ ਨੂੰ॥
  Akhan: Akhan dhee nu sunavan noon nu
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਕਹੀ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Saying to daughter, but meaning for daughter-in-law
  Meaning (English): Indirectly addressing the real person
  English Equivalent: To hit the nail on the head indirectly
• ਅਖਾਣ: ਆਟਾ ਗੁੰਨ੍ਹਦੀ ਹਿਲਦੀ ਕਿਉਂ ਏ॥
  Akhan: Aata gunndi hildi kyon ae
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਨੇ ਬਹਾਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕੱਢੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Kneading dough, why is she swaying?
  Meaning (English): Suspicious action or excuse
  English Equivalent: Why the unnecessary drama?
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ॥
  Akhan: Apnian Juttian Te Apna Sir
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ।
  Literal Translation: Your own head under your own shoes.
  Meaning (English): Being responsible for your own actions or mistakes.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਭੰਨਾਂ॥
  Akhan: Apnian De Gitte Bhanna
  ਅਰਥ: ਚੁੰਮਾਂ ਪੈਰ ਪਰਾਇਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਤੇ ਉਹਨਾ ਨਾਲ ਭੈੜੇ ਸਲੂਕ ਕਰਨਾ ਪਰ ਓਪਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਜਾਣਨਾ ਤੇ ਉਹਨਾ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: Break your own sticks.
  Meaning (English): Take responsibility for your own mistakes.
  English Equivalent: Cut your own wood.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀਆਂ ਨਾ ਦੱਸਾਂ। ਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਕਰ ਕਰ ਹੱਸਾਂ॥
  Akhan: Apniaan na dassaan, te paraiaan kar kar hassaan
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੁਕਾਉਣੀ ਤੇ ਹੋਰਨਾ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕੱਢ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ।
  Literal Translation: Hide own faults, laugh at others’
  Meaning (English): People mock others while ignoring their own flaws
  English Equivalent: People who live in glass houses shouldn’t throw stones
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਤੇ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਵਿਖਾਈ ਦੇਂਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Apni Akal Te Paraaia Dhan Har Kise Nu Kai Guna Wadh Vikhai Denda Hai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਅਗਲਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕੱਢੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲਹੀਣ ਆਖੇ ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਧਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਦੱਸੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਲੁਕਾਵੇ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੱਸੇ ।
  Literal Translation: One values their own wisdom less and others’ wealth more.
  Meaning (English): People often undervalue their own skills and overvalue others’ possessions.
  English Equivalent: The grass is always greener on the other side.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਪਰਾਇਆ ਡੇਲਾ॥
  Akhan: Apni akh paraaya dalla
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਬਿਆਨ ਕਰੀ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Own eye is a speck, other’s a log
  Meaning (English): Faults in others look bigger
  English Equivalent: The pot calling the kettle black
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਪਰਾਇਆ ਪਰਾਇਆ॥
  Akhan: Apna Apna Paraaia Paraaia
  ਅਰਥ: ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
  Literal Translation: One’s own is one’s own; others are strangers.
  Meaning (English): Respect boundaries between what belongs to you and what doesn’t.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ
  Akhan: Apni Izzat Apne Hath
  ਅਰਥ: ਹਰ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਓ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: One’s respect is in one’s own hands
  Meaning (English): Your reputation and honor depend on your own actions; you are responsible for maintaining your dignity.
  English Equivalent: Respect yourself and others will respect you.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੇ ਹਥੀ ਆਪਣਾ ਆਪੇ ਹੀ ਕਾਜੁ ਸਵਾਰੀਐ॥
  Akhan: Apne Hathi Apna Aape Hi Kaaj Savariye
  ਅਰਥ: ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕੀਤਿਆਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: With one’s own hands, one should manage one’s work.
  Meaning (English): Take responsibility for your own work; self-reliance is key.
  English Equivalent: If you want something done right, do it yourself.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਹੀ ਨਾ ਭਰੇ ਤੇ ਕੁੜਮਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਧਰੇ॥
  Akhan: Apna Hi Na Bhare Taa Kurdma Aage Ki Dhare
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If you can’t manage your own, what will you show in front of others?
  Meaning (English): You must take care of your own responsibilities before showing off.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੱਢਣ ਵਾਸਤੇ ਗਧੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਪ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Apna Kaam Kaddan Vaaste Gadhe Nu Vi Baap Kehna Painda Hai
  ਅਰਥ: ਆਪਣਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਭੈੜੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਵੀ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a donkey needs guidance to do its work.
  Meaning (English): Even someone incapable can be taught or helped to do their work.
  English Equivalent: Even the stupidest person can be guided.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਖ਼ੂਨ ਬੋਲਣੋਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ॥
  Akhan: Apna Khoon Bolnon Nahi Rehnda
  ਅਰਥ: ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਹੋਣ ਆਪਣੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਸਦਾ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One’s own blood never stops speaking.
  Meaning (English): Family ties and loyalty are strong and enduring.
  English Equivalent: Blood is thicker than water.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Apni gali vich kutta vi sher hunda hai
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਆਕੜ-ਖਾਂ ਬਣ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: In his own street, even a dog is a lion
  Meaning (English): Everyone feels bold on their own ground
  English Equivalent: Every dog is a lion at home
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਘਰ ਸੰਭਾਲੋ ਚੋਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੋ॥
  Akhan: Apna Ghar Sambhalo Chor Nu Kujh Na Aakho
  ਅਰਥ: ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਸਤ ਦਾ ਆਪ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Take care of your own house; don’t tell thieves anything.
  Meaning (English): Protect your own interests and secrets.
  English Equivalent: Keep your house in order.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਦੜ ਵੀ ਸ਼ੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Apne Ghar Giddar Vi Sher Hunda Hai
  ਅਰਥ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਹਾਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a jackal in one's own house is a lion
  Meaning (English): People often exaggerate the importance or strength of someone familiar; we tend to overvalue those close to us.
  English Equivalent: Every dog thinks its own puppy is a lion.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਘਰ ਤੇ ਹੱਗ ਹੱਗ ਭਰ॥
  Akhan: Apna Ghar Te Hagg Hagg Bhar
  ਅਰਥ: ਬਿਗਾਨਾ ਘਰ ਤਾਂ ਥੁੱਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਡਰ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜੀ ਕਰੇ ਵਰਤ ਸਕੀਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਡਰ ਮਿਹਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਪਰਾਈ ਸ਼ੈ ਵਰਤਣ ਲੱਗਿਆਂ ਸਦਾ ਡਰ ਸਹਿਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸ਼ੈ ਵਾਲਾ ਉਲਾਹਮਾ ਨਾ ਦੇਵੇ।
  Literal Translation: Fill your own house with what it needs.
  Meaning (English): Focus on taking care of your own responsibilities.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਕਾਈਂ ਨਾ। ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਈਂ ਨਾ॥
  Akhan: Apne Ghar Pakain Na, Te Sade Ghar Aain Na
  ਅਰਥ: ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਲਾਰੇ ਲਾਈ ਜਾਣੇ ਕਿ ਨਾ ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: Don’t cook at your house, and don’t come to ours
  Meaning (English): Avoid meddling in matters where you’re not welcome or useful.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਅੱਗ। ਦੂਜੇ ਘਰ ਲੱਗੇ ਤਾ ਬਸੰਤਰ॥
  Akhan: Apne Ghar Lagge Ta Aag, Duje Ghar Lagge Ta Basantar
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਲਗਦਾ ਹੈ ਪੀੜ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਐਵੇਂ ਹੀ ਗਿਣਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Fire in one’s own house is destructive; in another’s, it’s a festival
  Meaning (English): Problems at home are serious; in others’ affairs, they can seem less alarming or even entertaining.
  English Equivalent: One man’s tragedy is another man’s comedy.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਨਿਬੇੜ ਪਰਾਈ ਨਾ ਛੇੜ॥
  Akhan: Apni Nibedh Parai Na Cherd
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ‘ਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Don’t meddle in others’ disputes.
  Meaning (English): Focus on your own problems instead of interfering in others’ issues.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਨਾ ਭਰੇ ਦੂਜਿਆਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਧਰੇ॥
  Akhan: Apna Na Bhare Doojian Aage Ki Dhare
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਹਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਹੋਈ
  Literal Translation: If you can’t manage your own, what will you show in front of others?
  Meaning (English): Take care of your affairs before trying to impress others.
  English Equivalent: Sweep your own doorstep first.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਨੀਂਗਰ ਪਰਾਇਆ ਢੀਂਗਰ॥
  Akhan: Apna Neengar Paraaia Dhingar
  ਅਰਥ: ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੈ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪਰਾਈ ਮੰਦੀ ਤੇ ਨੁਕਸਾਂ ਭਰੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: One’s own child is precious; others’ child is just a stone.
  Meaning (English): People value what belongs to them more than others’ possessions.
  English Equivalent: Charity begins at home / Blood is thicker than water.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਪਈ ਤੇ ਪਰਾਈ ਬਿਸਰੀ॥
  Akhan: Apni Pai Te Parai Bisri
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਲ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਣ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Remember your own, forget others’.
  Meaning (English): People often value their own belongings or responsibilities while neglecting others’.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਸੌ ਕੋਹ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੀਈਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Apni Majh Da Dudh Sau Koh Te Ja Ke Peenda Hai
  ਅਰਥ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਓਗੇ ਤਦ ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰੇਗਾ।
  Literal Translation: Drinking your own buffalo’s milk after traveling a hundred miles.
  Meaning (English): People often go to great lengths for their own comfort or benefit.
  English Equivalent: There’s no place like home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣਾ ਮਾਰੇਗਾ ਤਾ ਛਾਵੇਂ ਸੁਟੇਗਾ॥
  Akhan: Apna Maarega Taa Chhaaven Suteega
  ਅਰਥ: ਬਿਗ਼ਾਨੇ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ
  Literal Translation: If you hurt your own, even the shadow will abandon you.
  Meaning (English): Harm your own, and even those close to you will turn away.
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed (in reverse).
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀ ਲਸੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖੱਟੀ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ॥
  Akhan: Apni Lassi Nu Koi Khatti Nahi Akhda
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
  Literal Translation: Nobody calls their own buttermilk sour.
  Meaning (English): People rarely criticize or see flaws in what belongs to them.
  English Equivalent: Every father thinks his own child is the best.
• ਅਖਾਣ: ਆਪਣੀਂ ਪੈਰੀਂ ਆਪ ਕੁਹਾੜਾ ਮਾਰਨਾ॥
  Akhan: Apni Pairan Aap Kuhara Marna
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ।
  Literal Translation: Hitting your own feet yourself.
  Meaning (English): Causing harm to yourself through your own actions.
  English Equivalent: Cutting off your nose to spite your face.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਕੁਚੱਜੀ ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼
  Akhan: Aap Kuchajji Vihde Nu Dosh
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਅਯੋਗਤਾ ਕੁਚੱਜ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੋਸ਼ ਥੱਪਣਾ।
  Literal Translation: One blames the courtyard for their own dirt.
  Meaning (English): People often blame others or their surroundings for their own mistakes.
  English Equivalent: Don’t blame the broom for the dust.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਕਾਜ। ਮਹਾਂ ਕਾਜ॥
  Akhan: Aap Kaaj. Mahaan Kaaj.
  ਅਰਥ: ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪ ਕੀਤਿਆਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: Self-effort is the greatest effort.
  Meaning (English): Achieving something through your own effort is the highest achievement.
  English Equivalent: God helps those who help themselves.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਜਿਹੀ ਨਾ। ਨੱਕ ਚਾੜ੍ਹਨੋ ਰਹੀ ਨਾ॥
  Akhan: Aap Taan Kise Jiha Na. Nakk Chaadhno Rahi Na.
  ਅਰਥ: ਆਪ ਤਾਂ ਭੈੜੇ ਤੇ ਕੋਝੇ ਹੋਣਾ ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਣਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਨਫਰਤ ਕਰਨੀ।
  Literal Translation: One is like no one; cannot live pretending.
  Meaning (English): You cannot maintain a false persona indefinitely.
  English Equivalent: You can’t hide your true nature.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਨਾ ਜੋਗੀ। ਗੁਆਂਢ ਵਲਾਵੇ॥
  Akhan: Aap Na Jogi. Guaandh Walaave
  ਅਰਥ: ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਲਾਰੇ ਲਾਉਣੇ ਪਰ ਹੋਣਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜੋਗੇ ਵੀ ਨਾਂ।
  Literal Translation: One who is not a yogi, gets troubled by neighbors.
  Meaning (English): Those who do not manage themselves properly invite trouble from others.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਨਾ ਵੰਝੇ ਸਾਹੁਰੇ। ਹੋਰੀਂ (ਲੋਕਾਂ) ਮੱਤੀਂ ਦੇ॥
  Akhan: Aap Na Wanjhe Sahure. Horin (Lokaan) Matti De
  ਅਰਥ: ਆਪ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਨਾ ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਕਿ ਇੰਜ ਕਰੋ ਤੇ ਉਂਜ ਕਰੋ।
  Literal Translation: One cannot rely on others’ help.
  Meaning (English): Don’t expect others to solve your problems; take responsibility yourself.
  English Equivalent: God helps those who help themselves.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਬੀਬੀ ਕੋਕਾਂ। ਮੱਤੀ ਦੇਵੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਆਪ ਨਾ ਵੱਸੀ ਸਹੁਰੇ॥
  Akhan: Aap Bibi Kokan. Matti Deve Lokaan Jaan Aap Na Vassi Sahure
  ਅਰਥ: ਲੋਕਾ ਮੱਤੀ ਦੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਬਣਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ ਦੇਵੇ ਪਰ ਆਪ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰੇ।
  Literal Translation: One must manage one’s own household; others cannot do it.
  Meaning (English): Self-reliance is necessary; don’t expect others to manage your life.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਬੁੱਝੇ ਬੱਤੀ ਸੁਲੱਖਣਾ। ਦਿੱਤੀ ਲਵੇ ਤਾਂ ਤੇਤੀ ਸੁਲੱਖਣਾ॥
  Akhan: Aap Bujhe Batti Sulakhna. Ditti Lave Taan Teti Sulakhna
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਸਿਆਣਪ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕੰਮ ਠੀਕ ਕਰ ਲਵੇ ਉਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੱਤ ਸਲਾਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Light your own lamp; if given, light it too.
  Meaning (English): Take initiative yourself rather than waiting for others.
  English Equivalent: Don’t wait for someone else to do what you can do.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਭਲਾ ਤਾਂ ਜਗ ਭਲਾ॥
  Akhan: Aap Bhala Taan Jag Bhala
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: If you are good, the world is good.
  Meaning (English): A person’s goodness reflects in the world around them.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਮਰੋ ਧਰਮ ਕਰੋ॥
  Akhan: Aap Maro Dharam Karo
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
  Literal Translation: Do your duty yourself.
  Meaning (English): Focus on fulfilling your own responsibilities rather than criticizing others.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਮੋਏ ਜਗ ਪਰਲੋ॥
  Akhan: Aap Moe Jag Parlo
  ਅਰਥ: ਜਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਹਾਨ ਹੈ ।
  Literal Translation: If you perish, the world continues.
  Meaning (English): Life goes on; don’t be overly self-important.
  English Equivalent: The world doesn’t stop for anyone.
• ਅਖਾਣ: ਆਪ ਵਲੱਲੀ ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼॥
  Akhan: Aap Vallli Vihde Nu Dosh
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਚੱਜ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੇ ਮੜ੍ਹ ਦੇਵੇ
  Literal Translation: One blames the courtyard for own faults.
  Meaning (English): People often blame external factors for their own failures.
  English Equivalent: Don’t blame the tools for the task.
• ਅਖਾਣ: ਆਪੇ ਹੀ ਮੈਂ ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਆਪੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜੀਉਣ।
  Akhan: Aape Hi Main Rajji-Pujji, Aape Mere Bachche Jeon
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਣ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਆਪੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਫਾਂ ਕਰੀ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: By myself I am nurtured, by myself my children live
  Meaning (English): Self-reliance is crucial; one must take responsibility for one’s own life and family.
  English Equivalent: God helps those who help themselves.
• ਅਖਾਣ: ਆਬ ਆਬ ਕਰ ਮੋਇਓਂ ਬੱਚਾ ਫ਼ਾਰਸੀਆਂ ਘਰ ਗਾਲ਼ੇ॥
  Akhan: Aab Aab Kar Moion Bachcha Farsian Ghar Gale
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਓਪਰੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ।
  Literal Translation: Crying repeatedly, the child ends up in Persian houses
  Meaning (English): Complaining repeatedly may attract attention but not necessarily help; sometimes it leads you to unexpected or foreign places.
  English Equivalent: Crying wolf.
• ਅਖਾਣ: ਆਲਿਆਂ ਭੋਲਿਆਂ ਦਾ ਰੱਬ ਰਾਖਾ॥
  Akhan: Aaliyan Bholiyan Da Rabb Rakha
  ਅਰਥ: ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕ ਚੁਗਲੀ ਚਲਾਕੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਰੱਬ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: God protects the innocent and simple-hearted
  Meaning (English): Good-hearted, simple people are often protected by divine forces.
  English Equivalent: God helps the innocent.
• ਅਖਾਣ: ਆਵਣ ਪਰਾਈਆਂ ਨਿਖੇੜਨ ਸਕਿਆਂ ਭਾਈਆਂ॥
  Akhan: Aavan Paraian Nikheran Sakiyan Bhaiyan
  ਅਰਥ: ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਜੇ ਫੁਟ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰੋਂ ਆਈਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਦਾ ਕੰਨ ਭਰਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Outsiders can visit, but cannot manage your family
  Meaning (English): People from outside cannot truly control or understand your home or family affairs.
  English Equivalent: Blood is thicker than water.
• ਅਖਾਣ: ਆਂਡੇ ਹੋਰ ਘਰ। ਕੁੜ ਕੁੜ ਸਾਡੇ ਘਰ॥
  Akhan: Ande Hor Ghar, Kur Kur Sade Ghar
  ਅਰਥ: ਸੁਖ ਸਹਾਇਤਾ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਤੇ ਖੇਚਲ ਪਾਉਣੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ।
  Literal Translation: Eggs in another house, cracked in our house
  Meaning (English): Others enjoy benefits while we suffer the loss; envy or misfortune favors us.
  English Equivalent: Misfortune never comes alone.
• ਅਖਾਣ: ਇਸ ਹਮਾਮ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਨੰਗੇ ਹਨ
  Akhan: Is Hamaam Vich Sare Nange Hain
  ਅਰਥ: ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕੀ ਹੀ ਭੈੜੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Everyone is naked in this bathhouse
  Meaning (English): In certain situations, everyone is equally vulnerable
  English Equivalent: We are all in the same boat
• ਅਖਾਣ: ਇਸ ਹੱਥ ਦੇ ਉਸ ਹੱਥ ਲੈ
  Akhan: Is Hath De Us Hath Lai
  ਅਰਥ: ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਰਤਾਰਾ ਕਰੋਗੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ ।
  Literal Translation: From this hand to that hand
  Meaning (English): Something that keeps moving from one person to another without settling
  English Equivalent: Passed from hand to hand
• ਅਖਾਣ: ਇਸ਼ਕ ਤੰਦੂਰ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ
  Akhan: Ishq Tandoor Haddan Da Baalan
  ਅਰਥ: ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Love is like a furnace for the bones
  Meaning (English): Intense love can be painful and consuming
  English Equivalent: Love is a burning fire
• ਅਖਾਣ: ਇਸ਼ਕ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਲ ਬਹਿੰਦੇ
  Akhan: Ishq Parhez Muhammad Bakhsha Kade Nahi Ral Bahinde
  ਅਰਥ: ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗ-ਸੰਕੋਚ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: Love and abstinence, Muhammad never mixes
  Meaning (English): Love and strict self-control rarely coexist
  English Equivalent: You can’t have your cake and eat it too
• ਅਖਾਣ: ਇਹ ਜੱਗ ਮਿੱਠਾ ਅਗਲਾ ਕਿਨ ਡਿੱਠਾ
  Akhan: Ih Jagg Mittha Agla Kin Dithha
  ਅਰਥ: ਇਸ ਜੱਗ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਖਾ-ਪੀ ਲਓ ਅਗਲਾ ਜਹਾਨ ਕੀਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
  Literal Translation: The world is sweet, who has seen the next?
  Meaning (English): Things may seem good now, but the future is uncertain
  English Equivalent: Don’t count your chickens before they hatch
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਅਨਾਰ ਤੇ ਸੌ ਬਿਮਾਰ
  Akhan: Ik Anaar Te Sau Bimaar
  ਅਰਥ: ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ।
  Literal Translation: One pomegranate, a hundred sick
  Meaning (English): Many people suffer for a small thing
  English Equivalent: Too many cooks spoil the broth (contextual)
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਇਕ ਤੇ ਦੋ ਯਾਰਾਂ
  Akhan: Ik Ik Te Do Yaraan
  ਅਰਥ: ਏਕੇ ਦੀ ਬਰਕਤ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One by one, two friends
  Meaning (English): True friends may support each other individually rather than together
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਸੱਪ ਦੂਜਾ ਉੱਡਣਾ
  Akhan: Ik Sapp Dooja Uddna
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਕ ਬੰਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਭੈੜੇ ਗੁਣ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One snake, the other flying
  Meaning (English): Something unnatural or impossible happening
  English Equivalent: When pigs fly
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਾੜੀ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੀ
  Akhan: Ik Hath Naal Taadi Nahi Vajdi
  ਅਰਥ: ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕਸੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: You can’t clap with one hand
  Meaning (English): Some tasks require cooperation
  English Equivalent: It takes two to tango
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਹੋਵੇ ਕਮਲਾ ਤਾਂ ਸਮਝਾਏ ਵਿਹੜਾ। ਵਿਹੜਾ ਹੋਏ ਕਮਲਾ ਤਾਂ ਸਮਝਾਏ ਕਿਹੜਾ
  Akhan: Ik Hove Kamla Taan Samjhaaye Vihda. Vihda Hove Kamla Taan Samjhaaye Kehda
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਮਾੜਾ ਹੇਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: If one is crazy, he explains the yard; if the yard is crazy, who explains?
  Meaning (English): Responsibility is meaningless if both sides are incapable
  English Equivalent: You can’t reason with a fool
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਕਮਲੀ ਦੂਜੇ ਪੈ ਗਈ ਸਿਵਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ
  Akhan: Ik Kamli Dooje Pai Gayi Sivian De Raah
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਇਕ ਕੰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਸਕਿਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: One blanket, the other falls on the path of threads
  Meaning (English): Resources or protection are limited and not everyone gets it
  English Equivalent: Can’t make everyone happy
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਕਰੇਲਾ ਦੂਜਾ ਨਿੰਮ ਚੜ੍ਹਿਆ
  Akhan: Ik Karela Dooja Neem Charria
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਕ ਬੰਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੁਰਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਬੁਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: One bitter gourd, the other climbed a neem tree
  Meaning (English): Comparing two unpleasant things
  English Equivalent: Out of the frying pan into the fire
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਚੁੱਪ ਸੌ ਸੁੱਖ
  Akhan: Ik Chup Sau Sukh
  ਅਰਥ: ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: One silence, a hundred comforts
  Meaning (English): Staying silent avoids many troubles
  English Equivalent: Silence is golden
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਦਰ ਬੰਦ ਸੌ ਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ
  Akhan: Ik Dar Band Sau Dar Khulle
  ਅਰਥ: ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਧਨ ਹਨ ਘਬਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
  Literal Translation: One door closed, a hundred doors open
  Meaning (English): When one opportunity is lost, many more appear
  English Equivalent: When one door closes, another opens
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਨਿੰਬੂ ਪਿੰਡ ਭੁੱਖਿਆਂ ਦਾ
  Akhan: Ik Nimbu Pind Bhukkhian Da
  ਅਰਥ: ਜਦ ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One lemon for a village of hungry people
  Meaning (English): Something is insufficient for everyone
  English Equivalent: A drop in the ocean
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਨੂੰ ਕੀ ਰੋਨੀ ਏਂ। ਏਥੇ ਊਤ ਗਿਆ ਈ ਆਵਾ
  Akhan: Ik Nu Ki Roni En. Ethe Ut Gaya Ee Aawa
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਇਕ ਸ਼ੈ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੇਰੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸ਼ੈਆਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ।
  Literal Translation: Why cry for one? He’s already gone
  Meaning (English): Don’t grieve over something or someone lost
  English Equivalent: Don’t cry over spilt milk
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਇਕ ਨੂੰ ਪਿੱਛ
  Akhan: Ik Nu Pani Ik Nu Pich
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਵੰਡਣ ਲਗਿਆਂ ਜਾਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਵਿਤਕਰਾ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: One gets water, another the back
  Meaning (English): Unequal distribution
  English Equivalent: Fairness is not guaranteed
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਪਰਹੇਜ਼ ਤੇ ਸੌ ਹਕੀਮ
  Akhan: Ik Parhez Te Sau Hakeem
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹਕੀਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
  Literal Translation: One abstinence is worth a hundred doctors
  Meaning (English): Prevention is better than cure
  English Equivalent: Prevention is better than cure
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਪੰਥ ਦੋ ਕਾਜ
  Akhan: Ik Panth Do Kaaj
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਕੀਤਿਆਂ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਕੰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਖੇਚਲ ਤੇ ਖਰਚ ਦੇ ਹੋ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: One path, two purposes
  Meaning (English): Trying to achieve two contradictory things
  English Equivalent: You can’t serve two masters
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਬੋਟੀ ਤੇ ਸੌ ਕੁੱਤਾ
  Akhan: Ik Boti Te Sau Kutta
  ਅਰਥ: ਜਦ ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One piece of meat, a hundred dogs
  Meaning (English): Many people chasing a small thing
  English Equivalent: Too many cooks spoil the broth
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਬੇਲੇ ਵਿਚ ਦੋ ਸ਼ੇਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ
  Akhan: Ik Bele Vich Do Sher Nahi Rah Sakte
  ਅਰਥ: ਦੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤਕੜੇ ਡਾਢੇ ਬੰਦੇ ਇਕ ਥਾਂ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Two lions can’t stay in one arena
  Meaning (English): Two strong personalities cannot coexist in the same place
  English Equivalent: Two kings cannot share one crown
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਮਿਆਨ ਵਿਚ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ
  Akhan: Ik Miyan Vich Do Talwaran
  ਅਰਥ: ਦੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਤਕੜੇ ਡਾਢੇ ਬੰਦੇ ਇਕ ਥਾਂ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Two swords in one scabbard
  Meaning (English): Conflicting powers cannot coexist
  English Equivalent: Two masters cannot ride one horse
• ਅਖਾਣ: ਇਕ ਮੱਛੀ ਸਾਰਾ ਜਲ ਗੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
  Akhan: Ik Machhi Saara Jal Ganda Kardi Hai
  ਅਰਥ: ਇਕ ਭੈੜਾ ਆਦਮੀ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਇਤਬਾਰ ਗੁਆ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: One fish pollutes the whole water
  Meaning (English): One bad person can affect the whole group
  English Equivalent: One bad apple spoils the barrel
• ਅਖਾਣ: ਇਕੋ ਆਂਡਾ ਉਹ ਵੀ ਗੰਦਾ
  Akhan: Iko Anda Oh Vi Ganda
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸ਼ੈ ਜਾਂ ਜਣੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਭੈੜਾ ਨਿਕਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇ ਢੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The same egg, even that is rotten
  Meaning (English): Something that is already bad cannot improve
  English Equivalent: A bad workman blames his tools
• ਅਖਾਣ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਲਾਂ ਵਿਚ ਤੇਲ ਨਹੀਂ
  Akhan: Inhan Tilan Vich Tel Nahi
  ਅਰਥ: ਇਸ ਬੰਦੇ ਪਾਸੋਂ ਜਾਂ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਸ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ।
  Literal Translation: There is no oil in these sesame seeds
  Meaning (English): Something lacks the essential quality it appears to have
  English Equivalent: All bark and no bite
• ਅਖਾਣ: ਇੱਕ ਘਰ ਤਾਂ ਡੈਨ ਵੀ ਛੱਡ ਲੈਂਦੀ ਹੈ
  Akhan: Ikk Ghar Taan Dain Vi Chadd Laindi Hai
  ਅਰਥ: ਸਭ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a witch spares at least one house
  Meaning (English): No one can trouble everyone; exceptions always exist.
  English Equivalent: Every rule has an exception.
• ਅਖਾਣ: ਇੱਟ ਚੁੱਕਦੇ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਤਿਆਰ
  Akhan: It Chukkde Nu Patthar Tiyar
  ਅਰਥ: ਜਿਹਾ ਵਰਤੋਗੇ ਤਿਹਾ ਅਗੋਂ ਕੋਈ ਵਰਤੇਗਾ।
  Literal Translation: To the one who picks a brick, a stone is ready
  Meaning (English): Every action has consequences
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਇੱਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਪੱਥਰ
  Akhan: It Da Jawab Patthar
  ਅਰਥ: ਜਿਹਾ ਵਰਤੋਗੇ ਤਿਹਾ ਅਗੋਂ ਕੋਈ ਵਰਤੇਗਾ।
  Literal Translation: A stone as reply to a brick
  Meaning (English): Responding in kind
  English Equivalent: Tit for tat
• ਅਖਾਣ: ਇੱਟ ਦੀ ਦੇਣੀ। ਪੱਥਰ ਦੀ ਲੈਣੀ
  Akhan: It Di Deni. Patthar Di Laini
  ਅਰਥ: ਜਿਹਾ ਵਰਤੋਗੇ ਤਿਹਾ ਅਗੋਂ ਕੋਈ ਵਰਤੇਗਾ।
  Literal Translation: Give a brick, take a stone
  Meaning (English): Getting more than expected in return
  English Equivalent: Payback is harsh
• ਅਖਾਣ: ਇੱਲ ਝੁਰਾਟੀ ਧਾੜੀ। ਜਠੇਰਿਆਂ ਤੇ ਚਾੜ੍ਹੀ
  Akhan: Ill Jhuraati Dhaadi. Jatherian Te Charhi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੱਥੋਂ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਅਹਿਸਾਨ ਜਤਾਉਣਾ ।
  Literal Translation: The leech hung on the beard
  Meaning (English): A persistent nuisance
  English Equivalent: Like a leech on skin
• ਅਖਾਣ: ਇੱਲ ਦਾ ਨਨਾਣਵਈਆ (ਨਣਦੋਈਆ) ਕਾਂ
  Akhan: Ill Da Nanaunveia (Nandoia) Kaan
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ-ਮੋਟਿਆਂ ਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ (ਮਾੜੇ) ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The leech’s relative is a crow
  Meaning (English): Things are connected oddly
  English Equivalent: Birds of a feather flock together
• ਅਖਾਣ: ਇੱਲ ਮੁੰਡਾ ਲੈ ਗਈ। ਜਠੇਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ
  Akhan: Ill Munda Lai Gayi. Jatherian Da Na
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬਦੋਬਦੀ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਅਹਿਸਾਨ ਹੋਰਨਾਂ ਸਿਰ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The leech took the boy. Named after the beard
  Meaning (English): Something small yet impactful
  English Equivalent: Small but significant
• ਅਖਾਣ: ਇੱਲਾਂ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣਿਓਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ
  Akhan: Illan De Aalhnion Maas Diyan Muradan
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਨਾਲ ਨਾ ਰੱਜੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਸ਼ੈ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
  Literal Translation: From leeches’ bites, desires for meat
  Meaning (English): Small troubles create bigger needs
  English Equivalent: Small leaks sink great ships
• ਅਖਾਣ: ਈਸਬਗੋਲ ਕੁਝ ਨਾ ਫੋਲ
  Akhan: Isabgol Kujh Na Phol
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੋਲਾਫਾਲੀ ਕੀਤਿਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
  Literal Translation: Psyllium husk does not swell
  Meaning (English): Something ineffective
  English Equivalent: All talk, no action
• ਅਖਾਣ: ਈਦੋਂ ਬਾਦ ਤੰਬਾ ਫੂਕਣਾ ਏਂ
  Akhan: Eidun Baad Tamba Phookna En
  ਅਰਥ: ਲੋੜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ।
  Literal Translation: After Eid, blowing the copper
  Meaning (English): Preparing after the event is too late
  English Equivalent: Closing the stable door after the horse is stolen
• ਅਖਾਣ: ਸਸਤਾ ਰੋਵੇ ਵਾਰ ਵਾਰ। ਮਹਿੰਗਾ ਰੋਵੇ ਇਕ ਵਾਰ॥
  Akhan: Sasta Rove Vaar Vaar. Mehnga Rove Ik Vaar.
  ਅਰਥ: ਸਸਤੀ ਸ਼ੈ ਛੇਤੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਨਵੀਂ ਖਰੀਦਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮਹਿੰਗੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਕਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: The cheap one cries repeatedly; the expensive one cries once.
  Meaning (English): People or things of low quality cause repeated problems, while valuable ones may cause trouble only once.
  English Equivalent: You get what you pay for.
• ਅਖਾਣ: ਸਹਿਜ ਪੱਕੇ ਸੋ ਮਿੱਠਾ॥
  Akhan: Sahij Pakke So Mittha.
  ਅਰਥ: ਠਰੰਮ੍ਹੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਸਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: That which ripens naturally is sweet.
  Meaning (English): Good things that develop at their own pace are the best.
  English Equivalent: Good things come to those who wait.
• ਅਖਾਣ: ਸਹੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਹੇ ਦੀ ਪਈ ਹੈ॥
  Akhan: Sahe Di Nahi. Mainu Pahe Di Pai Hai.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਇਕ ਭੁੱਲ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮਤਾਂ ਇਹ ਲੀਹ ਹੀ ਪੈ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: It’s not of the patient; I got it from the clever.
  Meaning (English): Sometimes, success comes from cunning rather than patience.
  English Equivalent: The clever reap the rewards.
• ਅਖਾਣ: ਸਹੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਂਦੀ। ਪਹੇ ਨੂੰ ਰੋਂਦੀ ਹਾਂ॥
  Akhan: Sahe Nu Nahi Rondi. Pahe Nu Rondi Haan.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਇਕ ਭੁੱਲ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮਤਾਂ ਇਹ ਲੀਹ ਹੀ ਪੈ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: She doesn’t cry for the patient, she cries for the clever.
  Meaning (English): People often admire or react to the cunning rather than the patient.
  English Equivalent: Fortune favors the bold.
• ਅਖਾਣ: ਸਹੁੰ ਦੇਈਏ ਜੀ ਦੀ। ਨਾ ਪੁੱਤ ਦੀ ਨਾ ਧੀ ਦੀ॥
  Akhan: Sahun Deiye Ji Di. Na Put Di Na Dhi Di.
  ਅਰਥ: ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾ ਜਾਂ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: Give respect to the person, not to the son or daughter.
  Meaning (English): Value people for themselves, not for their relationships.
  English Equivalent: Judge a person by their own merits.
• ਅਖਾਣ: ਸਖੀ ਨਾਲੋਂ ਸੂਮ ਭਲਾ। ਜੋ ਤੁਰਤ ਦੇਵੇ ਜਵਾਬ॥
  Akhan: Sakhi Naalon Soom Bhala. Jo Turat Deve Jawab.
  ਅਰਥ: ਟਾਲ-ਮਟੋਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Better a clever fool than a friend who delays answers.
  Meaning (English): Quick and practical action is better than slow friendship.
  English Equivalent: A swift answer is better than a delayed help.
• ਅਖਾਣ: ਸਬਰ ਦਾ ਫੱਲ ਮਿੱਠਾ॥
  Akhan: Sabar Da Phal Mittha.
  ਅਰਥ: ਸਬਰ ਤੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਸ ਅਖ਼ਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: The fruit of patience is sweet.
  Meaning (English): Patience eventually brings reward.
  English Equivalent: Patience is a virtue.
• ਅਖਾਣ: ਸਮੁੰਦਰ ‘ਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲ॥
  Akhan: Samundar 'Ch Motian Da Kaal.
  ਅਰਥ: ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਰੋਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸੁੰਦਿਆਂ ਕੰਜੂਸੀ ਕਰਨੀ।
  Literal Translation: Pearls in the ocean’s depth.
  Meaning (English): True value is often hidden and hard to find.
  English Equivalent: Hidden treasures are precious.
• ਅਖਾਣ: ਸਰਫਾ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੀ। ਆਟਾ ਖਾ ਗਈ ਕੁੱਤੀ॥
  Akhan: Sarfa Karke Sutti. Aata Kha Gayi Kutti.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਸੂਮ ਬੱਚਤ ਕਰੇ ਪਰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: After counting, she slept; the dog ate the flour.
  Meaning (English): Planning without action is useless.
  English Equivalent: Don’t count your chickens before they hatch.
• ਅਖਾਣ: ਸਲਾਹ ਕੰਧਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Salah Kandhan Kolon Vi Laini Chahidi Hai.
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗਿਆਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Advice should be taken even from walls.
  Meaning (English): Be willing to learn from any source.
  English Equivalent: Wisdom can come from anywhere.
• ਅਖਾਣ: ਸਵਾਲ ਗੰਦਮ। ਜਵਾਬ ਚਣਾਂ (ਸਵਾਲ ਕਣਕ ਜਵਾਬ ਛੋਲੇ)॥
  Akhan: Sawaal Gandam. Jawab Chanan (Sawaal Kanak Jawab Chhole)
  ਅਰਥ: ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਦੇ ਦੇਣਾ ।
  Literal Translation: Question is wheat; answer is chickpeas.
  Meaning (English): Sometimes answers are smaller or simpler than the question.
  English Equivalent: Don’t expect a giant answer to a small question.
• ਅਖਾਣ: ਸਾਉਣ ਸੁੱਤੀ। ਖਰੀ ਵਿਗੁੱਤੀ॥
  Akhan: Saun Sutti, Khari Vigutti
  ਅਰਥ: ਸਾਉਣ ਵਿਚ ਦਿਨੇ ਸੌਣਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ। ਸੁਸਤੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: Sleep in Saun (rainy month), and the crop is ruined.
  Meaning (English): Laziness at the wrong time leads to loss.
  English Equivalent: "Make hay while the sun shines."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਉਣ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆ ਹੀ ਹਰਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Saun De Anne Nu Har Paase Harya Hi Harya Disda Hai
  ਅਰਥ: ਸੁਖੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁਖੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: To a blind man in Saun, everything looks green.
  Meaning (English): The ignorant think the whole world is as they see it.
  English Equivalent: "Beauty is in the eye of the beholder."
• ਅਖਾਣ: ਸਿਆਣਾ ਕਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਤੇ ਬੈਠੇ॥
  Akhan: Siana Kaan Hamesha Gand Te Baithe
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਿਆਣਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ‘ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The clever crow always sits on dirt.
  Meaning (English): Even the wise may stoop low.
  English Equivalent: "Even wise men make mistakes."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਈਆਂ ਕਿਤੇ ਵਧਾਈਆਂ ਕਿਤੇ॥
  Akhan: Saiyan Kitte Vadhaiyan Kitte
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਲਾਰੇ ਲੱਪੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲਾਵੇ ਤੇ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਕਰੇ।
  Literal Translation: Sometimes blessings, sometimes losses.
  Meaning (English): Life is full of ups and downs.
  English Equivalent: "Easy come, easy go."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਈਂ ਅੱਖਾਂ ਫੇਰੀਆਂ। ਵੈਰੀ ਕੁੱਲ ਜਹਾਨ॥
  Akhan: Saiyan Akhan Feriyan, Wairi Kull Jahan
  ਅਰਥ: ਜੇ ਰੱਬ ਮਿਹਰਬਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: When God turns His gaze away, even the world turns into an enemy.
  Meaning (English): Without divine grace, everything goes wrong.
  English Equivalent: "Whom God forsakes, no man can save."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਸ ਨਾ ਨਨਾਣ ਆਪੇ ਵਹੁਟੀ ਪਰਧਾਨ॥
  Akhan: Sass Na Nanaan Aape Vahuti Pardhan.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰੋਕ ਟੋਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰੇ ਕੋਈ ਪੁਛਣ ਗਿਛਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Mother-in-law and grandmother themselves become chief.
  Meaning (English): Older women often take charge naturally.
  English Equivalent: Age commands respect.
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਝੋਰਾ। ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ॥
  Akhan: Shehar Da Jhora. Qaazi Nu.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁੱਖ ਦੀ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: The city’s complaint goes to the judge.
  Meaning (English): Official matters are best handled by those in authority.
  English Equivalent: Go to the right person for the right task.
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਕਲ ਡੂਮਾਂ ਦੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਪਰੀਆਂ ਦਾ॥
  Akhan: Shakal Doomaan Di, Dimaag Pariyaan Da.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਭੱਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਫੈਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਟੌਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਰੱਖੇ ਨਖਰਾ ਕਰੇ।
  Literal Translation: Looks like a fly, brain of fairies.
  Meaning (English): Appearance may be simple, but intelligence can be extraordinary.
  English Equivalent: Don’t judge a book by its cover.
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਕਲ ਮੋਮਨਾਂ ਕਰਤੂਤ ਕਾਫ਼ਰਾਂ॥
  Akhan: Shakal Momnan, Kartoot Kafran.
  ਅਰਥ: ਬਾਹਰੋਂ ਨੇਕ ਤੇ ਭਜਨੀਕ ਜਾਪਣਾ ਪਰ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਭੈੜੇ ਤੇ ਬੇਧਰਮੀਆਂ ਵਾਲੇ।
  Literal Translation: Face of a devotee, deeds of a non-believer.
  Meaning (English): Someone may look virtuous but act badly.
  English Equivalent: All that glitters is not gold.
• ਅਖਾਣ: ਸੋਗ ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗ॥
  Akhan: Sog Dil Da Rog
  ਅਰਥ: ਚਿੰਤਾ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: Grief is a disease of the heart.
  Meaning (English): Sorrow harms health.
  English Equivalent: "Worry kills."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਚ ਆਖਣਾ ਅੱਧੀ ਲੜਾਈ॥
  Akhan: Sach Aakhna Adhi Ladhai.
  ਅਰਥ: ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕੌੜੀ ਲਗਦੀ ਆ ਲੋਕ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Speaking the truth is half the battle.
  Meaning (English): Honesty solves many problems.
  English Equivalent: Honesty is the best policy.
• ਅਖਾਣ: ਸੋਚ ਕਰੇ ਸੋ ਸੁੱਘੜ ਨਰ। ਕਰ ਸੋਚੇ ਅਸਲ ਖਰ॥
  Akhan: Soch Kare So Sughhar Nar, Kar Soche Asal Khar
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਆਦਿਕ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਸੋਚਦੇ ਤੇ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ‘ਜੇ’ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
  Literal Translation: The thoughtful man is wise; acting without thought is foolish.
  Meaning (English): Think before you act.
  English Equivalent: "Look before you leap."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਜਣ ਛੱਡੀਏ ਰੰਗ ਸਿਉਂ॥
  Akhan: Sajjan Chhaddiye Rang Siun.
  ਅਰਥ: ਬਹੁੜ ਵੀ ਆਵਣ ਕੰਮ ਜੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨਾ ਤੇ ਅੱਡ ਹੋਣਾ ਹੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਰੁੱਸ ਲੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੁ ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਣ ।
  Literal Translation: Leave friends because of color (character).
  Meaning (English): True friendship is about character, not superficial traits.
  English Equivalent: True friends are tested by character, not appearances.
• ਅਖਾਣ: ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਲਾਰੇ ਸਦਾ ਕਵਾਰੇ॥
  Akhan: Sajnan De Laare Sada Kavare.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਲਾਰੇ ਲਾ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨੋ ਕੋਰਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦੇਵੇ।
  Literal Translation: Friends’ spoiling is always barren.
  Meaning (English): Overindulgence by friends leads to failure.
  English Equivalent: Too much help can harm.
• ਅਖਾਣ: ਸੋਟਾ ਮਾਰਿਆਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਦੋ ਹੁੰਦੇ॥
  Akhan: Sota Mariyan Paani Nahi Do Hunde
  ਅਰਥ: ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਸੱਜਣਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸੰਬੰਧੀਆ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਵਲੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
  Literal Translation: Hitting with a stick won’t split water in two.
  Meaning (English): Some things can’t be changed by force.
  English Equivalent: "Don’t beat a dead horse."
• ਅਖਾਣ: ਸੁਣੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਰੋ ਦਿਲ ਦੀ॥
  Akhan: Suno Saryan Di, Karo Dil Di
  ਅਰਥ: ਸਭ ਦੀ ਰਾਏ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਸਲਾ ਆਪਣੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਲਓ।
  Literal Translation: Listen to everyone, but do what your heart says.
  Meaning (English): Hear advice but decide yourself.
  English Equivalent: "Take counsel, but follow your own sense."
• ਅਖਾਣ: ਸੌਣਾ ਰੂੜੀਆਂ ਤੇ। ਸੁਫਣੇ ਲੈਣੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ॥
  Akhan: Sona Rooriyan Te, Suphne Laine Sheesh Mehlaan De
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਵਿਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਆਸਾਂ ਲਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੀਆਂ।
  Literal Translation: Sleeping on thorns, but dreaming of crystal palaces.
  Meaning (English): Living poorly but dreaming big.
  English Equivalent: "Building castles in the air."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਤ ਡਿੱਗਾ ਜਹਾਨ ਡਿੱਗਾ॥
  Akhan: Sat Digga Jahan Digga.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦਾ ਆਚਰਨ ਜਾਂ ਧਰਮ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਹਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ।
  Literal Translation: If seven fall, the world falls.
  Meaning (English): Small failures can lead to big consequences.
  English Equivalent: A chain is only as strong as its weakest link.
• ਅਖਾਣ: ਸੱਦੀ ਨਾ ਪੁੱਛੀ। ਮੈਂ ਲਾੜੇ ਦੀ ਫੁੱਫੀ॥
  Akhan: Saddi Na Puchi. Main Laade Di Phuffi.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬਦੋ-ਬਦੀ ਅਗਾਂਹ ਚੌਧਰੀ ਬਣਦਾ ਫਿਰੇ ।
  Literal Translation: Didn’t ask the century; I am the daughter-in-law’s aunt.
  Meaning (English): People may respond literally, avoiding expected answers.
  English Equivalent: Answering literally, missing the point.
• ਅਖਾਣ: ਸੱਦੀ ਨਾ ਬੁਲਾਈ। ਮੈਂ ਲਾੜੇ ਦੀ ਤਾਈ॥
  Akhan: Saddi Na Bulai. Main Laade Di Tai.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਾਧੂ ਦਖਲ ਦੇਵੇ ਤੇ ਬਦੋ-ਬਦੀ ਖੜਪੈਂਚ ਬਣਨ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: Didn’t call the century; I am the daughter-in-law’s grandaunt.
  Meaning (English): Similar meaning as above; literal responses.
  English Equivalent: Literal-mindedness.
• ਅਖਾਣ: ਸਾਨੂੰ ਸੱਜਣ ਸੌ ਮਿਲੇ ਗਲੀਂ ਲੱਗੀਆਂ ਬਾਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜੁੱਲੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾਹੀਂ॥
  Akhan: Sanu Sajjan Sau Mile Gali Lagiyan Bahi, Sade Utte Jullian Ohna Te Oh Vi Nahi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੇ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਸਾਕ ਮਿੱਤਰ ਟੱਕਰ ਪੈਣ ।
  Literal Translation: We get hundreds of friends hugging us, but when trouble comes, none stand by.
  Meaning (English): Fair-weather friends vanish in hardship.
  English Equivalent: "A friend in need is a friend indeed."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਪ ਦਾ ਖਾਧਾ ਸੂਤ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਜਾਵੇ
  Akhan: Sapp Da Khadha Soot Kolon Vi Darda Jaave
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਇਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗੇ ਤੋਂ ਹਰ ਕੰਮ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A snake eaten fears even the thread.
  Meaning (English): After experiencing loss or danger, one becomes cautious.
  English Equivalent: Once bitten, twice shy.
• ਅਖਾਣ: ਸੱਪ ਦਾ ਬੱਚਾ ਸਪੋਲੀਆ
  Akhan: Sapp Da Bachcha Sapolia
  ਅਰਥ: ਮੰਦੇ ਤੇ ਭੈੜੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਉਲਾਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: The snake’s child is a little snake.
  Meaning (English): Children inherit the traits of their parents.
  English Equivalent: Like father, like son.
• ਅਖਾਣ: ਸੱਪ ਨੂੰ ਸੱਪ ਲੜੇ। ਤੇ ਵਿਹੁ ਕੀਹਨੂੰ ਚੜ੍ਹੇ॥
  Akhan: Sapp Nu Sapp Lade, Te Vihu Keehnun Chadde
  ਅਰਥ: ਜਦ ਦੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਕੁਪੱਤੇ ਆਦਮੀ ਆਪੋ ਵਿਚ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪੈਣ ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਈ ਵੇਖੀਏ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A snake fights a snake; who else would it attack?
  Meaning (English): Evil clashes with its own kind.
  English Equivalent: "Fight fire with fire."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਪ ਵੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤੇ ਸੋਟੀ ਵੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ॥
  Akhan: Sapp Vi Mar Jave, Te Soti Vi Na Tutte
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਅਜਿਹੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਕੰਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: The snake should die, but the stick should not break.
  Meaning (English): Solve a problem without harming yourself.
  English Equivalent: "Kill two birds with one stone (without loss)."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ॥
  Akhan: Sappan De Puttar Kade Mittar Nahi Hunde
  ਅਰਥ: ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਉਲਾਦ ਵੀ ਵੈਰ ਕਮਾਉਣੋਂ ਨਹੀਂ ਟਲਦੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
  Literal Translation: Sons of snakes are never friends.
  Meaning (English): The wicked cannot be trusted.
  English Equivalent: "A leopard can’t change its spots."
• ਅਖਾਣ: ਸੱਭੇ ਭੇਡਾਂ ਮੂੰਹ ਕਾਲੀਆਂ॥
  Akhan: Sabbe Bhedan Moonh Kaliyan
  ਅਰਥ: ਏਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਹੀ ਭੈੜੇ ਹਨ।
  Literal Translation: All sheep have black mouths.
  Meaning (English): Everyone has faults.
  English Equivalent: "Nobody’s perfect."
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਮਲਾ ਤੱਕ ਕੇ ਭੁੱਲੀ ਨਾ ਕੁੱਲੀ ਨਾ ਜੁੱਲੀ॥
  Akhan: Shamla Takk Ke Bhulli Na Kulli Na Julli.
  ਅਰਥ: ਜਦਂੋ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਉੱਤੇ ਭਰਮ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛਲਾਵੇ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Don’t forget after keeping the bundle.
  Meaning (English): Take responsibility for your possessions or promises.
  English Equivalent: Handle things with care.
• ਅਖਾਣ: ਸਿਰਹਾਂਦੀ ਸੌਂ। ਪਵਾਂਦੀ ਸੌਂ॥
  Akhan: Sirhandi Saun, Pavaandi Saun
  ਅਰਥ: ਲੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਈ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਹੇਰ-ਫੇਰ ਜਾਂ ਯਤਨ ਕਰੋ ਨਤੀਜਾ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Swearing by Sirhand and swearing by Pavan.
  Meaning (English): People swear falsely in many ways.
  English Equivalent: "Swearing doesn’t prove truth."
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਰਮ ਕਰੇਂਦਾ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਮੂਰਖ ਆਖੇ ਮੈਥੋਂ ਡਰਿਆ॥
  Akhan: Sharam Karenda Andar Vardia Murkh Aakhe Maithon Daria.
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖ ਤੋਂ ਟਾਲਾ ਵੱਟੋ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਮੈਥੋਂ ਡਰ ਗਿਆ
  Literal Translation: The ashamed fool enters inside and claims to fear me.
  Meaning (English): People who pretend to be modest or fearful may be foolish.
  English Equivalent: Actions speak louder than words.
• ਅਖਾਣ: ਸਿਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੁੰਡਾ। ਤੇ ਹਾਥੀ ਫਿਰੇ ਲੁੰਡਾ॥
  Akhan: Sir Te Nahi Kunda, Te Hathi Phire Lunda
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਰਜਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਬੇ-ਲਗਾਮੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਙ ਜਿੱਧਰ ਜੀ ਕਰੇ ਪਿਆ ਫਿਰੇ ਤੇ ਜੋ ਜੀ ਕਰੇ ਕਰਦਾ ਫਿਰੇ ।
  Literal Translation: No lock on his head, yet he roams with elephants.
  Meaning (English): Weak people mix with the strong for protection.
  English Equivalent: "In the shadow of giants."
• ਅਖਾਣ: ਸ਼ਰੀਕ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਵੀ ਮਾਣ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Shareek Mitti Da Vi Maan Nahi.
  ਅਰਥ: ਇਹ ਅਖ਼ਾਣ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਵਲ ਮੰਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a partner of soil has no respect.
  Meaning (English): One often gets no recognition for minor contributions.
  English Equivalent: No good deed goes unnoticed (sarcastically, sometimes).
• ਅਖਾਣ: ਸਾਰਾ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਦੇਈਏ ਲੁਟਾ॥
  Akhan: Sara Janda Vekhiye, Taan Addha Deiye Luta
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਬਹੁਤਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਿਆਂ ਬਾਕੀ ਦੀ ਰਾਸ ਪੂੰਜੀ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਝੱਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If everything seems lost, at least give away half.
  Meaning (English): Better to sacrifice part than lose all.
  English Equivalent: "Half a loaf is better than none."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਭੰਨੀ। ਤੇ ਕੁੜੀ ਜੰਮੀ ਅੰਨ੍ਹੀ॥
  Akhan: Sari Raat Bhanni, Te Kudi Jammi Anni
  ਅਰਥ: ਮਿਹਨਤ ਤਕਲੀਫ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਸਿੱਟਾ ਬਹੁਤ ਘਟੀਆ।
  Literal Translation: Worked all night, but a blind girl was born.
  Meaning (English): Hard work, but no good result.
  English Equivalent: "Much ado about nothing."
• ਅਖਾਣ: ਸਿਰੋਂ ਗੰਜੀ ਕੰਘੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜਾ॥
  Akhan: Siron Ganji, Kanghiyan Da Joda
  ਅਰਥ: ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: A bald head, but a bundle of combs.
  Meaning (English): Useless possessions for one’s condition.
  English Equivalent: "Carrying coals to Newcastle."
• ਅਖਾਣ: ਸੌ ਸਿਆਣਿਆਂ ਇਕੋ ਮੱਤ। ਮੂਰਖ ਆਪੋ ਆਪਣੀ॥
  Akhan: Sau Sianiyan Ikko Matt, Moorakh Apo Aapni
  ਅਰਥ: ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ।
  Literal Translation: A hundred wise men agree, but fools stick to their own.
  Meaning (English): Fools never listen to wisdom.
  English Equivalent: "Fools rush in where angels fear to tread."
• ਅਖਾਣ: ਸੌ ਸੁਨਿਆਰ ਦੀ। ਇਕ ਲੁਹਾਰ ਦੀ॥
  Akhan: Sau Suniyar Di, Ik Luhar Di
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਆਦਮੀ ਸੌ ਸੱਟਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਜਿੰਨਾ ਤਕੜਾ ਆਦਮੀ ਇਕੋ ਸੱਟ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A hundred blows of a goldsmith equal one blow of a blacksmith.
  Meaning (English): The strong achieve in one shot what the weak can’t in many.
  English Equivalent: "One stroke of a lion is worth a hundred of a jackal."
• ਅਖਾਣ: ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ॥
  Akhan: Sau Hath Rassa, Sire Te Gandh
  ਅਰਥ: ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਓਹੀ ਨਿਕਲੇਗਾ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A hundred-hand-long rope, with a knot at the end.
  Meaning (English): After much effort, a small obstacle ruins it.
  English Equivalent: "A chain is only as strong as its weakest link."
• ਅਖਾਣ: ਸੌ ਦਿਨ ਚੋਰ ਦਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਸਾਧ ਦਾ॥
  Akhan: Sau Din Chor Da, Ik Din Saadh Da
  ਅਰਥ: ਚੋਰਾਂ ਉੱਚਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਕਦੇ ਨ ਕਦੇ ਸਾਧੂਆਂ (ਭਲੇਮਾਨਸਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉੱਚਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁੱਟੀਦੇ ਵੇਖਣ ਦਾ।
  Literal Translation: A hundred days belong to the thief, one day to the saint.
  Meaning (English): Wrongdoing may last long, but truth prevails.
  English Equivalent: "Every dog has its day."
• ਅਖਾਣ: ਸੌ ਦਾਰੂ ਇਕ ਘਿਉ। ਸੋ ਚਾਚਾ ਇਕ ਪਿਉ॥
  Akhan: Sau Daru Ik Ghiu, So Chacha Ik Piu
  ਅਰਥ: ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
  Literal Translation: A hundred remedies equal one spoon of ghee; an uncle equals one father.
  Meaning (English): A small thing can be equal to many.
  English Equivalent: "A little goes a long way."
• ਅਖਾਣ: ਸੁੱਕੀ ਨਾਲ ਗਿੱਲੀ ਵੀ ਬਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Sukki Naal Gilli Vi Bal Jandi Hai
  ਅਰਥ: ਚੰਗੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਸਰ ਬੁਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The dry burns, and the wet also catches fire.
  Meaning (English): Innocents suffer with the guilty.
  English Equivalent: "One rotten apple spoils the barrel."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਂਝੀ ਦੇਗ਼ ਕੁਤਿਆਂ ਖਾਧੀ॥
  Akhan: Sanjhi Deg Kuteyan Khadhi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਂਝੀ ਰਾਏ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The shared pot was eaten by dogs.
  Meaning (English): Common property is neglected.
  English Equivalent: "What is everybody’s, is nobody’s."
• ਅਖਾਣ: ਸਾਂਝਾ ਬਾਬਾ ਕੋਈ ਨਾ ਪਿੱਟੇ। ਸਾਂਝੀ ਹਾਂਡੀ ਚੁਰਾਹੇ ਫੁੱਟੇ॥
  Akhan: Sanjha Baba Koi Na Pitte, Sanjhi Handi Churahe Phutte
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨੇਪਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ।
  Literal Translation: No one beats a shared saint; a shared pot breaks at the crossroads.
  Meaning (English): What belongs to all, is cared for by none.
  English Equivalent: "Everybody’s business is nobody’s business."
• ਅਖਾਣ: ਸੁੱਤਾ ਮੋਇਆ ਇਕ ਬਰਾਬਰ॥
  Akhan: Sutta Moeya Ik Barabar
  ਅਰਥ: ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਤੇ ਮੋਇਆ ਬੰਦਾ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Sleeping and dead are alike.
  Meaning (English): Laziness is like death.
  English Equivalent: "An idle mind is the devil’s workshop."
• ਅਖਾਣ: ਹਸਦਾ ਪਿਉ ਦਾ ਰੋਂਦਾ ਮਾਂ ਦਾ॥
  Akhan: Hasda piu da, ronda maa da.
  ਅਰਥ: ਨਫ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਘਾਟੇ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Father laughs, mother cries.
  Meaning (English): The father enjoys benefits while the mother bears the hardships.
  English Equivalent: “The burden falls on the one who works, not the one who profits.”
• ਅਖਾਣ: ਹਸਾਏ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ। ਰੁਆਏ ਦਾ ਨਾਂ॥
  Akhan: Hasaae da naan nahi. Ruaaye da naan.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੇ ਸੁੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਜੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਉਹ ਚੇਤੇ ਰਹਿ ਗਈ।
  Literal Translation: Laughter does not get a name; crying does not get a name.
  Meaning (English): People usually don’t get recognized for making others laugh or for their silent suffering.
  English Equivalent: No direct English equivalent; closest: “Silent virtues often go unnoticed.”
• ਅਖਾਣ: ਹਮਸਾਏ। ਮਾਂ-ਪਿਉ ਜਾਏ॥
  Akhan: Hamsaae. Maa-Piu jaaye.
  ਅਰਥ: ਗਵਾਂਢੀ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Neighbor goes, parents stay.
  Meaning (English): Neighbors may leave, but parents are always with you.
  English Equivalent: “Charity begins at home.”
• ਅਖਾਣ: ਹਮ ਨਾ ਵਿਆਹੇ। ਤਾਂ ਕਾਹਦੇ ਸਾਹੇ ॥
  Akhan: Hum na viaahe. Taan kaahde sahe.
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦਾ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾਂ ਸੁਖ ਲਾਭ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸੁਖ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਨਸੀਬ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੈ ਜਿਹੀ ਹੋਈ ਤਿਹੀ ਨਾ ਹੋਈ।
  Literal Translation: If we don’t marry, whose support will we get?
  Meaning (English): Everyone needs support and companionship; marriage provides security.
  English Equivalent: “No man is an island.”
• ਅਖਾਣ: ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਈਦ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾ॥
  Akhan: Hoya taan Eid nahi taan Roza.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਸਾ ਹੋਣ ਤੇ ਐਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਮੁਕਣ ਮਗਰੋਂ ਭੁੱਖਾ ਕਟਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If it happens, it’s Eid; if not, it’s fasting.
  Meaning (English): Life has ups and downs; one must accept both joy and sorrow.
  English Equivalent: “Every cloud has a silver lining.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਸਣੇ ਘਰ ਵੱਸਣੇ॥
  Akhan: Hassne ghar vassne.
  ਅਰਥ: ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਦੇ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A laughing home prospers.
  Meaning (English): Homes with joy and laughter thrive.
  English Equivalent: “Laughter is the best medicine.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਸੇ ਦਾ ਮੜਾਸਾ ਹੋ ਜਾਣਾ॥
  Akhan: Haase da mraasa ho jaana.
  ਅਰਥ: ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਾਸੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਮੂੰਹੋਂ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੇਸੁਆਦੀ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: The one who laughs becomes a carcass.
  Meaning (English): Excessive joking or laughter can lead to trouble.
  English Equivalent: “All work and no play makes Jack a dull boy” (reverse cautionary sense).
• ਅਖਾਣ: ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ॥
  Akhan: Hankaar da sir neevaan.
  ਅਰਥ: ਹੰਕਾਰੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The head of pride is low.
  Meaning (English): Pride brings downfall.
  English Equivalent: “Pride comes before a fall.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਣ ਨੂੰ ਹਾਣ ਪਿਆਰਾ॥
  Akhan: Haan nu haan pyaara.
  ਅਰਥ: ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Saying yes is dear.
  Meaning (English): Agreeableness is valued.
  English Equivalent: “A soft answer turns away wrath.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਥ ਕੰਗਣ ਨੂੰ (ਸ਼ੀਸ਼ਾ) ਆਰਸੀ ਕੀ। ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਨੂੰ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕੀ॥
  Akhan: Hath kangan nu (sheesha) aarsi ki. Parhe likhe nu Farsi ki.
  ਅਰਥ: ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਈ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: Why show a bangle to a mirror? Why teach Persian to the educated?
  Meaning (English): Some efforts are pointless or redundant.
  English Equivalent: “Casting pearls before swine.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਥ ਕਾਰ ਵੱਲ ਦਿਲ ਯਾਰ ਵੱਲ॥
  Akhan: Hath kaar val, dil yaar val.
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ (ਰੱਬ) ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ।
  Literal Translation: Hand towards work, heart towards the beloved.
  Meaning (English): One’s actions may be dutiful, but the heart may be elsewhere.
  English Equivalent: “Half-hearted effort.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਥ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Hath nu hath pachhaanda hai.
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤੋਗੇ ਅੱਗੋਂ ਉਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਵਰਤੇਗਾ।
  Literal Translation: A hand recognizes a hand.
  Meaning (English): Those who share experiences understand each other best.
  English Equivalent: “Birds of a feather flock together.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੰਦ ਖਾਣ ਦੇ ਹੋਰ। ਦਿਖਾਣ ਦੇ ਹੋਰ॥
  Akhan: Haathi de dand, khaan de hor, dikhaan de hor.
  ਅਰਥ: ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਸਾਊ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਜਾਪੇ ਪਰ ਦਿਲ ਦਾ ਖੋਟਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Elephant’s teeth are different for eating, different for showing.
  Meaning (English): Appearances can be deceptive; reality may differ.
  English Equivalent: “All that glitters is not gold.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਥੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਪੂਛ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ॥
  Akhan: Haathi langh gaya te pooch baaki reh gayi.
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਡੇਰਾ ਤੇ ਔਖੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਏਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
  Literal Translation: The elephant passed, but the tail remains.
  Meaning (English): After major events, minor issues still linger.
  English Equivalent: “The devil is in the details.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ॥
  Akhan: Hathaan naal ditiyaan, dandaan naal kholniyaan paindiyan han.
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਵਿਗੜ ਤਾਂ ਸਹਿਜ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਗੜੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: What is given by hand must be opened with teeth.
  Meaning (English): Generosity sometimes comes with effort or struggle.
  English Equivalent: “No pain, no gain.”
• ਅਖਾਣ: ਹੱਥਾਂ ਬਾਝ ਕਰਾਰਿਆਂ ਵੈਰੀ ਮਿੱਤ ਨਾ ਹੋਏ॥
  Akhan: Hathaan baaj karaariyaan, vair mit na hoye.
  ਅਰਥ: ਜੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦੇ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਹੋਰ ਭੂਹੇ ਆਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ. ਕਰੜਾਈ ਵਰਤਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸੂਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Without hands, even sworn enemies can’t become friends.
  Meaning (English): Cooperation is essential for reconciliation.
  English Equivalent: “It takes two to tango.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਰ ਮੰਨੀ ਝਗੜਾ ਮੁਕਿਆ॥
  Akhan: Haar manni jhagra mukia.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਝਗੜੇ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪ ਮਾੜੀ-ਮੋਟੀ ਕਸਰ ਸਹਿ ਲਵੇ ।
  Literal Translation: Accept defeat, the fight is over.
  Meaning (English): Accepting loss ends conflict.
  English Equivalent: “Let bygones be bygones.”
• ਅਖਾਣ: ਹੋਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰੀ ਦੀ। ਅੰਨ੍ਹੇਂ ਨੂੰ ਡੰਗੋਰੀ ਦੀ॥
  Akhan: Hori nu hori di. Anhen nu dangori di.
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਸ਼ੈ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹਨੂੰ ਉਸੇ ਦਾ ਹੀ ਖਿਆਲ ਫਿਕਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The thief gets the thief’s share, the blind gets the stick.
  Meaning (English): People get what is appropriate to their actions or nature.
  English Equivalent: “What goes around comes around.”
• ਅਖਾਣ: ਹਿਲੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾਈਏ ਨਾ। ਹਿਲੇ ਦਾ ਭਾਅ ਗਵਾਈਏ ਨਾ॥
  Akhan: Hile nu hilaiye na. Hile da bhaav gawaaiye na.
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਜੇ ਗਿੱਝ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Don’t move the one who moves; don’t lose value of the moving.
  Meaning (English): Don’t interfere unnecessarily; let things take their natural course.
  English Equivalent: “Let sleeping dogs lie.”
• ਅਖਾਣ: ਹੀਲੇ ਰਿਜਕ। ਬਹਾਨੇ ਮੌਤ॥
  Akhan: Heele rizk. bahaane maut.
  ਅਰਥ: ਹੱਥ ਪੈਰ ਹਿਲਾਇਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
  Literal Translation: Wavering livelihood, excuses for death.
  Meaning (English): Insecurity leads to excuses or misfortune.
  English Equivalent: “A rolling stone gathers no moss.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾੜ੍ਹ ਸੜੇ ਸਾਵਣ ਵਰ੍ਹੇ ਜੱਟ ਭੜੋਲੇ ਭਰੇ॥
  Akhan: Haad sarrhe saavan varhe, jatt bhadrole bhare.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਹਾੜ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਗਰਮੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਵਿਚ ਰੱਜ ਕੇ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅੰਨ ਦੀ ਉਪਜ ਚੋਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Hot summers and rainy monsoons fill the farmer’s barn.
  Meaning (English): Hard work through difficult times yields results.
  English Equivalent: “No pain, no gain.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾੜ੍ਹ ਸੁੱਕੇ ਨਾ ਸਾਉਣ ਹਰੇ॥
  Akhan: Haad sukke na saavan hare.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਹਾਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਵਰਗੀ ਰਹੇ ।
  Literal Translation: Hot or dry, nothing grows without rain.
  Meaning (English): Life requires the right conditions to flourish.
  English Equivalent: “You reap what you sow.”
• ਅਖਾਣ: ਹਿੰਗ ਲੱਗੇ ਨਾ ਲੱਗੇ ਨਾ ਫਟਕੜੀ ਰੰਗ ਚੋਖਾ ਆਵੇ॥
  Akhan: Hing lagge na lagge na, fatkari rang chokha aave.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੋਈ ਕੰਮ ਮੁਫ਼ਤੋ-ਮੁਫ਼ਤੀ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ।
  Literal Translation: Whether or not asafoetida is used, the flavor comes out well.
  Meaning (English): Skill or quality shows through despite circumstances.
  English Equivalent: “A good work speaks for itself.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਂਡੀ ਉਬਲੇਗੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੰਢੇ ਸਾੜੇਗੀ
  Akhan: Haandi ublegi, taan aapne hi kandhe saaregi.
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਨਿਤਾਣੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਉਹਨੂੰ ਹੀ ਸਾੜਦਾ ਭੁੰਨਦਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: When the pot boils, it burns its own handles.
  Meaning (English): When trouble arises, those closest are most affected.
  English Equivalent: “Caught in the crossfire.”
• ਅਖਾਣ: ਹਾਂ ਜੀ - ਹਾਂ ਜੀ ਕਹਿਣਾ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣਾ
  Akhan: Haan ji – haan ji kehna sada sukhi rahina.
  ਅਰਥ: ਨਿਉਂ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਾ ਆਦਰ ਸਤਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਵਰਤਣਾ ਵਿਚਰਨਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵਸੀਲਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Always saying yes keeps one happy.
  Meaning (English): Being agreeable avoids conflict.
  English Equivalent: “Silence is golden.”
• ਅਖਾਣ: ਕਣਕ ਖੇਤ ਕੁੜੀ ਪੇਟ। ਆ ਜਵਾਈਆ ਮੰਡੇ ਖਾ॥
  Akhan: Kanak Khet Kudi Pet. Aa Jawaaiya Mande Kha.
  ਅਰਥ: ਅਜੇ ਹੱਥ ਪੱਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਣਾ ਕੇਵਲ ਆਸਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗ ਪੈਣਾ।
  Literal Translation: The girl’s belly is a wheat field; the bridegroom comes to eat the grain.
  Meaning (English): People often exploit someone’s resources or generosity for their own benefit.
  English Equivalent: Don’t let others take advantage of your hospitality.
• ਅਖਾਣ: ਕਦੇ ਤੋਲਾ ਕਦੇ ਮਾਸਾ। ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੀ ਭਰਵਾਸਾ॥
  Akhan: Kade Tola Kade Maasa. Ohdi Gall Da Ki Bharwasa.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਕੁਝ ਕਹੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕਰਾਰ ਕਰੇ ਤੇ ਕਦੇ ਮਨਸੂਬੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਢੇਰੀ ਢਾਹ ਬੈਠੇ ਉਹਦੇ ਇਕਰਾਰਾਂ ਉਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੀ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: Sometimes a little, sometimes a lot; what trust can be placed in his words?
  Meaning (English): Someone is inconsistent and unreliable.
  English Equivalent: A promise is only as good as the person who makes it.
• ਅਖਾਣ: ਕਦੇ ਮਰ ਚਿੜੀਏ ਕਦੇ ਜਿਉਂ ਚਿੜੀਏ॥
  Akhan: Kade Mar Chirriye Kade Jiun Chirriye.
  ਅਰਥ: ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਾ ਹੋਣਾ।
  Literal Translation: Sometimes we die like a bird, sometimes we live like a bird.
  Meaning (English): Life is unpredictable and constantly changing.
  English Equivalent: Life is full of ups and downs.
• ਅਖਾਣ: ਕਮਲੀ ਕੁੜੀ ਦੁਪਿਹਰੇ ਗਿੱਧਾ॥
  Akhan: Kamli Kudi Dupihre Giddha.
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਦਾ।
  Literal Translation: A crazy girl dances in the afternoon.
  Meaning (English): Someone acts recklessly or without thinking.
  English Equivalent: Foolish actions are often visible for all to see.
• ਅਖਾਣ: ਕਰਨੀ ਕੱਖ ਦੀ। ਗੱਲ ਲੱਖ-ਲੱਖ ਦੀ॥
  Akhan: Karni Kakh Di. Gall Lakh-Lakh Di.
  ਅਰਥ: ਫੜ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਪਰ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: Deeds are worthless; words are worth a million.
  Meaning (English): Some people talk a lot but do little.
  English Equivalent: Actions speak louder than words.
• ਅਖਾਣ: ਕਰਮ ਹੀਣ ਖੇਤੀ ਕਰੇ। ਸੋਕਾ ਪਵੇ ਜਾਂ ਢੱਗਾ ਮਰੇ॥
  Akhan: Karam Heen Kheti Kare. Soka Pave Jan Dhagga Mare.
  ਅਰਥ: ਭਾਗਾਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਦਮ ਕੀਤੇ ਵੀ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤਦਬੀਰ ਨਾਲੋਂ ਤਕਦੀਰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਰਾਵਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: A lazy person farms; either the crop wilts or the scarecrow dies.
  Meaning (English): Without effort, results will fail.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਕਰ ਸੇਵਾ ਖਾ ਮੇਵਾ॥
  Akhan: Kar Seva Kha Mewa.
  ਅਰਥ: ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਫ਼ਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Serve and eat the fruit.
  Meaning (English): Hard work and service bring rewards.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਕਰ ਨਾ ਕਰ ਬੰਨੇ ਤਾ ਖੜ੍ਹ॥
  Akhan: Kar Na Kar Banne Ta Khad.
  ਅਰਥ: ਬੇਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
  Literal Translation: Do or don’t, it will stand anyway.
  Meaning (English): Some things happen regardless of effort.
  English Equivalent: It is what it is.
• ਅਖਾਣ: ਕਰ ਪਰਾਈਆਂ ਤੇ ਆਉਣੀ ਜਾਈਆਂ॥
  Akhan: Kar Paraian Te Auni Jaiyan.
  ਅਰਥ: ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਸਲੂਕ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਹੁਰੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਹੋਵੇਗਾ।
  Literal Translation: Work comes to others and goes away.
  Meaning (English): Outsourced or borrowed work does not last.
  English Equivalent: Temporary gains are fleeting.
• ਅਖਾਣ: ਕਰ ਮਜੂਰੀ ਖਾ ਚੂਰੀ। ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੇਵਾ॥
  Akhan: Kar Majuri Kha Churi. Seva Nu Mewa.
  ਅਰਥ: ਡੋਲ੍ਹ ਰਤ ਤੇ ਖਾ ਭੱਤ। ਰੱਖ ਦੇਹ ਤੇ ਖਾ ਖੇਹ। ਮਿਹਨਤ ਕੀਤਿਆਂ ਹੀ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕੀਦਾ ਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Work as a laborer, eat as a thief; service brings fruit.
  Meaning (English): Honest work leads to rewards, dishonesty does not.
  English Equivalent: Honesty is the best policy.
• ਅਖਾਣ: ਕਰੇ ਕੋਈ ਭਰੇ ਕੋਈ॥
  Akhan: Kare Koi Bhare Koi.
  ਅਰਥ: ਜਦੋ ਦੋਸ਼ੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਿਸੇ ਬੇਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣੀ ਪਵੇ।
  Literal Translation: Someone does, someone fills.
  Meaning (English): Responsibility and credit are unevenly shared.
  English Equivalent: One reaps what another sows.
• ਅਖਾਣ: ਕਲ੍ਹਾ ਕਲੰਦਰ ਵੱਸੇ। ਤੇ ਘੜਿਓਂ ਪਾਣੀ ਨੱਸੇ॥
  Akhan: Kalla Kalandar Vasse. Te Ghadron Pani Nasse.
  ਅਰਥ: ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਟ ਤੇ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ ਉਹ ਟੱਬਰ ਬਰਾਦਰੀ ਕੌਮ ਸਦਾ ਤਬਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Alone lives the saint; but the pot dries the water.
  Meaning (English): Even the wise or spiritual face practical challenges.
  English Equivalent: Even saints face everyday troubles.
• ਅਖਾਣ: ਕੋਈ ਮਰੇ ਕੋਈ ਜੀਵੇ ਸੁਥਰਾ ਘੋਲ ਪਤਾਸੇ ਪੀਵੇ॥
  Akhan: Koi Mare Koi Jeeve Suthra Ghol Patase Peve
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਸਤ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Some die, some live, drinking sweetened candy water.
  Meaning (English): Life is unpredictable; everyone’s fortune differs.
  English Equivalent: Such is life.
• ਅਖਾਣ: ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਗਾਰ ਖੇਚਲ ਨਹੀਂ ਪਾਈਦੀ॥
  Akhan: Kise Nu Vagar Khechal Nahi Paidi
  ਅਰਥ: ਪਰ ਜਦ ਧੀ-ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੋੜ ਜਾਂ ਔਖਿਆਈ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਢੀਠ ਹੋ ਕੇ ਮੰਗਣ ਨੂੰ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਖੇਚਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: No one feels the pull of the plough.
  Meaning (English): Not everyone has the patience or inclination to do hard work.
  English Equivalent: Hard work is not for everyone.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਹਲੀ ਅੱਗੇ ਟੋਏ ਹੀ ਟੋਏ॥
  Akhan: Kahli Agge Toe Hi Toe.
  ਅਰਥ: ਕਾਹਲੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Steps keep appearing in front of laziness.
  Meaning (English): Laziness leads to obstacles everywhere.
  English Equivalent: Laziness is the root of all problems.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਹਲੀ ਦੀ ਘਾਣੀ। ਅੱਧਾ ਤੇਲ ਅੱਧਾ ਪਾਣੀ॥
  Akhan: Kahli Di Ghani. Adha Tel Adha Pani.
  ਅਰਥ: ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਕੰਮ ਕਦੇ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦਾ।
  Literal Translation: Lazy person’s oil press: half oil, half water.
  Meaning (English): Lazy efforts yield poor results.
  English Equivalent: Half-hearted efforts fail.
• ਅਖਾਣ: ਕੋਹ ਨਾ ਤੁਰੀ। ਬਾਬਾ ਤਿਹਾਈ॥
  Akhan: Koh Na Turi. Baba Tehai
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ ਸਾਹ ਲੈ ਲੈਣ ਦਿਓ ਉਸ ਤੇ ਢੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The mountain did not move; the holy man struck thrice.
  Meaning (English): Persistence and effort can accomplish the impossible.
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲੀ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦਾ ਪਰਨਾਲਾ॥
  Akhan: Kakhhan Di Kulli Hathi Dand Da Parnala.
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਖ਼ਸਤਾ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A broom of stalks, the elephant’s tooth is short.
  Meaning (English): Weak tools are useless for big tasks.
  English Equivalent: A poor workman blames his tools.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲੀ। ਦੰਦ ਖੰਡ ਦਾ ਪਾੜਛਾ॥
  Akhan: Kakhhan Di Kulli. Dand Khand Da Paarcha.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਘਟੀਆ ਸਸਤੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਬੜੀ ਵਧੀਆ ਕੀਮਤੀ ਸ਼ੈ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A broom of stalks; a tooth of sugarcane.
  Meaning (English): Something too weak to serve its purpose.
  English Equivalent: A small key cannot open a big lock.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਮੱਲਾਹ॥
  Akhan: Kakhhan Di Bedi Te Bandar Mallah.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਬੰਦੇ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: A flimsy raft and a monkey as a boatman.
  Meaning (English): Incompetent people handling important tasks.
  English Equivalent: A fox guarding the henhouse.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕਦ ਤਕ ਦੌੜੇ॥
  Akhan: Kagazan De Ghode Kad Tak Daude.
  ਅਰਥ: ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: How long will paper horses run?
  Meaning (English): Plans without action achieve nothing.
  English Equivalent: Actions speak louder than words.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਛ ਵਿਚ ਸੋਟਾ ਨਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾਸ॥
  Akhan: Kachh Vich Sota Na Gareeb Das.
  ਅਰਥ: ਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਣਾ ।
  Literal Translation: No whip in the loincloth, says the poor servant.
  Meaning (English): The powerless cannot enforce rules.
  English Equivalent: The weak cannot enforce discipline.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਛ ਵਿਚ ਛੁਰੀ। ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਾਮ-ਰਾਮ॥
  Akhan: Kachh Vich Chhuri. Te Munh Vich Ram-Ram.
  ਅਰਥ: ਉਪਰੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਦਿਸਣਾ ਪਰ ਕੰਮ ਮਾੜੇ ਕਰਨੇ।
  Literal Translation: Knife in the loin, and Ram-Ram on the lips.
  Meaning (English): Someone hides hostility while pretending to be holy.
  English Equivalent: A wolf in sheep’s clothing.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਠ ਦੀ ਹਾਂਡੀ ਇੱਕੋ ਵੇਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Kath Di Handi Iko Ver Chadhi Hai.
  ਅਰਥ: ਧੋਖੇਬਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਵੇਰ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਾਜ ਉੱਖੜ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A wooden pot boils once.
  Meaning (English): Some resources are limited; cannot be reused repeatedly.
  English Equivalent: You can’t squeeze blood from a stone.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਠ ਦੀ ਬਿੱਲੀ। ਮਿਆਊਂ ਕੌਣ ਕਰੇ॥
  Akhan: Kath Di Billi. Miaun Kaun Kare.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
  Literal Translation: A wooden cat, who will meow?
  Meaning (English): Something incapable cannot perform its function.
  English Equivalent: A useless object cannot serve its purpose.
• ਅਖਾਣ: ਕੋਠਾ ਉੱਸਰਿਆ। ਤਰਖਾਣ ਵਿੱਸਰਿਆ॥
  Akhan: Kotha Usaria. Tarkhan Vissaria
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਗੋਚਰਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
  Literal Translation: The warehouse is empty; the carpenter forgot.
  Meaning (English): Negligence leads to loss.
  English Equivalent: Carelessness costs.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਡਾ ਕੱਢੀਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Kande Nal Hi Kanda Kaddida Hai.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਾਰਾ ਸਾਰਾ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਸਾਵਾਂ ਬੰਦਾ ਹੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Only a thorn can remove a thorn.
  Meaning (English): Some problems require equal effort or force to solve.
  English Equivalent: Fight fire with fire.
• ਅਖਾਣ: ਕੌਣ ਕਹੇ ਰਾਣੀਏ ਅੱਗਾ ਢਕ॥
  Akhan: Kaun Kahe Raniye Agga Dhak
  ਅਰਥ: ਵੱਡੇ ਡਾਢੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਔਗੁਣ ਜਾਂ ਭੁੱਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚਿਤਾਰ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: Who says, O Queen, put out the fire?
  Meaning (English): Difficult or impossible requests are ignored or unheeded.
  English Equivalent: Don’t cry over spilled milk.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Kaniyan Di Ik Rag Zyada Hundi Hai.
  ਅਰਥ: ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A crow has one vein extra.
  Meaning (English): Some people are naturally stronger or luckier.
  English Equivalent: Born with a silver spoon.
• ਅਖਾਣ: ਕੀਤੀ ਕਰਾਈ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਾਈ
  Akhan: Keeti Karai Khooh Vich Pai
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲੋਂ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What is done is put in the well.
  Meaning (English): Past actions cannot be undone; consequences remain.
  English Equivalent: What’s done is done.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਧ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥
  Akhan: Kandh Nu Vi Kann Hunde Han.
  ਅਰਥ: ਲੁਕ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗੱਲ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a wall has ears.
  Meaning (English): Be cautious; someone may always be listening.
  English Equivalent: Walls have ears.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ। ਕਦੇ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੁੱਚਾ॥
  Akhan: Kannan Da Kaccha. Kade Na Hunda Sucha.
  ਅਰਥ: ਲਾਈ ਲੱਗ ਦਾ ਕੋਈ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਲਾਈ ਗੱਲੀਂ ਨਾਲ ਉਸੇ ਉੱਠ ਚੱਲੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: A raw ear never becomes true.
  Meaning (English): Some things never improve or become reliable.
  English Equivalent: You can’t make a silk purse out of a sow’s ear.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਮ ਤੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਾਜ਼ੀ। ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪਾਜੀ॥
  Akhan: Kam Te Rahe Tan Kazi. Na Rahe Tan Paji.
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਤਲਬ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉੱਨਾਂ ਚਿਰ ਉਹਨੂੰ ਸਲਾਹੁਣਾ ਵਡਿਆਉਣਾ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਭੰਡਣ ਲੱਗ ਪੈਣਾ।
  Literal Translation: Present at work, you are a judge; absent, you are a fool.
  Meaning (English): Being present and attentive gives authority; absence reduces respect.
  English Equivalent: Out of sight, out of mind.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਮ ਦਾ ਨਾ ਕਾਜ ਦਾ। ਵੈਰੀ ਅਨਾਜ਼ ਦਾ॥
  Akhan: Kam Da Na Kaj Da. Vairi Anaaz Da.
  ਅਰਥ: ਵਿਹਲਾ ਬਹਿ ਕੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਹੀ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਣਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਸਲੋਕ ਬਾਬਾ ਟਿੱਕੀਆਂ ਦਾ ਠੋਕ।
  Literal Translation: Neither useful nor beneficial; an enemy of the grain.
  Meaning (English): Worthless or harmful in all aspects.
  English Equivalent: Good for nothing.
• ਅਖਾਣ: ਕੰਮ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਚੰਮ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Kam Pyara Hai Cham Pyara Nahi.
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲੋ ਕੰਮ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Work is dear, pleasure is not.
  Meaning (English): Value hard work over indulgence.
  English Equivalent: Hard work pays off; fun alone doesn’t.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਲ੍ਹ ਜੰਮੀ ਗਿੱਦੜੀ ਤੇ ਅੱਜ ਹੋਇਆ ਵਿਆਹ॥
  Akhan: Kal Jami Giddri Te Aj Hoya Viyah.
  ਅਰਥ: ਉਮਰ ਦਾ ਕੱਚਾ ਹੈ ਪਰ ਪੈਰ ਵੱਡਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਵਧ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A jackal was born yesterday and marries today.
  Meaning (English): Someone immature taking on responsibilities too soon.
  English Equivalent: Don’t rush into things beyond your readiness.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਲ੍ਹ ਨਾਮ ਕਾਲ ਦਾ॥
  Akhan: Kal Naam Kaal Da.
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਅੱਜ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Yesterday is the name of death.
  Meaning (English): The past is gone; one must focus on the present.
  English Equivalent: Don’t cry over spilt milk.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਲ ਦੀ ਬੱਧੀ ਨਾ ਮੰਗਿਆ। ਪਰ ਬਾਲ ਦੀ ਬੱਧੀ ਮੰਗਿਆ॥
  Akhan: Kal Di Baddhi Na Mangia. Par Baal Di Baddhi Mangia.
  ਅਰਥ: ਜਦ ਆਪ ਔਖੇ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਔਖਿਆਈ ਝੱਲ ਲਈਦੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਅੱਡੀਦੇ।
  Literal Translation: Didn’t ask for yesterday’s milk, but asked for tomorrow’s.
  Meaning (English): People desire what is not yet attainable.
  English Equivalent: Don’t count your chickens before they hatch.
• ਅਖਾਣ: ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ॥
  Akhan: Kolian Di Dalali Vich Moonh Kala
  ਅਰਥ: ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਨ ਨਾਲ ਬਦਨਾਮੀ ਹੀ ਮਿਲੇਗੀ।
  Literal Translation: The broker in the coal trade has a black face.
  Meaning (English): People in shady dealings get a bad reputation.
  English Equivalent: Honest face, honest trade.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਲੇ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵਣ ਬੱਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਸੌ ਮਣ ਸਾਬਣ ਲੱਗੇ॥
  Akhan: Kaale Kade Na Hovan Bagge. Bhaven Sau Man Saaban Lagge
  ਅਰਥ: ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਜਮਾਂਦਰੂ ਸੁਭਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: Black things never become white, even if you use a hundred pounds of soap.
  Meaning (English): Some inherent traits or flaws cannot be changed.
  English Equivalent: A leopard cannot change its spots.
• ਅਖਾਣ: ਕੱਲੀ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਵੀ ਨਹੀ ਬਲਦੀ॥
  Akhan: Kalli Tan Lakkad Vi Nahi Baldi.
  ਅਰਥ: ਇਹ ਅਖਾਣ ਇਕੱਲ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A single log cannot burn.
  Meaning (English): Alone, one cannot accomplish much.
  English Equivalent: Many hands make light work.
• ਅਖਾਣ: ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਆਖਿਆਂ ਢੱਗੇ ਨਹੀ ਮਰਦੇ॥
  Akhan: Kavan De Aakhiyan Dhagge Nahi Marde.
  ਅਰਥ: ਜਦੋ ਕੋਈ ਭੈੜਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਦਅਸੀਸ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Crows’ eyes never die.
  Meaning (English): Some things are resilient or enduring.
  English Equivalent: What can’t be killed, lasts forever.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੜਮ ਵਿਗੁੱਤਾ ਚੰਗਾ। ਗੁਆਂਢ ਵਿਗੁਤਾ ਮੰਦਾ॥
  Akhan: Kurdum Vigutta Changa. Guandh Vigutta Manda
  ਅਰਥ: ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਤਾਂ ਕਦੀ ਕਦੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਗੁਆਂਢ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹੀ।
  Literal Translation: Your own misfortune is good; neighbor’s misfortune is bad.
  Meaning (English): People often feel differently about their own and others’ misfortunes.
  English Equivalent: One man’s loss is another man’s gain.
• ਅਖਾਣ: ਕੂੜ ਨਿਖੁਟੇ ਨਾਨਕਾ। ਓੜਕ ਸਚ ਰਹੀ॥
  Akhan: Koor Nikutte Nanaka. Orak Sach Rahi
  ਅਰਥ: ਅੰਤ ਸੱਚ ਦੀ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਝੂਠੇ ਮਾਤ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Falsehood fades, truth remains.
  Meaning (English): Truth always prevails over lies.
  English Equivalent: Truth will out.
• ਅਖਾਣ: ਕੀੜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਖੰਭ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
  Akhan: Keedi Di Maut Aundi Hai Taan Usnu Khamabh Lag Jande Hain
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਨ ਭੈੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵਿਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਤੇ ਔਖੇ-ਔਖੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When the insect dies, it hits the stakes.
  Meaning (English): Small things often face disproportionate consequences.
  English Equivalent: Small causes can have big effects.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਕੜ ਖੇਹ ਉਡਾਈ।
  Akhan: Kukkad Kheh Udai
  ਅਰਥ: ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਤਾਂ ਕਦੀ ਕਦੀ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਗੁਆਂਢ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹੀ। ਖੱਪ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੇ-ਇੱਜਤੀ ਆਪੇ ਕਰਾ ਲਈ।
  Literal Translation: The rooster flew over the field.
  Meaning (English): Someone acting beyond their usual role or ability.
  English Equivalent: Out of one’s depth.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਛੜ ਕੁੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਢੰਡੋਰਾ॥
  Akhan: Kuchar Kudi Shehar Dhandora
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਪਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲਭਦਾ ਫਿਰੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A small-town girl boasts in the city.
  Meaning (English): People often exaggerate their importance in a bigger setting.
  English Equivalent: Big fish in a small pond.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਕਦੇ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ॥
  Akhan: Kutte Di Pooch Kade Sidhi Nahi Hundi
  ਅਰਥ: ਪੱਕ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂ ਜੁਮਾਂਦਰੂ ਸੁਭਾ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: A dog’s tail is never straight.
  Meaning (English): Some things are naturally crooked or unchangeable.
  English Equivalent: Some things never change.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵੰਝਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਫੇਰ ਵੀ ਵਿੰਗੀ ਦੀ ਵਿੰਗੀ॥
  Akhan: Kutte Di Pooch Nu Baran Varhe Vanjli Vich Pa Chhaddiya. Oh Fer Vi Vingi Di Vingi
  ਅਰਥ: ਪੱਕ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂ ਜੁਮਾਂਦਰੂ ਸੁਭਾ ਤਬਦੀਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: Even after leaving a dog’s tail in a flute for 12 years, it remains crooked.
  Meaning (English): Some flaws cannot be corrected no matter how hard you try.
  English Equivalent: A leopard cannot change its spots.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜਾ ਮਸੀਤੇ ਹੱਗਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Kutte Di Maut Aundi Hai Taan Oh Ja Masite Haggda Hai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਨ ਭੈੜੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇਹੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When a dog dies, it defecates in the mosque.
  Meaning (English): People act outrageously even in death; destiny is unpredictable.
  English Equivalent: Truth comes out at last.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਦਾ ਸਵਾਦ॥
  Akhan: Kutte Nu Haddi Da Swad
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭੈੜਾ ਕੰਮ ਜਾਂ ਐਬ ਨਾ ਛੱਡੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The dog enjoys the taste of the bone.
  Meaning (English): Everyone appreciates what they value, no matter how small.
  English Equivalent: One man’s meat is another man’s poison.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨੀ ਪਚਦਾ॥
  Akhan: Kutte Nu Ghiu Ni Pachda
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ/ਖੁਸ਼ੀ/ਸੁੱਖ ਹਜ਼ਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Ghee does not digest for the dog.
  Meaning (English): Some things are wasted on those who cannot appreciate them.
  English Equivalent: Don’t cast pearls before swine.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤੇ ਭੌਂਕਣ ਤਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕੀ॥
  Akhan: Kutte Bhaunkan Taan Chand Nu Ki
  ਅਰਥ: ਬੰਦੇ ਦਾ ਥੁੱਕਿਆ ਚੰਦ ਤੀਕ ਨਹੀਂ ਅੱਪੜਦਾ॥ ਸੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਲੋਕੀਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਨਿੰਦਿਆ ਪਏ ਕਰਨ ਉਹ ਉਹਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: What does the moon care if the dog barks?
  Meaning (English): Ignorance or criticism cannot affect the important.
  English Equivalent: Let the dog bark, the caravan moves on.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤਾ ਭੌਂਕਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਚੱਲਦਾ॥
  Akhan: Kutta Bhaunkda Karkhana Chalda
  ਅਰਥ: ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ-ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਚੰਗਿਆਈ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
  Literal Translation: The dog barks, but the factory runs.
  Meaning (English): Criticism does not stop progress.
  English Equivalent: Barking dogs seldom bite.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤਾ ਰਾਜ ਬਹਾਲੀਏ। ਫਿਰ ਚੱਕੀ ਚੱਟੈ॥
  Akhan: Kutta Raj Bahaliye. Phir Chakki Chattai
  ਅਰਥ: ਜੇ ਮਮੂਲੀ ਤੇ ਘਟੀਆ ਹੈਸੀਅਤ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖ਼ਸਲਤ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਰਤਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The dog rules, then grinds at the mill.
  Meaning (English): Someone in power misuses authority.
  English Equivalent: Power corrupts.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤਾ ਰੋਟੀ ਲੈ ਗਿਆ ਭਗਵਾਨ ਤੇਰੇ ਲੇਖੇ॥
  Akhan: Kutta Roti Lai Gaya Bhagwan Tere Lekhe
  ਅਰਥ: ਕੰਜੂਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The dog took the bread, God is keeping account.
  Meaning (English): Everything, even losses, is noticed by higher justice.
  English Equivalent: Divine justice watches all.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਤਾ ਵੀ ਪੂਛ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Kutta Vi Pooch Maar Ke Bahinda Hai
  ਅਰਥ: ਇਹ ਅਖਾਣ ਸਫਾਈ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a dog sits with its tail upright.
  Meaning (English): Everyone shows pride or assertiveness sometimes.
  English Equivalent: Every dog has its day.
• ਅਖਾਣ: ਕਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੋਜ। ਕਿੱਥੇ ਗੰਗੂ ਤੇਲੀ॥
  Akhan: Kithe Raja Bhoj. Kithe Gangu Teli
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਗਰੀਬ ਬੰਦੇ ਤਕੜਿਆਂ ਧਨਾਢਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Where is King Bhoj? Where is Gangu the oilman?
  Meaning (English): Comparing people of vastly different status highlights inequality.
  English Equivalent: Apples and oranges.
• ਅਖਾਣ: ਕਿੱਥੇ ਰਾਮ ਰਾਮ। ਕਿੱਥੇ ਟੈਂ ਟੈਂ॥
  Akhan: Kithe Ram Ram. Kithe Ten Ten
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਗਰੀਬ ਬੰਦੇ ਤਕੜਿਆਂ ਧਨਾਢਾਂ ਦੀ ਰੀਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Where is Ram Ram? Where is Ten Ten?
  Meaning (English): Comparing a revered person with a trivial one.
  English Equivalent: Chalk and cheese.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਬੇ ਦੇ ਲੱਤ ਰਾਸ ਆਉਣੀ॥
  Akhan: Kubbe De Latt Raas Auni
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: To master the leg of the hut.
  Meaning (English): Finding joy or skill in something small or humble.
  English Equivalent: Make the best of what you have.
• ਅਖਾਣ: ਕੁੱਬੇ ਬੂਟੇ ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Kubbe Boote Te Har Koi Ja Chardha Hai
  ਅਰਥ: ਗ਼ਰੀਬ ਤੇ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਦਬਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Everyone climbs on the tree stump.
  Meaning (English): People are attracted to easy gains or positions.
  English Equivalent: Jump on the bandwagon.
• ਅਖਾਣ: ਖੜੇ ਦਾ ਖ਼ਾਲਸਾ
  Akhan: Khade Da Khalsa
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ।
  Literal Translation: The standing man’s share
  Meaning (English): Only those who put in effort or take a stand get their due rewards.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਈਏ ਦਾਲ। ਜਿਹੜੀ ਨਿਭੇ ਨਾਲ
  Akhan: Khaie Dal, Jihdi Nibhe Naal
  ਅਰਥ: ਸੰਜਮ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Eat the dal that comes with loyalty
  Meaning (English): Accept what is genuine and lasting, not just appearances.
  English Equivalent: Stick to what truly sustains you.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਈਏ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ। ਹੰਢਾਈਏ ਜਗ ਭਾਉਂਦਾ
  Akhan: Khaie Man Bhaunda, Handhaiye Jag Bhaunda
  ਅਰਥ: ਖੁਰਾਕ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਓ ਪਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਜੇਹੀ ਪਹਿਨੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕੀ ਠੀਕ ਸਮਝਣ।
  Literal Translation: Eat what pleases the mind, walk what pleases the world
  Meaning (English): Balance personal satisfaction with societal expectations.
  English Equivalent: You can’t please everyone, but consider both self and society.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਮਾਈ। ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਜਾਈ
  Akhan: Khaai Bhali Ki Mai, Khaai Bhali Ki Jai
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਂ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇਰਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Eat well whether at home or away
  Meaning (English): Good nourishment or benefit is good no matter the source.
  English Equivalent: A good meal is a good meal.
• ਅਖਾਣ: ਖੂਹ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖੂਹ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
  Akhan: Khuh Di Mitti Khuh Nu Hi Lagg Jandi Hai
  ਅਰਥ: ਏਥੋਂ ਜਿੰਨੀ ਖੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਨਾ ਹੀ ਏਥੇ ਖਰਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Well’s soil sticks only to the well
  Meaning (English): People are influenced only by their immediate surroundings or experiences.
  English Equivalent: Birds of a feather flock together.
• ਅਖਾਣ: ਖੂਹ ਪੁੱਟਦੇ ਨੂੰ ਖਾਤਾ ਤਿਆਰ
  Akhan: Khuh Puttade Nu Khaata Tiyaar
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕੰਡੇ ਬੀਜਦਾ ਹੈ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: For the one digging the well, the account is ready
  Meaning (English): Hard work ensures preparation for reward.
  English Equivalent: You make your own luck.
• ਅਖਾਣ: ਖੰਡ-ਖੰਡ ਆਖਿਆ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ
  Akhan: Khand-Khand Aakhia Munh Mithha Nahi Ho Janda
  ਅਰਥ: ਨਿਰੀਆਂ ਪੁਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਲਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਰੋਟੀ ਰੋਟੀ ਆਖਿਆਂ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦੀ।
  Literal Translation: Saying “sweet” repeatedly doesn’t make the mouth sweet
  Meaning (English): Merely saying nice things doesn’t create real goodness or sweetness.
  English Equivalent: Actions speak louder than words.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ। ਤੇ ਮਾਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ
  Akhan: Khaan Peen Nu Gallan, Te Maar Khaan Nu Ikalla
  ਅਰਥ: ਜਦ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਮੌਜ ਬਹਾਰਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜਾਣੇ ਭਾਈਵਾਲ ਸਨ ਜਦ ਇਸ ਖਾਣ ਪੀਣ ਬਦਲੇ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਰ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ।
  Literal Translation: Talking for food, but fighting for it alone
  Meaning (English): People may speak together in discussion but act selfishly in gain.
  English Equivalent: When it comes to spoils, everyone looks out for themselves.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਢਾਈ ਮੰਨੀਆਂ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਬਾਹੀਂ ਭੰਨੀਆਂ
  Akhan: Khaan Peen Nu Dhai Mannian, Kam Karna Nu Baahi Bhannian
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਚੋਖਾ ਢਿੱਡ ਭਰਵਾਂ ਮੰਗੇ ਪਰ ਕੰਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬਹਾਨੇ ਲਾਵੇ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: Eating is considered twice as important; work is only half done
  Meaning (English): People exaggerate enjoyment and neglect responsibility.
  English Equivalent: All play and no work makes Jack a dull boy.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰੀ ਤੇ ਫਾਹੇ ਚੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਰਿੱਛ
  Akhan: Khaan Peen Nu Bandari, Te Fahe Chadhan Nu Richh
  ਅਰਥ: ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਭਾਗ ਭਰੀ ਤੇ ਧੌਣ ਭਨਾਉਣ ਨੂੰ ਜੁੰਮਾ ਕਮਾਵੇ ਕੋਈ ਤੇ ਖਾਵੇ ਕੋਈ ਮਿਹਨਤ ਮਜੂਰੀ ਕੋਈ ਕਰੇ ਪਰ ਫਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਖਾਵੇ।
  Literal Translation: Monkey for eating, bear for climbing
  Meaning (English): People choose roles or work based on desire, not capability.
  English Equivalent: Every man to his taste.
• ਅਖਾਣ: ਖੇਤੀ ਖਸਮਾਂ ਸੇਤੀ
  Akhan: Kheti Khasman Seti
  ਅਰਥ: ਵਾਹੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੇ ਮਾਲਕ ਸਿਰ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇ ਕਰਾਵੇ।
  Literal Translation: Farming belongs to the owners
  Meaning (English): One must work one’s own land; others won’t benefit you.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਡਾਂਗ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਾਫ਼ੀ
  Akhan: Khote Nu Daang Te Siane Nu Ishara Kaafi
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Whip for the donkey, a hint for the wise
  Meaning (English): The foolish need strict correction; the intelligent understand subtle guidance.
  English Equivalent: A word to the wise is enough.
• ਅਖਾਣ: ਖੁਦਾ ਨੇੜੇ ਕਿ ਘਸੁੰਨ
  Akhan: Khuda Nede Ki Ghasun
  ਅਰਥ: ਡਾਢੇ ਦਾ ਸੱਤੀਂ ਵੀਹੀਂ ਸੌ। ਰੱਬ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਨਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਖੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਜਿੰਨਾ ਘਸੁੰਨ ਕੁਟਾਪੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: God is near or far
  Meaning (English): Divine presence or help may be immediate or distant.
  English Equivalent: God works in mysterious ways.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਧਿਆਂ ਖ਼ੂਹ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
  Akhan: Khadhiyaan Khuh Vi Khali Ho Jande Ne
  ਅਰਥ: ਵਿਹਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤਾਂ ਜੋੜਿਆ ਧੰਨ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even dug wells become empty
  Meaning (English): Resources or efforts can run out if overused.
  English Equivalent: A watched pot never boils / All resources get exhausted eventually.
• ਅਖਾਣ: ਖੈਰ ਕਲੰਦਰਾਂ। ਹੁੱਝਾਂ ਬਾਂਦਰਾਂ
  Akhan: Khair Kalandran, Hujhan Bandaran
  ਅਰਥ: ਕਮਾਵੇ ਕੋਈ ਤੇ ਖਾਵੇ ਕੋਈ ਖੇਚਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰੇ ਤੇ ਫਾਇਦਾ ਕੋਈ ਉਠਾਵੇ।ਖਵਾਜੇ ਦਾ ਗਵਾਹ ਡੱਡੂ ਜਿਹੜਾ ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Blessings to saints, troubles to monkeys
  Meaning (English): Good outcomes for the worthy, chaos for the foolish.
  English Equivalent: The good are rewarded, the foolish face trouble.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਲੀ ਸੰਖ ਵਜਾਵੇ ਦੀਪਾ
  Akhan: Khali Sankh Vajave Deepa
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਫੋਕੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: An empty conch makes noise
  Meaning (English): Those with little substance often make the most noise.
  English Equivalent: Empty vessels make the most sound.
• ਅਖਾਣ: ਖਾਂਦੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾ ਦੇਣਾ ਤੇ ਲੈਂਦੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾ ਦੇਣਾ
  Akhan: Khaande Nu Khaan Na Dena, Te Lainde Nu Lain Na Dena
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਚੰਗੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ।
  Literal Translation: Don’t give to the eater, don’t let the taker take
  Meaning (English): People often block both generosity and opportunity, acting stingy or obstructive.
  English Equivalent: A miser is never satisfied.
• ਅਖਾਣ: ਗਊ ਪੁੰਨ ਦੀ। ਦੰਦ ਕੌਣ ਗਿਣੇ॥
  Akhan: Gau Punn Di. Dand Kaun Ginne
  ਅਰਥ: ਮੁਫਤ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Whose cow is it? Who counts the teeth?
  Meaning (English): You cannot benefit from someone else’s property without responsibility.
  English Equivalent: Don’t count your chickens before they hatch.
• ਅਖਾਣ: ਗਏ ਨਿਮਾਣੇ ਰੋਜੜੇ ਰਹਿ ਗਏ ਨੌ ਤੇ ਵੀਹ॥
  Akhan: Gaye Nimane Rojre Reh Gaye Nau Te Veih
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਬਾਕੀ ਪਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਉਂ ਦੱਸੇ ਜਿਵੇਂ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਾਸ ਰਸ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The little ones are gone, nine or twenty remain
  Meaning (English): When small opportunities are lost, only a few remain for action.
  English Equivalent: Make hay while the sun shines.
• ਅਖਾਣ: ਗਲ ਪਇਆ ਢੋਲ ਵਜਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Gal Peia Dhol Vajaauna Painda Hai
  ਅਰਥ: ਸਿਰ ਪਿਆ ਕੰਮ ਔਖੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When the matter arises, the drum must be beaten
  Meaning (English): Actions are needed to make a situation known.
  English Equivalent: You must strike while the iron is hot.
• ਅਖਾਣ: ਗਾਹਕ ਦਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Gahak Da Te Maut Da Koi Pata Nahi
  ਅਰਥ: ਗਾਹਕ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: No one knows about a customer or death
  Meaning (English): Uncertainty is a part of life.
  English Equivalent: Life is unpredictable.
• ਅਖਾਣ: ਗੰਗਾ ਗਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਔਂਦੀਆਂ॥
  Akhan: Ganga Gayian Haddiyan Kade Wapas Nahi Aundiyan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਖਾਊ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਕਦੇ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
  Literal Translation: Bones thrown in the Ganges never return
  Meaning (English): Past actions or losses cannot be reversed.
  English Equivalent: You can’t unscramble the eggs.
• ਅਖਾਣ: ਗੰਗਾ ਗਏ ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਰਾਮ। ਜਮਨਾ ਗਏ ਤਾਂ ਜਮਨਾ ਦਾਸ॥
  Akhan: Ganga Gaye Tan Ganga Ram. Jamna Gaye Tan Jamna Das
  ਅਰਥ: ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: Went to the Ganges, called Ganga Ram; went to the Yamuna, called Jamna Das
  Meaning (English): People adapt to circumstances or places.
  English Equivalent: When in Rome, do as the Romans do.
• ਅਖਾਣ: ਗੰਗਾ ਦਾ ਰਾਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦਸਦੇ ਨੇ ਪਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੀ ਜਾਂਦਾ॥
  Akhan: Ganga Da Raah Tan Sare Dasde Ne Par Naal Koi Ni Janda
  ਅਰਥ: ਸੁਕੀ ਦਲੇਰੀ ਦੇਣੀ ਪਰ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: Everyone knows the way to the Ganges, but no one goes with you
  Meaning (English): Guidance is easy to get, support is rare.
  English Equivalent: Easier said than done.
• ਅਖਾਣ: ਗ਼ਰੀਬ ਦੀ ਜੋਰੂ। ਜਣੇ ਖਣੇ ਦੀ ਭਾਬੀ॥
  Akhan: Gareeb Di Joru. Jane Khane Di Bhabi
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The poor man’s wife, the rich man’s sister-in-law
  Meaning (English): Poverty and wealth define social respect and attention.
  English Equivalent: Poverty shame, wealth fame.
• ਅਖਾਣ: ਗ਼ਰੀਬ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ॥
  Akhan: Gareeb Nu Rabb Di Maar
  ਅਰਥ: ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: God’s punishment on the poor
  Meaning (English): Poverty is often seen as misfortune beyond one’s control.
  English Equivalent: It never rains but it pours.
• ਅਖਾਣ: ਗ਼ਰੀਬ ਰੱਖੇ ਰੋਜ਼ੇ। ਦਿਨ ਵੱਡੇ ਆਏ॥
  Akhan: Gareeb Rakhhe Roze. Din Vadde Aaye
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਅਰੰਭ ਕਰੇ ਜਿਹੜਾ ਹੋਰ ਬਥੇਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਔਖਿਆਈ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।
  Literal Translation: The poor fast; the days become long
  Meaning (English): Hardship feels longer for those in poverty.
  English Equivalent: Time drags when you’re suffering.
• ਅਖਾਣ: ਗੁਰੂ ਬਿਨਾ ਗਤ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਹ ਬਿਨਾ ਪਤ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Guru Bina Gat Nahi Shah Bina Pat Nahi
  ਅਰਥ: ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਹ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਉਧਾਰ ਲਿਆਂ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Without a teacher, there is no path; without a king, no land
  Meaning (English): Guidance and leadership are essential.
  English Equivalent: No man is an island.
• ਅਖਾਣ: ਗੱਲ ਹੋਈ ਪੁਰਾਣੀ। ਬੁਕਲ ਮਾਰ ਬੈਠੀ ਚੁਧਰਾਣੀ॥
  Akhan: Gall Hoi Purani. Bukal Maar Baithi Chudhrani
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕੇ ਪਿਛਾਂਹ ਪਿਛਾਂਹ ਰਹੇ ਪਰ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੇ ਬੜਾ ਸਾਊ ਤੇ ਚੌਧਰੀ ਬਣ-ਬਣ ਬਹੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The old matter: the wife sits fuming
  Meaning (English): Past issues often cause present resentment.
  English Equivalent: Don’t reopen old wounds.
• ਅਖਾਣ: ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕਢਾਊਂ॥
  Akhan: Gall Kehndi Hai Tu Mainu Munh On Kadd. Main Tainu Gharon Kaddau
  ਅਰਥ: ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਗੱਲ ਝੱਟ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇਹੀ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਔਖਿਆਂ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The talk says: “You take me out of your mouth, I’ll kick you out of your home”
  Meaning (English): Arguments escalate quickly if not controlled.
  English Equivalent: Don’t add fuel to the fire.
• ਅਖਾਣ: ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਗੱਲ ਨਾਲ। ਤੇ ਨੱਕ ਵੱਢਾਂ ਵੱਲ ਨਾਲ;॥ ਗੱਲ ਲਾਈਏ ਗਿੱਟੇ। ਕੋਈ ਰੋਵੇ ਕੋਈ ਪਿੱਟੇ॥
  Akhan: Gall Karaan Gall Nal. Te Nakk Vaddhan Vall Nal; Gall Laiye Gitte. Koi Rove Koi Pitte
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਠਾਹ-ਸੋਟਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਗੱਲ ਅਜੇਹੇ ਸਿਆਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਾਉਣੀ ਕਿ ਉੱਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਉਹ ਬੁਰੀ ਨਾ ਲੱਗੇ ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਬਹਿ ਕੇ ਸੋਚੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਖੂਬ ਮਿਰਚਾਂ ਲੱਗਣ।
  Literal Translation: Speak with words; or drag by the nose; if you start conflict, someone will cry, someone will fight
  Meaning (English): Small conflicts can escalate and hurt people.
  English Equivalent: Let sleeping dogs lie.
• ਅਖਾਣ: ਗੋਲੇ ਹੋ ਕੇ ਕਮਾਈਏ। ਤੇ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਖਾਈਏ॥
  Akhan: Gole Ho Ke Kamaaiye. Te Vihle Ho Ke Khaaiye
  ਅਰਥ: ਕਰ ਮਜੂਰੀ ਤੇ ਖਾ ਚੂਰੀ ਕੰਮ ਦਿਲ ਲਾ ਕੇ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹੀ ਫਲ ਸੁਆਦੀ ਲਗਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Earn in crowds, eat in leisure
  Meaning (English): Work hard when busy, enjoy later.
  English Equivalent: Make hay while the sun shines.
• ਅਖਾਣ: ਗੋਲੀ ਕਿਹਦੀ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਕਿਹਦੇ॥
  Akhan: Goli Kehdi Te Gahine Kehde
  ਅਰਥ: ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਤਿਵੇਂ ਵਰਤੋ।
  Literal Translation: Which bullet, which ornament
  Meaning (English): Distinguishing between similar things can be difficult.
  English Equivalent: Six of one, half a dozen of the other.
• ਅਖਾਣ: ਗੋਲੀ ਕੋਲੋਂ ਬੋਲੀ ਬੁਰੀ॥
  Akhan: Goli Kolon Boli Buri
  ਅਰਥ: ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਲਗਿਆ ਜ਼ਖ਼ਮ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਭੈੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦੀ।
  Literal Translation: Speech worse than a bullet
  Meaning (English): Words can hurt more than physical harm.
  English Equivalent: The pen is mightier than the sword.
• ਅਖਾਣ: ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਕਰਤੂਤੀਂ ਵੱਡੀ ਜਠਾਣੀ॥
  Akhan: Gallin Baatin Main Vaddi Kartutin Vaddi Jathani
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਫੋਕੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰੇ ਪਰ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਖਰਚ ਦੇ ਵੇਲੇ ਆਪ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟ ਜਾਵੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਡਾਹਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Big in words and deeds, the woman of the house is great
  Meaning (English): Reputation comes from both speech and action.
  English Equivalent: Actions speak louder than words.
• ਅਖਾਣ: ਗੁੜ ਘਿਉ ਮੈਦਾ ਤੇਰਾ। ਜਲ ਫੂਕ ਬਸੰਤਰ ਮੇਰਾ॥
  Akhan: Gud Ghiu Maida Tera. Jal Phook Basantar Mera
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇ ਪਰ ਖਰਚ ਦੀ ਵਾਰੀ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟੇ।
  Literal Translation: Jaggery, ghee, flour are yours; blowing water is mine
  Meaning (English): Everyone has their own strengths; responsibilities differ.
  English Equivalent: Each to their own.
• ਅਖਾਣ: ਗੁੜ ਦਿੱਤਿਆਂ ਮਰੇ ਤਾਂ ਮਹੁਰਾ ਕਿਉਂ ਦੇਈਏ॥
  Akhan: Gud Dittian Mare Tan Mahura Kyon Deiye
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕੰਮ ਮਿੱਠੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਔਖਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਕੰਮ ਲੈਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ।
  Literal Translation: If someone dies after giving jaggery, why give incense?
  Meaning (English): Timing matters in showing respect or reward.
  English Equivalent: No use crying over spilt milk.
• ਅਖਾਣ: ਗੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਸੈਨਤਾਂ ਗੂੰਗੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਜਾਣੇ॥
  Akhan: Goonge Diyan Saintan Goonge Di Maa Hi Jane
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕੋਈ ਗੋਲ ਮੋਲ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ।
  Literal Translation: Only the mother knows the mute’s children
  Meaning (English): Only insiders truly understand the difficulties of someone.
  English Equivalent: Only the wearer knows where the shoe pinches.
• ਅਖਾਣ: ਗੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਗੂੰਗੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੀ ਹੈ
  Akhan: Goonge Diyaan Ramzaan Goonge Di Maan Hi Samajh Sakdi Hai
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਉਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ ਉਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Only the dumb man’s mother can understand his signs
  Meaning (English): Only those very close can truly understand one’s silent suffering.
  English Equivalent: Only the wearer knows where the shoe pinches.
• ਅਖਾਣ: ਗਿੱਦੜ ਦਾਖ ਨਾ ਅਪੜੇ ਆਖੇ ਥੂਹ ਕੌੜੀ॥
  Akhan: Giddar Dakh Na Apde Aakhe Thuh Kaudi
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਪਣੇ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣਾ ਪਰ ਦੋਸ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਸਿਰ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: The jackal won’t admit the tamarind
  Meaning (English): Some stubborn people never admit their mistakes.
  English Equivalent: A leopard cannot change its spots.
• ਅਖਾਣ: ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਗੂੰਹ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਤਾਂ ਆਖੇ ਯਾਰ ਪਹਾੜੀਂ ਹੱਗਦੇ ਨੇ॥
  Akhan: Giddar De Gunh Di Lor Pai Tan Aakhe Yaar Paharin Haggde Ne
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜੇਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਆਕੜ ਕੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦੇਵੇ।
  Literal Translation: When the jackal is in trouble, he says mountains urinate
  Meaning (English): People exaggerate difficulties when desperate.
  English Equivalent: A drowning man will clutch at a straw.
• ਅਖਾਣ: ਗੌਂ ਭੁਨਾਵੇ ਜੌਂ, ਭਾਵੇਂ ਗਿੱਲੇ ਹੋਣ॥
  Akhan: Gaun Bhu Nave Jau, Bhavein Gille Hon
  ਅਰਥ: ਮਤਲਬ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Roast the grain, even if wet
  Meaning (English): Persevere despite obstacles.
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way.
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪੂਰਬ ਭਾਵੇਂ ਪੱਛਮ
  Akhan: Ghar Sabh Ton Uttam Poorab Bhaven Pashchim
  ਅਰਥ: ਜੋ ਸੁਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚਬਾਰੇ, ਨਾ ਬਲਖ ਨਾ ਬੁਖਾਰੇ; ਜੋ ਸੁਖ, ਅਨੰਦ ਘਰ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
  Literal Translation: Home is best, even if east or west
  Meaning (English): No place is better than home; home is always the most comfortable or preferable
  English Equivalent: East or west, home is best
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਪਰੀਹਣ ਗਈ
  Akhan: Ghar Khan Nu Nahi, Maa Parihan Gayi
  ਅਰਥ: ਘਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸੀਰਾ ਵੰਡਣ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Not to eat at home, mother went away
  Meaning (English): Sometimes, even the basic comforts at home are missing; one might have to seek help elsewhere
  English Equivalent: You can’t always get help at home
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦੀ ਅੱਧੀ, ਬਾਹਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਲੋਂ ਚੰਗੀ
  Akhan: Ghar Di Addhi, Bahar Di Poori Kolon Changhi
  ਅਰਥ: ਘਰ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Half at home is better than full elsewhere
  Meaning (English): Even limited comfort at home is better than abundance elsewhere
  English Equivalent: Better a little at home than much elsewhere
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦੀ ਕੁਕੜੀ/ਮੁਰਗੀ ਦਾਲ ਬਰਾਬਰ
  Akhan: Ghar Di Kukri/Murghi Daal Barabar
  ਅਰਥ: ਘਰ ਦੀ ਪਲੀ ਹੋਈ ਕੁਕੜੀ ਬਜਾਰੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਦਾਲ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਬਣਾਈ ਚੰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਚੀਜ਼ ਮੁੱਲ ਦੀ ਮਮੂਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਸਸਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Home chicken is equal to lentils
  Meaning (English): Something obtained at home is undervalued
  English Equivalent: Familiarity breeds contempt
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦੀ ਖੰਡ ਕਿਰਕਿਰੀ, ਬਾਹਰ ਦਾ ਗੁੜ ਮਿੱਠਾ
  Akhan: Ghar Di Khand Kirikiri, Bahar Da Gud Mithha
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚੀਜ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਵੇ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਮਾੜੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ, ਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Home sugar is grainy, outside jaggery is sweet
  Meaning (English): People undervalue what they have; things seem better elsewhere
  English Equivalent: The grass is greener on the other side
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਜੋਗੜਾ, ਬਾਹਰ ਦਾ ਜੋਗੀ ਸਿੱਧ
  Akhan: Ghar Da Jogi Jogra, Bahar Da Jogi Siddh
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The yogi at home is imperfect, outside yogi is perfect
  Meaning (English): Outsiders are often idealized; familiar people’s flaws are noticed
  English Equivalent: The grass is always greener on the other side
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦਾ ਪਾਟਾ ਰਿਜ਼ਕ ਦਾ ਘਾਟਾ
  Akhan: Ghar Da Paata Rizak Da Ghata
  ਅਰਥ: ਕਲ੍ਹਾ ਕਲੰਦਰ ਵਸੇ ਘੜਿਉਂ ਪਾਣੀ ਨੱਸੇ।
  Literal Translation: Home is a portion, livelihood is less
  Meaning (English): Home doesn’t guarantee wealth; sometimes, provisions are limited
  English Equivalent: One’s home doesn’t guarantee riches
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਲੰਕਾ ਢਾਏ
  Akhan: Ghar Da Bheti Lanka Dhaye
  ਅਰਥ: ਘਰ ਦਾ ਭੇਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Insider destroys the fortress
  Meaning (English): Betrayal often comes from within, not from outsiders
  English Equivalent: A traitor in the camp is worse than an enemy outside
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਫੂਕ ਤਮਾਸਾ ਵੇਖਣਾ
  Akhan: Ghar Phook Tamasha Vekhna
  ਅਰਥ: ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣਾ।
  Literal Translation: Watch spectacle at home blowing
  Meaning (English): People enjoy minor drama at home
  English Equivalent: People are entertained by small, local spectacles
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਲੜਾਕੀ, ਬਾਹਰ ਸੰਘਣੀ ਮੇਲੋ ਮੇਰਾ ਨਾਂ
  Akhan: Ghar Ladaaki, Bahar Sanghni Melo Mera Naan
  ਅਰਥ: ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਅਜੋੜ ਰੱਖਣਾ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਮਿੱਠੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ।
  Literal Translation: Wife at home, beauty outside, call my name
  Meaning (English): Sometimes, people prefer what they don’t have
  English Equivalent: The other woman/man always seems better
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਵਸਦਿਆਂ ਦੇ, ਸਾਕ ਮਿਲਦਿਆਂ ਦੇ ਤੇ ਖੇਤ ਵਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇ
  Akhan: Ghar Vasdiyan De, Saak Mildiyan De Te Khet Vahundiyan De
  ਅਰਥ: ਇਹ ਅਖਾਣ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦਾ ਵਾਸਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ, ਸਾਕਾਦਾਰੀ ਮਿਲਦੇ ਗਿਲਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਖੇਤ ਵਾਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਲਕੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Home of residents, greens of friends, fields of neighbors
  Meaning (English): We admire what belongs to others
  English Equivalent: The grass is always greener on the other side
• ਅਖਾਣ: ਘਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਨਹੀਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ
  Akhan: Ghar Wale Ghar Nahi, Hor Kise Da Dar Nahi
  ਅਰਥ: ਸਿਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੁੰਡਾ ਹਾਥੀ ਫਿਰੇ ਲੁੰਡਾ।
  Literal Translation: Family members are not like home, fear none else
  Meaning (English): True comfort and safety are at home
  English Equivalent: Home is where you feel safest
• ਅਖਾਣ: ਘਰ, ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ
  Akhan: Ghar, Ghar Wali Naal
  ਅਰਥ: ਇਸਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਵਸਦਾ।
  Literal Translation: Home is with the housewife
  Meaning (English): A home is defined by the people in it, especially the woman who manages it
  English Equivalent: Home is where the heart is
• ਅਖਾਣ: ਘਰੋਂ ਖਾਂਦਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸਾਕ ਸੱਭੇ
  Akhan: Gharon Khandian De Ang Saak Sabhe
  ਅਰਥ: ਰਿਸਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਖਾਂਦੇ ਪੀਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Eating at home gives all nutrients
  Meaning (English): Home provides wholesome support
  English Equivalent: Home cooking is best
• ਅਖਾਣ: ਘਰੋਂ ਘਰ ਗਵਾਇਆ, ਬਾਹਰ ਭੜੂਆ ਕਹਾਇਆ
  Akhan: Gharon Ghar Gavaiya, Bahar Bhadoo Kahaia
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮਖੌਲ ਕਰਵਾਉਣਾ।
  Literal Translation: Lost at home, called loud outside
  Meaning (English): Problems at home can spill outside and be exaggerated
  English Equivalent: Don’t wash your dirty linen in public
• ਅਖਾਣ: ਘਰੋਂ ਚੂਹੇ ਰੁਸ ਰੁਸ ਜਾਂਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜਪੈਂਚ
  Akhan: Gharon Chuhe Rus Rus Jande Bahar Khadpanch
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਦੀ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦੇਂਦਾ ਫਿਰੇ।
  Literal Translation: Rats leave home angrily, outside they squeak
  Meaning (English): Problems inside are minimized; outside, they get noticed
  English Equivalent: Every house has its skeletons
• ਅਖਾਣ: ਘਰੋਂ ਜਾਈਏ ਖਾ ਕੇ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਮਿਲਨ ਪਕਾ ਕੇ, ਜਾਈਏ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਪੁੱਛੇ
  Akhan: Gharon Jaaiye Kha Ke, Taan Bahron Miln Paka Ke, Jaaiye Bhukhe Te Aggon Koi Na Puchhe
  ਅਰਥ: ਰੱਬ ਰੱਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਉੱਤੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਲੋੜ-ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਆਪ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਹੀ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Eat at home, meet outside after planning, go hungry and no one asks
  Meaning (English): People are unhelpful if not asked; self-reliance is key
  English Equivalent: If you want something done, do it yourself
• ਅਖਾਣ: ਘੜੀ ਦੇ ਘੁਥਿਆਂ ਸੌ ਕੋਹਾਂ ਤੇ ਜਾ ਪਈਦਾ ਹੈ
  Akhan: Ghadi De Ghuthiyan Sau Kohan Te Ja Paidda Hai
  ਅਰਥ: ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹੋਣਾ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The hands of the clock reach hundred arms
  Meaning (English): Effort and time eventually pay off
  English Equivalent: Time and tide wait for none
• ਅਖਾਣ: ਘੜੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ, ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਤਿਹਾਇਆ
  Akhan: Ghade Nu Hath Laya, Sara Tabbar Tehaiya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਇਕ ਜਣੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੀਏ ਤੇ ਪਾਸੋਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਹ ਸ਼ੈ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪੈਣ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Touched the pot, cleaned the whole clan
  Meaning (English): Small action can benefit many
  English Equivalent: A single stone can start an avalanche
• ਅਖਾਣ: ਘਿਓੁ ਡੁੱਲ੍ਹਾ ਥਾਲ, ਨਾ ਮਿਹਣਾ ਨਾ ਗਾਲ
  Akhan: Ghiyo Dulla Thal, Na Mihna Na Gaal
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦਿਸੇ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Butter in a bowl, neither thick nor thin
  Meaning (English): Something is indecisive or mediocre
  English Equivalent: Neither fish nor fowl
• ਅਖਾਣ: ਘਿਉ ਵਿਚ ਰੰਬਾ ਬੜਾ ਅਚੰਭਾ
  Akhan: Ghiyo Vich Ramba Bada Achambha
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A large lump in the ghee is a surprise
  Meaning (English): Unexpected good fortune
  English Equivalent: A stroke of luck
• ਅਖਾਣ: ਘੁਮਿਆਰੀ ਆਪਣਾ ਹੀ ਭਾਂਡਾ ਸਲਾਹੁੰਦੀ ਹੈ
  Akhan: Ghumiaari Apna Hi Bhandha Salahundi Hai
  ਅਰਥ: ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈ ਹੀ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਨੀਂਗਰ ਪਰਾਇਆ ਢੀਂਗਰ।
  Literal Translation: One’s own pot makes the noise
  Meaning (English): People praise their own things
  English Equivalent: Every cook praises their own broth
• ਅਖਾਣ: ਘੋੜਾ ਘਾਹ ਨਾਲ ਯਾਰੀ ਲਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕੀ ਖਾਵੇਗਾ
  Akhan: Ghoda Ghaah Naal Yaari Lavega Taan Ki Khavega
  ਅਰਥ: ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹਿੱਤ ਖ਼ਾਤਿਰ ਸਭ ਯਾਰੀਆਂ ਵਿਸਰ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ।
  Literal Translation: If horse befriends grass, what will it eat?
  Meaning (English): One must stick to what suits them
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed
• ਅਖਾਣ: ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛ ਲੰਬੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਕੱਜੇਗੀ
  Akhan: Ghode Di Pooch Lambi Hovegi Taan Apna Aap Hi Kajegi
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਲਾਭ ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
  Literal Translation: If a horse’s tail is long, it will hit itself
  Meaning (English): Excess or pride can harm oneself
  English Equivalent: Pride comes before a fall
• ਅਖਾਣ: ਚਮੜੀ ਜਾਵੇ, ਦਮੜੀ ਨਾ ਜਾਵੇ
  Akhan: Chamdi Jaave, Damdi Na Jaave
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਕੰਜੂਸ ਬੰਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਖਿਆਈ ਝੱਲ ਕੇ ਵੀ ਪੈਸਾ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The skin may go, but the fat does not go
  Meaning (English): People may lose superficial things, but their core nature or essence remains
  English Equivalent: You can’t change the nature of someone
• ਅਖਾਣ: ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜਾ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ
  Akhan: Charhde Soorja Nu Salama
  ਅਰਥ: ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸਾਰੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਸ ਅੱਗੇ ਝੁਕਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Salutations to the rising sun
  Meaning (English): Respect should be given to those on the rise or in power
  English Equivalent: Respect the rising star
• ਅਖਾਣ: ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੌ ਤੇ ਲੱਥਾ ਭੌ
  Akhan: Charhia Sau Te Lattha Bha
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤਾ ਕਰਜਾ ਚੜ੍ਹਣ ਤੇ ਬੰਦਾ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਹੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Out of a hundred who rise, one falls
  Meaning (English): Success is rare; failure happens even when many try
  English Equivalent: One in a hundred succeeds
• ਅਖਾਣ: ਚੜ੍ਹੀ ਲੱਥੀ ਦੀ ਨਾ ਹੋਣੀ
  Akhan: Charhi Latthi Di Na Honi
  ਅਰਥ: ਬੇਸ਼ਰਮ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Don’t meddle with the loaded stick
  Meaning (English): Avoid confronting someone stronger or more prepared
  English Equivalent: Don’t pick a fight you can’t win
• ਅਖਾਣ: ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਸੁੰਢ ਦੀ ਗੱਠੀ ਲੱਭੀ ਤੇ ਉਹ ਪੰਸਾਰੀ ਬਣਾ ਬੈਠਾ
  Akhan: Choohe Nu Sundh Di Gathhi Labhi Te Oh Pansari Bana Baitha
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਗੁਣ ਹੱਥ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਆਕੜ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: The rat found a bundle of incense and became a shopkeeper
  Meaning (English): Small gains can give people an inflated sense of power
  English Equivalent: Little knowledge makes a man arrogant
• ਅਖਾਣ: ਚੱਕੀ ਦਾ ਪੀਠਾ ਚੰਗਾ, ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਪੀਠਾ ਮੰਦਾ
  Akhan: Chakki Da Peetha Changa, Te Dandan Da Peetha Manda
  ਅਰਥ: ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਕਮਾਇਆ ਮੰਗ ਮੰਗ ਕੇ ਲਏ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਮੰਗਣ ਨਾਲੋਂ ਮਜੂਰੀ ਚੰਗੀ।
  Literal Translation: The center of the mill is good, the teeth’s center is bad
  Meaning (English): Appearances can be deceiving; what seems fine inside may be flawed
  English Equivalent: All that glitters is not gold
• ਅਖਾਣ: ਚੰਗੀ ਕਰ ਬਹਾਲੀ, ਪੇੜੇ ਲਏ ਚੁਰਾ
  Akhan: Changi Kar Bahali, Pedde Lae Chura
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਬਹਾ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Do good and get rewarded, like taking grains from a bundle
  Meaning (English): Good deeds bring rewards, sometimes unexpectedly
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਚਾਚਾ ਅਖਿਆਂ ਪੰਡ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ
  Akhan: Chacha Akhiyan Pand Koi Nahi Chukda
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੇਵਲ ਮਿੰਨਤ ਨਾਲ ਕੋਈਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ।
  Literal Translation: No one lifts a blind uncle’s gaze
  Meaning (English): People ignore or fail to help those unaware
  English Equivalent: You can’t help the unwilling
• ਅਖਾਣ: ਚੱਜ ਨਾ ਆਚਾਰ ਤੇ ਘੁਲਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ
  Akhan: Chajj Na Aachar Te Ghulhan Nu Tyaar
  ਅਰਥ: ਹਰ ਸਮੇਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: One isn’t ready for pickles and curd
  Meaning (English): Don’t rush into complicated matters unprepared
  English Equivalent: Don’t bite off more than you can chew
• ਅਖਾਣ: ਚਾਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਕੱਢਣੇ
  Akhan: Chadar Ton Bahar Pair Kaddhne
  ਅਰਥ: ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: To put your feet outside the sheet
  Meaning (English): To overreach your limits
  English Equivalent: Don’t overstep your bounds
• ਅਖਾਣ: ਚਾਦਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ
  Akhan: Chadar Vekh Ke Pair Pasarne
  ਅਰਥ: ਆਮਦਨ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: Stretch your legs according to the sheet
  Meaning (English): Live within your means
  English Equivalent: Cut your coat according to your cloth
• ਅਖਾਣ: ਚੰਦਰਾ ਗਵਾਂਢ ਤੇ ਲਾਈ ਲਗ ਖ਼ਸਮ ਨਾ ਹੋਵੇ
  Akhan: Chandra Gawaandh Te Lai Lag Khasam Na Hove
  ਅਰਥ: ਭੈੜੇ ਤੇ ਬੇਸਮਝ ਨਾਲ ਵਾਸਤਾ ਨਾ ਹੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If the moon touches the neighbor, it won’t harm the husband
  Meaning (English): Small issues with others don’t harm your core relationships
  English Equivalent: Don’t worry about harmless matters
• ਅਖਾਣ: ਚੰਦ ਚੜ੍ਹੇ ਗੁੱਝੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ
  Akhan: Chand Charhe Gujhe Nahi Rahinde
  ਅਰਥ: ਚੰਗੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਬਦੋ-ਬਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: When the moon rises, clouds do not remain
  Meaning (English): Truth or beauty eventually becomes clear
  English Equivalent: Truth will out
• ਅਖਾਣ: ਚੰਦ ਤੇ ਥੁੱਕਿਆ ਮੂੰਹ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Chand Te Thukkia Moonh Te Painda Hai
  ਅਰਥ: ਸੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੀਤਿਆਂ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਦਾ, ਸਗੋਂ ਨਿੰਦਕ ਨੂੰ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਹੀ ਭੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Spit on the moon falls on the face
  Meaning (English): Actions intended for others can backfire
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਚੰਨ ਚੜ੍ਹੇ ਗੁੱਝੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ
  Akhan: Chann Charhe Gujhe Nahi Rahinde
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: When the moon rises, darkness doesn’t remain
  Meaning (English): Eventually, clarity or truth emerges
  English Equivalent: Light will shine through
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਉੱਚਕਾ ਚੌਧਰੀ, ਗੁੰਡੀ ਰੰਨ ਪਰਧਾਨ
  Akhan: Chor Uchka Chaudhri, Gundi Rann Pardhan
  ਅਰਥ: ਜਦ ਲੁੱਚੇ, ਲੰਡੇ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਬਣ ਜਾਣ ਤੇ ਭਲੇਮਾਣਸਾਂ ਦੀ ਪੁੱਛ ਪਰਤੀਤ ਨਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The thief is a chief, the thug is the boss
  Meaning (English): Sometimes the wrong people gain authority
  English Equivalent: Power corrupts
• ਅਖਾਣ: ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਫੇਰ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ
  Akhan: Char Din Di Channani Fer Haneri Raat
  ਅਰਥ: ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸੁਖ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤਾ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਸੁਖ ਦੇ ਲੰਘੇ ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਨੇ ਡੇਰੇ ਲਾ ਲਏ।
  Literal Translation: Four days of moonlight, then dark night
  Meaning (English): Good times are fleeting
  English Equivalent: Easy come, easy go
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
  Akhan: Chor De Pair Nahi Hunde
  ਅਰਥ: ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਚੋਰ ਰਤੀ ਭਰ ਖੜਕਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The thief has no feet
  Meaning (English): A guilty person cannot rest
  English Equivalent: Crime doesn’t pay
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਠੀ 'ਚ ਮੂੰਹ
  Akhan: Chor Di Maa Kothi 'Ch Moonh
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ।
  Literal Translation: The thief’s mother is in the mansion
  Meaning (English): Ill-gotten wealth benefits the wrong people
  English Equivalent: Crime often rewards the undeserving
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਨਾਲੋਂ ਪੰਡ ਕਾਹਲੀ
  Akhan: Chor Naalon Pand Kahli
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਅਸਲੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਕਾਹਲੀ ਕਰੇ।
  Literal Translation: A clever man is better than a thief
  Meaning (English): Intelligence beats wrongdoing
  English Equivalent: Wit is better than theft
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਨਾ ਵੇਖੀਏ, ਕੁੱਟੀਂਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ
  Akhan: Chor Nu Khaande Na Vekhiye, Kuttinde Nu Vekhiye
  ਅਰਥ: ਚੋਰ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਲ ਖਾਂਦੇ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੀਏ, ਸਗੋਂ ਮਾਰ ਖਾਂਦੇ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ
  Literal Translation: Don’t watch the thief eat, watch the one who beats
  Meaning (English): Focus on the source of consequences, not mischief
  English Equivalent: Mind the punishment, not the crime
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ ਚੋਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ
  Akhan: Chor Nu Na Maro, Chor Di Maa Nu Maro
  ਅਰਥ: ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Don’t hit the thief, hit the thief’s mother
  Meaning (English): Punishing indirectly affects those connected
  English Equivalent: Strike at the root of a problem
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰੀ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਸੀਨਾ ਜ਼ੋਰੀ
  Akhan: Chori Te Utto Seena Zori
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਕੜ ਦਿਖਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Strength on top of theft
  Meaning (English): Adding insult to injury
  English Equivalent: Adding insult to injury
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਡਾਂਗਾਂ ਦੇ ਗਜ਼
  Akhan: Chori De Kapde Dangan De Gaz
  ਅਰਥ: ਹਰਾਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਭੰਗ ਦੇ ਭਾੜੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Stolen clothes for public display
  Meaning (English): Ill-gotten gains are used to show off
  English Equivalent: Stolen goods bring no real honor
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰੀ ਲੱਖ ਦੀ ਵੀ ਚੋਰੀ ਕੱਖ ਦੀ ਵੀ
  Akhan: Chori Lakh Di Vi Chori Kakh Di Vi
  ਅਰਥ: ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਹੀ ਹੈ, ਚੁਰਾਈ ਭਾਵੇਂ ਮਾਮੂਲੀ ਚੀਜ਼ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕੀਮਤੀ।
  Literal Translation: Theft is theft, whether big or small
  Meaning (English): All wrongdoing is wrong, regardless of scale
  English Equivalent: Crime is crime
• ਅਖਾਣ: ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਲੱਗੋ, ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਜਾਗੋ
  Akhan: Choran Nu Kahina Laggo, Saadhan Nu Kahina Jago
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਟਾਕਰੇ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਗੇ, ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਤੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Speak to thieves, awaken the saints
  Meaning (English): Focus your efforts wisely
  English Equivalent: Choose your battles
• ਅਖਾਣ: ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਗਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ
  Akhan: Chirdiyan Di Maut Gawaran Da Hasa
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਸਿਰ ਦੁੱਖ ਆ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Birds’ death, peasants’ laughter
  Meaning (English): One’s misfortune can be another’s amusement
  English Equivalent: One man’s loss is another man’s gain
• ਅਖਾਣ: ਚਿੜੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਿਆਉਣਾ
  Akhan: Chidi Da Dudh Liauna
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਅਣਹੋਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਰ ਵਿਖਾਲਣਾ।
  Literal Translation: To bring the bird’s milk
  Meaning (English): To attempt the impossible
  English Equivalent: To try to catch the moon
• ਅਖਾਣ: ਚਿੱਟੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਆਟਾ ਖ਼ਰਾਬ
  Akhan: Chitti Daadhi Te Aata Kharab
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਈ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: White beard, bad flour
  Meaning (English): Appearances can be deceiving
  English Equivalent: Don’t judge a book by its cover
• ਅਖਾਣ: ਛੀਹ-ਛੀਹ ਕੀਤਿਆਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਨਹੀ ਪੀਂਦਾ॥
  Akhan: Chheeh-chheeh kitiyaan koi paani nahi peenda
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ ਲੋੜ ਦੀ ਚੀਜ ਨਾ ਲਵੇ।
  Literal Translation: No one drinks water by flicking it drop by drop
  Meaning (English): Small, scattered efforts are useless
  English Equivalent: Little and often doesn’t pay off
• ਅਖਾਣ: ਛੱਜ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਛਾਣਨੀ ਕੀ ਬੋਲੇ॥
  Akhan: Chhajj taan bole chhaanni ki bole
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਐਬਾਂ, ਨੁਕਸਾਂ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇਰਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸ ਕੱਢੇ ਤੇ ਐਬ ਫੋਲੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The sieve speaks as much as the sifted grain
  Meaning (English): Even the smallest tool or person contributes to the outcome; everything has a role
  English Equivalent: Every part has its say
• ਅਖਾਣ: ਛੋਟਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਵੱਡੀ ਬਾਤ॥
  Akhan: Chhota moonh te vaddi baat
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪਰਤਾਪੀ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆਂ ਆਦਮੀ ਝਕੇ ਕਿ ਮੈਂ ਮਮੂਲੀ ਬੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਗੱਲ ਹੈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਆਦਮੀ ਬਾਰੇ ਤੇ ਭੈੜੀ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Small mouth, big words
  Meaning (English): Someone speaks beyond their capacity or status
  English Equivalent: His bark is bigger than his bite
• ਅਖਾਣ: ਛੱਡਿਆ ਗਿਰਾਂ ਤੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ਨਾ॥
  Akhan: Chhaddiya giraan te ki laina na
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਸਾਂਝ ਨਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚੋ।
  Literal Translation: What is left on the ground, why take it?
  Meaning (English): Don’t worry about what is lost or gone; focus on what’s in your control
  English Equivalent: Let bygones be bygones
• ਅਖਾਣ: ਛੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਣ ਵੀ ਪਿਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Chholiaan naal ghun vi pis jaanda hai
  ਅਰਥ: ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਿੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Even the bug is crushed with the beans
  Meaning (English): The small get affected along with the large; collateral damage
  English Equivalent: Collateral damage
• ਅਖਾਣ: ਛਿੱਕਾ ਟੁੱਟਾ ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਗੀਂ॥
  Akhan: Chhikka tootta billi de bhaagein
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਧਿਰ ਦਾ ਅਚਨਚੇਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਣਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The broken bowl falls to the cat
  Meaning (English): Misfortune or leftovers often go to opportunists
  English Equivalent: What’s broken goes to the opportunist
• ਅਖਾਣ: ਜਸ ਜੀਉਣਾ, ਅਪਜਸ ਮਰਨਾ। ਬਦਨਾਮੀ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ
  Akhan: Jas Jeoona, Apjas Marna. Badnami Bhari Jindagi Naloon Maut Changi
  ਅਰਥ: ਅਸਲੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦਾ ਉਹੋ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣ। ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਮੋਇਆਂ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
  Literal Translation: To live with fame is good, to die with disgrace is better.
  Meaning (English): It is better to die than live a life filled with dishonor or disgrace.
  English Equivalent: Better to die with honor than live in shame.
• ਅਖਾਣ: ਜਹੇ ਜੰਮੇ ਜਹੇ ਨਾ ਜੰਮੇ
  Akhan: Jahe Janme Jahe Na Janme
  ਅਰਥ: ਨਿਕੰਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਨਿਕੰਮੀ ਔਲਾਦ ਤੋਂ ਸਤਾਏ ਮਾਪੇ ਇਹ ਅਖ਼ਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Born as one, not born as another
  Meaning (English): One cannot control the circumstances of one’s birth.
  English Equivalent: Born under one star, one cannot change destiny.
• ਅਖਾਣ: ਜਥਾ ਰਾਜਾ, ਤਥਾ ਪਰਜਾ
  Akhan: Jatha Raja, Tatha Parja
  ਅਰਥ: ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਆਗੂ ਹੋਣਗੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ।
  Literal Translation: Where there is a king, there are his subjects
  Meaning (English): The character or quality of leaders reflects in their people.
  English Equivalent: Like ruler, like people.
• ਅਖਾਣ: ਜਦ ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਹੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਾਧੂ ਅਹਿਸਾਨ ਕਿਉਂ ਝੱਲੀਏ
  Akhan: Jad koi shai paise de ke hi leni hai, taan saak sambandhi jan mitran pason le ke vadhu ahsaan kyon jhalle
  ਅਰਥ: ਜਦ ਸੱਭੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: If you have to buy something, why accept extra favors from relatives/friends
  Meaning (English): Don’t mix business with favors
  English Equivalent: Don’t bite off more than necessary
• ਅਖਾਣ: ਜਦ ਤਕ ਸਾਸ ਤਦ ਤੱਕ ਆਸ
  Akhan: Jad Tak Saas Tad Tak Aas
  ਅਰਥ: ਜਦ ਤਕ ਸੁਆਸ ਆਉਦੇ ਹਨ, ਬਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: As long as there is breath, there is hope
  Meaning (English): One should never give up hope as long as one is alive.
  English Equivalent: While there’s life, there’s hope.
• ਅਖਾਣ: ਜਦੋਂ ਦੇ ਜੰਮੇ ਲਾਲ ਓਦੋਂ ਦਾ ਇਹੋ ਹਾਲ
  Akhan: Jadon De Janme Laal Odon Da Iho Haal
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਸੁਧਾਰੇ, ਬਾਰ ਬਾਰ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਜਾਏ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: When a child is born, the situation is the same
  Meaning (English): Circumstances may remain unchanged despite new beginnings.
  English Equivalent: Old habits die hard.
• ਅਖਾਣ: ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੱਪਰ ਫਾੜ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
  Akhan: Jadon Rabb Dinda Hai Tan Chhapar Fad Ke Dinda Hai
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: When God gives, He gives by tearing the roof
  Meaning (English): When blessings come, they come abundantly and unexpectedly.
  English Equivalent: When it rains, it pours.
• ਅਖਾਣ: ਜਮਾਤ ਕਰਾਮਾਤ
  Akhan: Jamaat Karamat
  ਅਰਥ: ਏਕੇ ਦੀ ਬਰਕਤ ਦੱਸਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Assembly and miracles
  Meaning (English): Miracles often happen within a group or community context.
  English Equivalent: Great things happen in groups.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਭਿੱਜੇ ਕੰਬਲੀ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਭਾਰੀ ਹੋਏ॥
  Akhan: Jiun Jiun Bhijje Kambli Tion Tion Bhari Hoe
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣੇ ਪੈਦੇ ਹਨ ਉਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The more the blanket gets wet, the heavier it becomes
  Meaning (English): Problems accumulate over time
  English Equivalent: Trouble mounts when ignored
• ਅਖਾਣ: ਜਿਸਦਾ ਖਾਈਏ ਉਸੇ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਈਏ॥
  Akhan: Jisda Khaaiye Use De Gun Gaaie
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਉਸਦੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੀਏ।
  Literal Translation: We praise the one whose food we eat
  Meaning (English): Gratitude leads to loyalty
  English Equivalent: Don’t bite the hand that feeds you
• ਅਖਾਣ: ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਫਟੀ ਬਿਆਈ, ਉਹ ਕੀ ਜਾਣੇ ਪੀੜ ਪਰਾਈ॥
  Akhan: Jisde Pair Na Phatti Biaai, Oh Ki Jaane Peed Parai
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: One whose feet haven’t hurt in marriage cannot know others’ pain
  Meaning (English): Without personal experience, you can’t understand suffering
  English Equivalent: Walk a mile in someone else’s shoes
• ਅਖਾਣ: ਜਿਸ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਮ ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਟੇ ਕਰਮ॥
  Akhan: Jis Keeti Sharam Us De Futte Karam
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Those who have shame see their deeds unfold
  Meaning (English): Respect and conscience determine outcomes
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਜਿਸ ਤਨ ਲੱਗੇ ਸੋ ਤਨ ਜਾਣੇ॥
  Akhan: Jis Tan Lagge So Tan Jaane
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: What the body touches, the body knows
  Meaning (English): Experience teaches best
  English Equivalent: Experience is the best teacher
• ਅਖਾਣ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭੇ ਰਾਹ॥
  Akhan: Jis Nu Chaah, Us Nu Labhe Raah
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Whoever has desire, finds a way
  Meaning (English): Determination finds solutions
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way
• ਅਖਾਣ: ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ ਭਰਨੀ॥
  Akhan: Jaisi Karni Vaisi Bharni
  ਅਰਥ: ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: As you act, so you shall bear.
  Meaning (English): One faces the consequences of one’s deeds.
  English Equivalent: What goes around comes around.
• ਅਖਾਣ: ਜੈਸਾ ਦੇਸ ਤੈਸਾ ਭੇਸ॥
  Akhan: Jaisa Des Taisa Bhes
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਵਸਦੇ ਹੋ ਉਸ ਦੇਸ ਦੇ ਰਸਮੋ-ਰਿਵਾਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਾਲਣਾ, ਜ਼ਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: As the country, so the dress.
  Meaning (English): Adapt to local customs and culture.
  English Equivalent: When in Rome, do as the Romans do.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹਦੇ ਹੱਥ ਡੋਈ, ਉਹਦਾ ਸਭ ਕੋਈ॥
  Akhan: Jihde Hath Doi, Ohda Sabh Koi
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਉਹਦੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮਗਰ ਲੱਗ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: One who works with both hands, has everything
  Meaning (English): Hard work brings prosperity
  English Equivalent: Hand that works, feeds best
• ਅਖਾਣ: ਜੀਹਦੀ ਕੋਠੀ ਦਾਣੇ, ਉਹਦੇ ਕਮਲੇ ਵੀ ਸਿਆਣੇ॥
  Akhan: Jehdi Kothi Dane, Ohde Kamle Vi Siane
  ਅਰਥ: ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਘਰਾਂ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਗ਼ਰੀਬ ਘਰਾਂ ਦੇ ਚੰਗੀ ਲਿਆਕਤ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇਰੇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਝੱਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਸਿਆਣਪ ਭਰੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
  Literal Translation: Whoever has grain in the house, even the servants are wise.
  Meaning (English): Resources or wealth empower those around you.
  English Equivalent: Money talks.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜਾ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਆਵੇ ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਮਿੱਤਰ॥
  Akhan: Jihda Aukhe Vele Kam Aave Ohi Asli Mittar
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇ ਓਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਲੀ ਹਮਦਰਦ ਸਾਥੀ ਹੈ।
  Literal Translation: A friend in tough times is a true friend
  Meaning (English): True friends are proven in difficulty
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜੇ ਇੱਥੇ ਭੈੜੇ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵੀ ਭੈੜੇ॥
  Akhan: Jihde Ithe Bhairde Oh Lahore Vi Bhairde
  ਅਰਥ: ਬੰਦੇ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਉਸ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Those bad here are bad even in Lahore
  Meaning (English): Evil nature is consistent
  English Equivalent: A leopard can’t change its spots
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜੇ ਗੱਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਰ੍ਹਦੇ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Jihde Gajjde Han, Oh Varhde Nahi
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ। ਬਹੁਤੇ ਡਰਾਵੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
  Literal Translation: Those who bark, do not bite
  Meaning (English): Loud threats are often empty
  English Equivalent: All bark and no bite
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜਾ ਜਾਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਜਾਣੀਏ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੂੰ॥
  Akhan: Jihda Jaane Aap Nu Ohde Jaanee Ma Baap Nu
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨੇਕੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਪਿਤਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨੇਕੀ ਕਰੋ ਤੇ ਉਹਦੀ ਨੇਕੀ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।
  Literal Translation: One who knows themselves, knows their parents
  Meaning (English): Self-awareness leads to understanding others
  English Equivalent: Know thyself
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜੇ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਲੈਣਾ॥
  Akhan: Jihde Pind Nahi Jaana, Usda Naan Ki Lena
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਾਸਤਾ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਏ ਤਾਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ।
  Literal Translation: One who doesn’t go to their village, why mention their name
  Meaning (English): Some are irrelevant or unworthy
  English Equivalent: Out of sight, out of mind
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜਾ ਬੋਲੇ ਉਹੋ ਕੁੰਡਾ ਖੋਲ੍ਹੇ॥
  Akhan: Jihda Bole Oho Kunda Kholhe
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: He who speaks, opens the latch
  Meaning (English): Action follows words
  English Equivalent: Actions speak louder than words
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੜੇ ਭੌਂਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਵੱਢਦੇ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Jihde Bhaunkde Han Oh Vaddde Nahi
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ। ਬਹੁਤੇ ਡਰਾਵੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
  Literal Translation: Those who bark, don’t advance
  Meaning (English): Loud talkers rarely act
  English Equivalent: All talk, no action
• ਅਖਾਣ: ਜਾਹ ਨੀ ਧੀਏ ਰਾਵੀ ਨਾ ਕੋਈ ਆਵੀ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਵੀ॥
  Akhan: Jaah Ni Dheeae Ravi Na Koi Aavi Te Na Koi Jawi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਘੱਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: There is no stream in the valley; no one comes or goes
  Meaning (English): Isolated, stagnant situation
  English Equivalent: Dead as a doornail
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੀ ਕਰਨੀ ਤਿਹੀ ਭਰਨੀ॥
  Akhan: Jihi Karni Tihi Bharni
  ਅਰਥ: ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਦਾ ਚੰਗਾ, ਮੰਦੇ ਦਾ ਮੰਦਾ।
  Literal Translation: As you do, so you suffer
  Meaning (English): Karma determines outcomes
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਜੇਹਾ ਕਰੋਗੇ ਤੇਹਾ ਭਰੋਗੇ॥
  Akhan: Jeha Karoge Teha Bhroge
  ਅਰਥ: ਬੰਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: As you act, so shall you suffer.
  Meaning (English): Your actions determine your consequences.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹੀ ਚੋਰਾਂ ਖੜੀ, ਤਿਹੀ ਕਿੱਲੇ ਬੱਧੀ॥
  Akhan: Jihe Choraan Khadi, Tihe Kille Baddhi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਏ ਦਾ ਸੁਖ, ਲਾਭ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Where thieves gather, the fort strengthens
  Meaning (English): Danger teaches caution
  English Equivalent: Forewarned is forearmed
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹਾ ਤੇਰਾ ਅੰਨ ਪਾਣੀ, ਤਿਹਾ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਜਾਣੀ॥
  Akhan: Jiha Tera Ann Paani, Tiha Mera Kam Jaani
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨੀ ਖਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸਵਾਰਾਂਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਚੰਗੇਰਾ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲੇਗਾ।
  Literal Translation: As much as you provide food and water, I provide work
  Meaning (English): Reciprocal contribution
  English Equivalent: One hand washes the other
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹਾ ਦੁੱਧ ਤੇਹੀ ਬੁੱਧ॥
  Akhan: Jiha Dudh Tehi Budh
  ਅਰਥ: ਮਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਧੀ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸੁਭਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: As much milk, that much wisdom
  Meaning (English): Knowledge comes in proportion to experience
  English Equivalent: Knowledge is power
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹਾ ਬੀਜਣਾ, ਤਿਹਾ ਵੱਢਣਾ॥
  Akhan: Jiha Beejna, Tiha Vaddhna
  ਅਰਥ: ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: As you sow, so you reap
  Meaning (English): Actions have corresponding outcomes
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਤਿਹੀ ਚਪੇੜ॥
  Akhan: Jiha Munh Tiha Chaper
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਸਲੂਕ ਕੋਈ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: As the mouth opens, so comes the slap
  Meaning (English): Recklessness leads to consequences
  English Equivalent: Speak of the devil and he appears
• ਅਖਾਣ: ਜਾਗਦੇ ਦਾ ਲੱਖ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਦਾ ਕੱਖ॥
  Akhan: Jagde Da Lakh Te Sutte Da Kakh
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੇ ਆਦਮੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਸੋਘੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਆਪ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਫੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,ਜਿਹੜੇ ਅਣਗਹਿਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The awake person gets a million, the sleeper gets nothing
  Meaning (English): Hard work brings reward, laziness brings none
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਜੱਗ ਚਲੋ ਚਲੀ ਦਾ ਮੇਲਾ
  Akhan: Jagg Chalo Chali Da Mela
  ਅਰਥ: ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ ਮੌਤ ਸਚਾਈ ਹੈ।
  Literal Translation: The world moves like a fair
  Meaning (English): Life is a mix of fun, chaos, and unpredictability.
  English Equivalent: Life is a carnival.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਥੱਲਾ ਪਿੱਤਲ ਦਾ
  Akhan: Jatt Sone Da, Thalla Pital Da
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚ ਸੌ ਗੁਣ ਹੁੰਦਿਆ ਨਾਲ ਇਕ ਔਗੁਣ ਵੀ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Jatt is gold, his base is brass
  Meaning (English): Someone may appear valuable, but their surroundings or origin may not match.
  English Equivalent: Don’t judge a book by its cover.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਹੋਇਆ ਕਮਲਾ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਚੋਰ
  Akhan: Jatt Hoya Kamla, Khuda Nu Lai Gaye Chor
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਭੋਲਾ ਜਾਂ ਯਮਲਾ ਬਣ ਜਾਏ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The Jatt went mad, thieves took God
  Meaning (English): When someone is distracted or careless, even the sacred can be lost.
  English Equivalent: Opportunity knocks when vigilance fails.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਹੇਠ ਪਿਆ ਵੀ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਵੀ
  Akhan: Jatt Heth Pya Vi Mare Te Utte Pya Vi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲਿੱਸਾ ਜਾਂ ਡਾਢਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁਚਾਏ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A Jatt strikes from below and above
  Meaning (English): A determined person will fight or act from all sides.
  English Equivalent: Fight on all fronts.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਕੀ ਜਾਣੇ ਕੋਕਲੇ (ਗੁਲਗੁਲੇ) ਪਦ ਬਹੇੜੇ ਖਾ
  Akhan: Jatt Ki Jane Kokle (Gulgule) Pad Bahere Kha
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਤੇ ਭੋਲੇਪਣ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਪਦ ਬਹੇੜੇ ਤੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ।
  Literal Translation: What does a Jatt know of sweets made by women?
  Meaning (English): Someone unfamiliar with a delicate skill or subject cannot appreciate it.
  English Equivalent: Cast not pearls before swine.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਕੀ ਜਾਣੇ ਲੌਗਾਂ ਦਾ ਭਾਅ
  Akhan: Jatt Ki Jane Logan Da Bhaav
  ਅਰਥ: ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਮਾਈ। ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਜਾਈ॥
  Literal Translation: What does a Jatt know of others’ value
  Meaning (English): People often do not understand things outside their own experience.
  English Equivalent: One man’s meat is another man’s poison.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਗੰਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, (ਗੁੜ ਦੀ) ਭੇਲੀ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Jatt Ganna Nahi Denda, (Gud Di) Bheli De Denda Hai
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਦੇ ਅਲਬੇਲੇ ਸੁਭਾਅ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਮੰਗਣ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਨੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਰੌਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਉਸ ਤੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਧ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Jatt doesn’t give sugarcane, gives jaggery instead
  Meaning (English): Sometimes one gives what they can afford or consider useful rather than what is perfect.
  English Equivalent: Giving what one can, not what one wishes.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਜੱਟਾਂ ਦੇ, ਭੋਲੂ ਨਰੈਣ ਦਾ
  Akhan: Jatt Jattan De, Bholu Narain Da
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣਿਆ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਮਿਲੇ, ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A Jatt belongs to Jatts, Bholu to Narain
  Meaning (English): People naturally align with their own group or community.
  English Equivalent: Birds of a feather flock together.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਤੇ ਸੂਰ ਬਰਾਬਰ ਜੱਟ ਤੋਲਾ ਭਾਰਾ, ਸੂਰ ਖੁੱਟੇ ਮਰਲਾ ਜੱਟ ਵਿਘਾ ਸਾਰਾ
  Akhan: Jatt Te Soor Barabar Jatt Tola Bhara, Soor Khutte Marla Jatt Vigha Sara
  ਅਰਥ: ਇਸ ਆਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਨੂੰ ਸੂਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰਾ ਅੱਖੜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੱਟ ਆਈ ਤੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਬੁਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Jatt equals a pig in strength, weigh him and the Jatt balances
  Meaning (English): Strength or value may be equal in unexpected ways.
  English Equivalent: Don’t underestimate the common man.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਦੀਆਂ ਸੌ ਮਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
  Akhan: Jatt Diyan Sau Mavan Hundiyan Han
  ਅਰਥ: ਜੱਟ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਉਥੋਂ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A Jatt has a hundred mothers
  Meaning (English): People in the community often have many supporters.
  English Equivalent: It takes a village to raise a child.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਦਾ ਹਾਸਾ ਭੰਨ, ਗੁਆਏ ਪਾਸਾ
  Akhan: Jatt Da Hasa Bhann, Guaye Pasa
  ਅਰਥ: ਹਾਸਾ ਠੱਠਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੱਟ ਫ਼ੱਟ ਲੱਗ ਜਾਏ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The Jatt’s laughter breaks, he loses a bet
  Meaning (English): Overconfidence can lead to loss or embarrassment.
  English Equivalent: Pride comes before a fall.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਦੇ ਜੌਂ ਪੱਕੇ, ਸੱਕੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਧੱਕੇ
  Akhan: Jatt De Jau Pakke, Sakki Ma Nu Mare Dhakke
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਏ ਉਦੋਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਟਲਦਾ।
  Literal Translation: A Jatt’s barley is firm, he pushes even a true mother
  Meaning (English): A determined person will pursue goals regardless of obstacles.
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਨਾ ਜਾਣੇ ਗੁਣ ਕਰਾ, ਚਣਾ ਨਾ ਜਾਣੇ ਵਾਹ
  Akhan: Jatt Na Jane Gun Kara, Chana Na Jane Wah
  ਅਰਥ: ਇਸ ਆਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਤੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੱਟ ਕੀਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਛੋਲਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤੀ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
  Literal Translation: The Jatt doesn’t know the goodness of gram
  Meaning (English): Ignorance prevents appreciation of value.
  English Equivalent: Ignorance is bliss.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਪੰਜ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ, ਪੰਜਾਹ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Jatt Panj Nahi Sahinda, Panjah Sah Leinda Hai
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਦੇ ਅਲਬੇਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਝੱਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਸੌ ਗੱਲਾਂ ਝੱਲ ਜਾਏ ਤੇ ਅੜ ਬਹੇ ਤਾਂ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਝੱਲਦਾ।
  Literal Translation: A Jatt cannot endure five, but can endure fifty
  Meaning (English): Resilience grows with experience and patience.
  English Equivalent: What doesn’t kill you makes you stronger.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਭੇਲੀ ਦੇਸੀ, ਗੰਨਾ ਨਾ ਦੇਸੀ
  Akhan: Jatt Bheli Desi, Ganna Na Desi
  ਅਰਥ: ਜੱਟ ਗੰਨਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ, ਗੁੜ ਦੀ ਭੇਲੀ ਦੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The Jatt gives jaggery locally, not sugarcane
  Meaning (English): One gives according to capacity and local norms.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਮਹਿਆਂ ਸੰਸਾਰ ਕਬੀਲਾ ਗਾਲਦੇ ਜਾਂ ਕੁੱਕੜ, ਕਾਂ, ਕਿਰਾੜ ਕਬੀਲਾ ਪਾਲਦੇ
  Akhan: Jatt Mehiyan Sansar Kabila Galde Jan Kukkad, Kan, Kiraad Kabila Palde
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰੇ, ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The Jatt nurtures the world’s flock: chickens, crows, sparrows
  Meaning (English): One can be responsible for the well-being of many.
  English Equivalent: He who cares, prospers.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਮੋਇਆ ਜਾਣੀਏ ਜਾਂ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਹੋਵੇ
  Akhan: Jatt Moyaa Janiee Jan Terhwan Hove
  ਅਰਥ: ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੱਟ ਇਤਨਾ ਸਖ਼ਤ-ਜਾਨ ਹੁੰਦਾ ਏ ਕਿ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ!
  Literal Translation: A Jatt’s death is known when it reaches the thirteenth
  Meaning (English): News of important events spreads slowly in communities.
  English Equivalent: News travels slowly.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਯਮ੍ਹਲਾ ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਚੋਰ
  Akhan: Jatt Yamla Khuda Nu Lai Gaye Chor
  ਅਰਥ: ਜੱਟ ਹੋਇਆ ਕਮਲਾ, ਖ਼ੁਦਾ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਚੋਰ।
  Literal Translation: The Jatt, foolishly, lets thieves take God
  Meaning (English): Carelessness leads to irreparable loss.
  English Equivalent: Look before you leap.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਯਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਿੰਗ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Jatt Yaar Nahi Te King Hathiar Nahi
  ਅਰਥ: ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜੱਟ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਣ ਵਿਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਯਾਰੀ ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਬਾਰ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: If a Jatt is not a friend, the king has no weapon
  Meaning (English): True friendship is more valuable than power or weapons
  English Equivalent: A friend in need is a friend indeed
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਵਿਗਾੜੇ ਮੁਰਸ਼ਦ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਕੱਢੇ ਗਾਲ॥
  Akhan: Jatt Vigaare Murshad Naal, Jaan Bole Taan Kaddhe Gaal
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਦੇ ਕਸੂਤਾ ਹੋਣ ਵਲ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੱਟ ਪੁੱਠਾ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਦ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਗਾਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: If a Jatt is spoiled with his mentor, when he speaks he lashes out
  Meaning (English): Bad guidance can lead to harsh words and actions
  English Equivalent: Give someone an inch and they'll take a mile
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ ਫ਼ਕੀਰ ਗਲ ਗੰਢਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ
  Akhan: Jatt Fakir Gal Gandhian Di Mala
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸਾਧ ਬਣਨ ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਘਰੋਂ ਗੰਢੇ (ਪਿਆਜ਼) ਲੈ ਕੇ ਮਾਲਾ ਬਣਾ ਲਈ, ਕੌਣ ਮਾਲਾ ਲੈਣ ਜਾਏ।
  Literal Translation: A Jatt is a saint with a string of struggles
  Meaning (English): Endurance and hardship build character.
  English Equivalent: Adversity makes saints.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟ, ਪੱਟ (ਵੱਟ) ਤੇ ਫੱਟ ਬੱਧੇ ਹੀ ਕਾਬੂ (ਰਾਸ) ਆਉਂਦੇ ਨੇ
  Akhan: Jatt, Patt (Vatt) Te Phatt Badhe Hi Kaabu (Raas) Aunde Ne
  ਅਰਥ: ਖੇਤ ਦੀ ਵੱਟ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀਏ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਟ ਤੇ ਪੱਟੀ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀਏ ਤਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੇਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੱਟ ਵੀ (ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ) ਬੱਧਾ ਹੀ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Only after effort does the Jatt achieve control
  Meaning (English): Hard work and persistence are necessary to gain mastery.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟੀ ਚਾਰੇ ਥੋਕ ਸਵਾਰਦੀ, ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਉੱਨ ਤੁੰਬਦੀ, ਬਾਲ ਖਿਡਾਉਂਦੀ, ਚਿੜੀਆਂ ਮੋੜਦੀ ਤੇ ਲੇਲੇ ਚਾਰਦੀ॥
  Akhan: Jatti Chare Thok Sawardi, Iko Vele Un Tumbdi, Baal Khidaudi, Chidian Morddi Te Lele Chardi
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਜੱਟੀ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਤੇ ਕਾਮੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
  Literal Translation: A Jatti (woman) feeds the livestock, spins the wool, combs hair, scolds birds, and makes ropes, all at once
  Meaning (English): Someone who multitasks and manages everything
  English Equivalent: Jack of all trades, master of none
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬੁਰੀ ਹੋਈ, ਬਾਹਰ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਛੋਲੇ ਭਿਜ ਗਏ, ਘਰ ਆਇਉਂ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਹੋਈ॥
  Akhan: Jatta Tere Naal Buri Hoyi, Bahar Taan Tere Chhole Bhij Gaye, Ghar Aaiun Taan Kudi Hoyi
  ਅਰਥ: ਜੱਟ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਦੀ ਬੜੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਬਾਂਹ ਬਣ ਕੇ ਭਾਰ ਵੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਛੋਲੇ ਭਿੱਜ ਜਾਣ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੇ ਕੁੜੀ ਜੰਮਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਜੱਟ ਨਾਲ ਆਪ ਬੁਰੀ ਹੋਣੀ ਹੋਈ।
  Literal Translation: A Jatt went wrong with you; outside your food got wet, at home the girl came
  Meaning (English): Messing with a Jatt leads to complications both publicly and privately
  English Equivalent: Trouble comes in threes
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟੀ ਪਾ ਮਹੇੜੂ (ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ ਸਮੇਤ ਘਿਉ) ਆਂਦਾ ਠਾਕਰ ਚਾੜ੍ਹੀ ਵੱਟੀ (ਨਕਲੀ ਤੋਲ) ਜੱਟੀ ਜਾਤਾ ਠਾਕੁਰ ਮੁੱਠਾ ਠਾਕਰ ਜਾਤਾ ਜੱਟੀ, ਨਾ ਮੁੱਠਾ ਠਾਕਰ ਨਾ ਮੁੱਠੀ ਜੱਟੀ, ਸੌਦਾ ਵੱਟੋ ਵੱਟੀ॥
  Akhan: Jatti Pa Meheru (Khatti Lassi Samet Ghiu) Aanda Thakur Chadh Vatti (Nakli Tol) Jatti Jaata Thakur Muttha Thakur Jaata Jatti, Na Muttha Thakur Na Mutthi Jatti, Sauda Vatto Vatti
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇਕ ਤੋਂ ਇਕ ਵਧ ਚਲਾਕ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋਣ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A woman brings sour buttermilk with ghee; the lord gives fake weight; Jatti belongs to Thakur, not holding anything herself; the deal is crooked
  Meaning (English): Corruption and deceit in trade, exploiting women
  English Equivalent: The deal is rigged
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟੇ (ਜੱਟ) ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭਲ ਭੁਲਾਇਆ, ਟੱਬਰ ਲੈ ਕੇ ਬੂਹੇ ਆਇਆ॥
  Akhan: Jatte (Jatt) Nu Kise Bhal Bhulaaya, Tabbar Lai Ke Boohe Aaya
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਰੱਖਣੀ ਦੀ ਓਪਰੀ ਜਿਹੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਕੇ ਕੁਝ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਆ ਜਾਏ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: If someone tricks a Jatt, he comes back with his whole family
  Meaning (English): Jatts do not forgive easily; retaliation is collective
  English Equivalent: Mess with the bull, you get the horns
• ਅਖਾਣ: ਜੱਟਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ, ਮੋਠੋਂ ਕਾਜ ਨਹੀਂ॥
  Akhan: Jattan Ton Raaj Nahi, Mothon Kaaj Nahi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਪਾਸੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਦੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: No rule from Jatts, no work from the bull
  Meaning (English): Some have strength but cannot manage responsibility
  English Equivalent: All bark and no bite
• ਅਖਾਣ: ਜੇਠ ਹਾੜ੍ਹ ਗੁੱਠੀਂ, ਸਾਵਣ ਭਾਦਰੋਂ ਰੁੱਖੀਂ॥
  Akhan: Jeth Haad Guthi, Sawan Bhadron Rukhein
  ਅਰਥ: ਜੇਠ ਹਾੜ੍ਹ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਸਾਵਣ ਭਾਦਰੋਂ ਦੇ ਹੁਸੜ ਵਿਚ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਹੇਠ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਥਾਂ।
  Literal Translation: June is hot, July and August are rainy.
  Meaning (English): Predictable cycles in nature or life.
  English Equivalent: Every season has its reason.
• ਅਖਾਣ: ਜੂਠਾ ਖਾਈਦਾ ਹੈ ਮਿੱਠੇ ਦੇ ਤਾਣ॥
  Akhan: Jutha Khaida Hai Mithe De Taan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਹੀ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ-ਭਾਉਂਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: One who eats leftovers craves the sweet.
  Meaning (English): The poor or deprived often desire what they cannot have.
  English Equivalent: Beggars can’t be choosers.
• ਅਖਾਣ: ਜੇਡਾ ਸਿਰ, ਓਡੀਆ ਸਿਰ ਪੀੜਾਂ॥
  Akhan: Jeda Sir, Odia Sir Peeraan
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨੀਆ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ, ਉਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The head that is proud feels pain.
  Meaning (English): Pride leads to suffering.
  English Equivalent: Pride comes before a fall.
• ਅਖਾਣ: ਜਾਤ ਦੀ ਕੋਹੜ ਕਿਰਲੀ, ਸ਼ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੇ॥
  Akhan: Jaat Di Kohar Kirli, Shateeran Nu Jaffe
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਿਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: The pride of a Jatt is crooked, it overpowers the weak
  Meaning (English): Arrogance and pride give advantage over the timid
  English Equivalent: Pride comes before a fall
• ਅਖਾਣ: ਜਿਧਰ ਗਈਆ ਬੇੜੀਆਂ, ਉਧਰ ਗਏ ਮਲਾਹ॥
  Akhan: Jidhar Gaiya Beriyan, Udhar Gaye Malah
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅਸਰ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਦਾ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਾ।
  Literal Translation: Where the boats go, there go the boatmen.
  Meaning (English): Leaders follow the path set by circumstances.
  English Equivalent: Follow the crowd.
• ਅਖਾਣ: ਜਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜਹਾਨ ਹੈ॥
  Akhan: Jaan Hai Taan Jahan Hai
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਰੋਗੀ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੀ ਖੇਚਲ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਝਾਉ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
  Literal Translation: If there is life, there is the world
  Meaning (English): Life is the ultimate asset
  English Equivalent: Where there’s life, there’s hope
• ਅਖਾਣ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਗਾਜਰਾ ਪੇਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀੜ॥
  Akhan: Jinha Khadiyan Gajra Pet, Unhan De Peed
  ਅਰਥ: ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਭਰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Those who ate a garland in their belly, feel the pain.
  Meaning (English): Actions have consequences; indulgence can cause suffering.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖਾਧਾ ਲੱਪ ਗੜੱਪੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਕੀ ਬਣੇ ਉਂਗਲ ਚੱਟੀ॥
  Akhan: Jinha Khadha Lapp Gaddapin, Uhnan Ki Bane Ungal Chatti
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤ ਖਾਣ ਹੰਢਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੰਗ ਸਰਫੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸ਼ੈ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ।
  Literal Translation: Those who eat in secret, will lick their fingers.
  Meaning (English): People who act slyly will only benefit themselves.
  English Equivalent: Every man for himself.
• ਅਖਾਣ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤੂੰ ਰੁਆਈਆਂ ਢੋਲਾ ਤੇਰੀਆਂ ਵੀ ਰੁਆਉਣਗੇ॥
  Akhan: Jinha Diyan Toon Ruaiyan Dhola, Teriyaan Vi Ruaunge
  ਅਰਥ: ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Those you made cry, O beloved, will cry over you too.
  Meaning (English): Mistreating others will come back to affect you.
  English Equivalent: What goes around comes around.
• ਅਖਾਣ: ਜੰਮਣ ਵਾਲੇ ਛੁੱਟ ਗਏ ਸਹੇਂਦੜੇ ਫਸ ਗਏ॥
  Akhan: Jamman Wale Chhutt Gaye Sahendare Phas Gaye
  ਅਰਥ: ਨੂੰਹ ਦੇ ਭੈੜਾ ਨਿਕਲਣ ਦੇ ਸਮਂੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Those born escaped, the younger ones got stuck
  Meaning (English): Early starters succeed, latecomers struggle
  English Equivalent: The early bird catches the worm
• ਅਖਾਣ: ਜੋਰਾਵਰ ਨਾਲ ਭਿਆਲ਼ੀ, ਉਹ ਮੰਗੇ ਹਿੱਸਾ ਉਹ ਦੇਵੇ ਗਾਲੀ॥
  Akhan: Joravar Naal Bhiyali, Oh Mange Hissa Oh Deve Gaali
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਡਾਢੇ ਨਾਲ ਭਿਆਲ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਗਦੀ। ਜਦ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਮੰਗੇ ਤੇ ਅਗਲਾ ਅੱਗੋਂ ਗਾਲਾਂ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A strong person who is generous will still receive abuse.
  Meaning (English): Even good deeds may not be appreciated.
  English Equivalent: No good deed goes unpunished.
• ਅਖਾਣ: ਜੋੜੀਆਂ ਜੱਗ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ, ਨਰੜ ਬਥੇਰੇ॥
  Akhan: Jorian Jagg Thodrian, Nardar Bathere
  ਅਰਥ: ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਜੋੜ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਬਹੁਤੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Pairs in the world are few, but singles are many.
  Meaning (English): True companionship is rare; most remain alone.
  English Equivalent: Birds of a feather flock together.
• ਅਖਾਣ: ਜੌ ਸੁਖ ਛੱਜੂ ਦੇ ਚੁਵਾਰੇ ਨਾ ਵਾਲਖ ਨਾ ਬੁਖਾਰੇ
  Akhan: Jo Sukh Chajju De Chuware Na Walakh Na Bukhare
  ਅਰਥ: ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦੂਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: The comfort found in Chajju’s courtyard is nowhere else, neither in Balkh nor Bukhara.
  Meaning (English): True peace and happiness are found in one’s own home, not in faraway lands.
  English Equivalent: There’s no place like home.
• ਅਖਾਣ: ਜੇ ਸੁਖੀ ਚਾਹੇਂ ਜੀ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਮੰਗ ਨਾ ਪੀ॥
  Akhan: Je Sukhi Chahe Ji, Taan Pani Mang Na Pi
  ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਖਾਣ ਵਰਤਣ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਖ ਹੈ, ਬਿਗਾਨੇ ਆਸਰੇ ਲੱਭਿਆਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ।
  Literal Translation: If you want to live happily, don’t ask for water and drink.
  Meaning (English): Don’t ask for more than you need; contentment brings peace.
  English Equivalent: Enough is as good as a feast.
• ਅਖਾਣ: ਜੋ ਕਰੇ ਘਿਉ ਨਾ ਕਰੇ ਮਾਂ ਨਾ ਕਰੇ ਪਿਉ॥
  Akhan: Jo Kare Ghiu Na Kare, Maan Na Kare Piu
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖ਼ਾਣ ਵਿਚ ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਥਾਂ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: What the ghee does not do, neither mother nor father can do.
  Meaning (English): Some efforts or remedies are irreplaceable.
  English Equivalent: Nothing substitutes hard work.
• ਅਖਾਣ: ਜੇ ਪੱਤ ਲੋੜੇਂ ਆਪਣੀ, ਛੱਡ ਬੁਰੇ ਦਾ ਸਾਥ॥
  Akhan: Je Patt Loran Apni, Chhad Bure Da Saath
  ਅਰਥ: ਜੇਕਰ ਅਪਣੀ ਇੱਜਤ ਬਚਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾ ਬੁਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੋ।
  Literal Translation: If you need your own leaf, leave the bad company.
  Meaning (English): Avoid negative influences to preserve your well-being.
  English Equivalent: Bad company corrupts good character.
• ਅਖਾਣ: ਜੇ ਲਾਲ ਘਰ ਰਹੇ, ਤਿਹੇ ਗਏ ਪਰਦੇਸ॥
  Akhan: Je Laal Ghar Rahe, Tihe Gaye Pardes
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਏ ਦਾ ਸੁਖ, ਲਾਭ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Those in a red house go to foreign lands
  Meaning (English): People leave familiar places seeking fortune
  English Equivalent: East or West, home is best
• ਅਖਾਣ: ਜੋ ਵੱਟਿਆ ਸੋ ਖੱਟਿਆ॥
  Akhan: Jo Vattia So Khatia
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ।
  Literal Translation: What is cut is harvested.
  Meaning (English): You get the result of your own work.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਉਥੇ ਇਕੋਤਰ ਸੌ॥
  Akhan: Jithe Sau Uthe Ikotar Sau
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜੇ ਖਰਚ ਕੁੱਝ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Where there are a hundred, one acts
  Meaning (English): Majority may do nothing; few take initiative
  English Equivalent: The squeaky wheel gets the grease
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ ਉੱਥੇ ਵੱਛਾ॥
  Akhan: Jithe Gaan Uthe Vachha
  ਅਰਥ: ਮਨੁੱਖ ਅਖ਼ੀਰ ਘਰ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Where there is a cow, there is a calf
  Meaning (English): Offspring follow the parent
  English Equivalent: Like father, like son
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਚਾਹ, ਓਥੇ ਰਾਹ॥
  Akhan: Jithe Chaah, Othe Raah
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿਲੋਂ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਵੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Where there’s desire, there’s a way
  Meaning (English): Determination finds solutions
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਜਾਵੇ ਤੱਤ ਭਲੱਤੀ, ਤਾਂਦਲਾ ਵਿਕੇ ਉਸੇ ਹੱਟੀ॥
  Akhan: Jithe Jaave Tat Bhaltti, Tandla Vike Use Hatti
  ਅਰਥ: ਚੰਦਰਾ ਬੰਦਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਓਥੇ ਵੀ ਚੰਦਰੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।
  Literal Translation: Wherever wheat goes, the seller profits
  Meaning (English): Proper placement benefits all
  English Equivalent: Make hay while the sun shines
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਪਈ ਫੁੱਟ, ਉੱਥੇ ਪਈ ਲੁੱਟ॥
  Akhan: Jithe Pai Phutt, Uthe Pai Lutt
  ਅਰਥ: ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Where there is a crack, there comes a theft.
  Meaning (English): Weakness or vulnerability invites exploitation.
  English Equivalent: Opportunity makes a thief.
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਓਥੇ ਅਰਿੰਡ ਪਰਧਾਨ॥
  Akhan: Jithe Rukh Nahi, Othe Arind Pardhaan
  ਅਰਥ: ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਮਮੂਲੀ ਯੋਗਤਾ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਬਣ ਬਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Where there is no tree, castor rules.
  Meaning (English): In absence of the best, the mediocre prevails.
  English Equivalent: When the cat’s away, the mice will play.
• ਅਖਾਣ: ਜਿੱਥੇ ਵੇਖਾਂ ਤਵਾ ਤੇ ਪਰਾਤ, ਓਥੇ ਗਾਵਾਂ ਦਿਨ ਰਾਤ॥
  Akhan: Jithe Vekhan Tava Te Parat, Othe Gaavan Din Raat
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਣਾ ਨਿੱਤ ਉਸ ਆਦਮੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿਰੇ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੇ, ਜਿਸ ਪਾਸੋਂ ਉਹਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ।
  Literal Translation: Wherever I see the griddle and plate, I sing day and night.
  Meaning (English): Being happy or active where there is comfort or provision.
  English Equivalent: Make hay while the sun shines.
• ਅਖਾਣ: ਜਾਂਦੇ ਚੋਰ ਦੀ ਲੰਗੋਟੀ ਸਹੀ॥
  Akhan: Jaande Chor Di Langoti Sahi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮੁੜ ਆਵੇ।
  Literal Translation: At least the thief’s loincloth is intact
  Meaning (English): Small comforts still exist despite misfortune
  English Equivalent: Every little bit helps
• ਅਖਾਣ: ਜਿੰਨਾ ਗੁੜ ਪਾਓਗੇ ਉੱਨਾ ਹੀ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇਗਾ॥
  Akhan: Jinna Gud Paoge, Unna Hi Mithha Hovega
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨੀ ਖਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸਵਾਰਾਂਗੇ, ਜਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕਰੋਗੇ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਚੰਗੇਰਾ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲੇਗਾ।
  Literal Translation: The amount of jaggery you add decides sweetness.
  Meaning (English): Effort determines outcome.
  English Equivalent: You get out what you put in.
• ਅਖਾਣ: ਜਿੰਨਾ ਫਲ ਉਨਾ ਝੁਕੇ ਰੁੱਖ॥
  Akhan: Jinna Phal, Unna Jhuke Rukh
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਗੁਣਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨਾਂ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The tree bends according to its fruit.
  Meaning (English): The weight of responsibility or results shapes behavior.
  English Equivalent: As you sow, so shall you reap.
• ਅਖਾਣ: ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਉੱਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ॥
  Akhan: Jinne Moonh Unniyan Gallan
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਚਰਚਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਕੋਈ ਕੁਝ ਆਖੇ ਤੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ।
  Literal Translation: As many mouths, so many talks.
  Meaning (English): Everyone has their own opinion.
  English Equivalent: Different strokes for different folks.
• ਅਖਾਣ: ਜਾਂ ਜੱਟ ਦੀ ਪੱਕੀ ਬਿਆਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੁੱਫੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਾਈ, ਜਾਂ ਜੱਟ ਦੇ ਡੱਡੇ ਪੱਕੇ, ਸੱਕੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਧੱਕੇ॥
  Akhan: Jaan Jatt Di Pakki Biaai, Kise Nu Phuphi Kise Nu Taai, Jaan Jatt De Dadde Pakke, Sakki Ma Nu Maare Dhakke
  ਅਰਥ: ਜੱਟ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੱਖ ਇਸ ਅਖਾਣ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਵ ਹੈ ਆਪਣੇ ਮਤਲਬ ਲਈ ਹਰ ਕੋਈ ਮਿੱਠਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਜਾਗਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ, ਤੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟੇ
  Literal Translation: If a Jatt’s marriage is fixed, everyone is informed; if the Jatt’s will is firm, even mother gets shoved
  Meaning (English): Jatt’s decisions are final and forceful
  English Equivalent: My way or the highway
• ਅਖਾਣ: ਜਾਂ ਦਿਨ ਹੋਣ ਸਵੱਲੜੇ ਭੁੱਜੇ ਉੱਗਣ ਮੋਠ॥
  Akhan: Jaan Din Hon Savallre Bhujhe Uggan Moth
  ਅਰਥ: ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਵਿਗੜੇ ਕੰਮ ਵੀ ਰਾਸ ਹੋ ਜਾਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: When the day rises, the crops grow
  Meaning (English): Timing is important for results
  English Equivalent: There’s a right time for everything
• ਅਖਾਣ: ਝੱਗਾ ਚੁੱਕਿਆਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪੇਟ ਨੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Jhagga Chukkian Apna Hi Pet Nanga Hunda Hai
  ਅਰਥ: ਘਰ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਹਰ ਕੀਤਿਆਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: When you pick a fight, only your own stomach remains bare
  Meaning (English): If you create conflict, you end up suffering yourself
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਝੱਟ ਮੰਗਣੀ ਪੱਟ ਵਿਆਹ॥
  Akhan: Jhatt Mangni Patt Vivaah
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਇਕਦਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Quick engagement, rushed marriage
  Meaning (English): Rushing into commitments often leads to problems
  English Equivalent: Haste makes waste
• ਅਖਾਣ: ਝੂਠ ਚਾਹੇ ਭੇਸ, ਸੱਚ ਕਹੇ ਮੈਂ ਨੰਗਾ ਸੱਚ॥
  Akhan: Jhooth Chahe Bhes, Sach Kahe Main Nanga Sach
  ਅਰਥ: ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕੱਜਣ, ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਝੂਠ ਘੜਨੇ ਤੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਇਤਬਾਰ-ਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: A lie may have a disguise, but truth is always naked
  Meaning (English): Truth is clear and cannot be hidden
  English Equivalent: Truth will out
• ਅਖਾਣ: ਝੂਠ ਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ॥
  Akhan: Jhooth De Pair Nahi Hunde
  ਅਰਥ: ਝੂਠਾ ਬੰਦਾ ਕਦੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਕੁਝ, ਉਹ ਸਦਾ ਥਿੜਕਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Lies have no legs
  Meaning (English): Lies cannot stand; they are unstable
  English Equivalent: A lie has no legs
• ਅਖਾਣ: ਟਕੇ ਸਹਿਆ ਮਹਿੰਗਾ, ਤੇ ਰੁਪੱਏ ਸਹਿਆ ਸਸਤਾ॥
  Akhan: Takkay Sahia Mehnga, Te Ruppey Sahia Sasta
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਪੱਲੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸਸਤੀ ਚੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਵੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Bearing a penny is expensive, bearing a rupee is cheap
  Meaning (English): Small amounts cause disproportionate trouble
  English Equivalent: Penny wise, pound foolish
• ਅਖਾਣ: ਟਕੇ ਦੀ ਹਾਂਡੀ ਗਈ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਜਾਤ ਪਛਾਣੀ ਗਈ॥
  Akhan: Takkay Di Handi Gai, Kutte Di Jaat Pachani Gai
  ਅਰਥ: ਥੋੜ੍ਹੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਘਟੀਆ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: The pot of a penny is lost, but the dog's breed is recognized
  Meaning (English): Minor losses can be overlooked, but the character of a person is revealed
  English Equivalent: Actions reveal true nature
• ਅਖਾਣ: ਟਟੂਆ ਖਾ ਗਿਆ ਬਟੂਆ, ਫੇਰ ਵੀ ਟਟੂਏ ਦਾ ਟਟੂਆ॥
  Akhan: Tattua Kha Gaya Battua, Fer Vi Tattue Da Tattua
  ਅਰਥ: ਟੱਟੂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਖੁਆ ਦੇਈਏ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਭੈੜੇ ਬੰਦੇ ਉੱਪਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕਰ ਦੇਈਏ, ਉਹ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: The coin purse is eaten, yet it belongs to the donkey
  Meaning (English): Even when something is lost, its origin or owner remains known
  English Equivalent: You can't change the nature of things
• ਅਖਾਣ: ਟਾਟ ਦੀ ਜੁੱਲੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਬਖੀਆ॥
  Akhan: Tat Di Julli Resham Da Bakhiya
  ਅਰਥ: ਘਟੀਆ ਚੀਜ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: A coarse mat for a silk quilt
  Meaning (English): Mismatched quality; unsuitable pairings
  English Equivalent: Comparing apples and oranges
• ਅਖਾਣ: ਟੱਟੂ ਭਾੜੇ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੜਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ॥
  Akhan: Tattu Bhare Karna Hai, Ta Kurrman Da Hi Karna Hai
  ਅਰਥ: ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਮਾਈ। ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਜਾਈ॥
  Literal Translation: If renting a donkey, rent one from your own relatives
  Meaning (English): Use resources wisely; avoid unnecessary dependencies
  English Equivalent: Keep it in the family
• ਅਖਾਣ: ਟੱਬਰ ਭੁੱਖਾ ਮਰੇ ਤੇ ਆਪ ਸੈਰਾਂ ਕਰੇ॥
  Akhan: Tabbar Bhukha Mare Te Aap Sairan Kare
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਾਂ ਭੁੱਖਾ ਮਰੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪ ਐਸ਼ ਕਰਦਾ ਫਿਰੇ।
  Literal Translation: Let the family starve while you enjoy yourself
  Meaning (English): Ignoring responsibilities while indulging yourself
  English Equivalent: Every man for himself
• ਅਖਾਣ: ਟੁੱਟੀਆ ਬਾਂਹਾਂ ਗਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆ ਨੇ॥
  Akhan: Tuttiya Banhan Gal Nu Aundiya Ne
  ਅਰਥ: ਆਖਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Broken arms come around the neck
  Meaning (English): Difficulties eventually teach lessons
  English Equivalent: Experience is the best teacher
• ਅਖਾਣ: ਟੁੱਟੇ ਰਾਸ ਨਾ ਆਉਂਦੇ ਗੰਢ ਗੰਢੀਲੇ ਹੋਏ॥
  Akhan: Tutte Raas Na Aunde Gandh Gandhile Hoye
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਢ ਲਾਇਆਂ ਹੀ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੀ ਸੂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜੇ ਦੋ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਾਕ ਆਪੋ ਵਿਚ ਲੜ-ਝਗੜ ਪੈਣ ਤੇ ਇਕ ਵੇਰ ਵਿਗੜ ਜਾਣ, ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਜਾਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਮੁੜ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਏਵੇਂ ਗਾਂਢਾ-ਸਾਂਢਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Broken knots cannot be tied, they fray
  Meaning (English): Once trust or bonds are broken, they are hard to restore
  English Equivalent: You can’t unscramble an egg
• ਅਖਾਣ: ਟਿੰਡ ਦਾਣੇ, ਘਰਾਟੀਂ ਸਾਈਆਂ॥
  Akhan: Tind Dane, Gharatein Saiyaan
  ਅਰਥ: ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਣੀ ਢੰਡੋਰਾ ਬਹੁਤਾ ਪਿੱਟਣਾ।
  Literal Translation: Melon seeds scatter in the courtyard
  Meaning (English): Careless actions lead to loss or mess
  English Equivalent: Spill the beans
• ਅਖਾਣ: ਟਿੰਡਾਂ ਪੱਥ ਨਾ ਜਾਣਦਾ ਮੇਰਾ ਮੱਘੀਆਂ ਦਾ ਉਸਤਾਦ॥
  Akhan: Tindan Path Na Janda Mera Maghiyan Da Ustad
  ਅਰਥ: ਮਮੂਲੀ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜੋਗੇ ਨਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਨੂੰ।
  Literal Translation: The melon doesn’t know the expertise of my bees
  Meaning (English): Others may not understand your efforts or expertise
  English Equivalent: You can’t teach a fish to climb a tree
• ਅਖਾਣ: ਠੂਹ ਮਾਸੀ ਸਲਾਮ॥
  Akhan: Thooh Maasi Salaam
  ਅਰਥ: ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਿਨ ਬੁਲਾਏ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਨਾ।
  Literal Translation: Greetings to the barren aunt
  Meaning (English): Sarcastic recognition of someone useless
  English Equivalent: Give respect where it’s not due (sarcastically)
• ਅਖਾਣ: ਡਰਦਾ ਕੀ ਨਾ ਕਰਦਾ॥
  Akhan: Darda Ki Na Karda
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤ 'ਚ ਫਸਿਆ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What won’t the fearful do
  Meaning (English): Fear makes people act irrationally
  English Equivalent: Cowards will do anything
• ਅਖਾਣ: ਡਾਢੇ ਦਾ ਸੱਤੀਂ ਵੀਹੀਂ ਸੌ॥
  Akhan: Daddhe Da Sattiin Veihin Sau
  ਅਰਥ: ਤਕੜਾ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋਰਾਵਰ ਦਾ ਸੱਤੀਂ ਵੀਂਹ ਸੌ।
  Literal Translation: A bull’s twenty-seventh is a hundred
  Meaning (English): Exaggerating value or power
  English Equivalent: Making a mountain out of a molehill
• ਅਖਾਣ: ਡਾਢੇ ਦੀ ਮਾਰ ਤੇ ਲਿੱਸੇ ਦੀ ਗਾਲ਼॥
  Akhan: Daddhe Di Maar Te Lisse Di Gaal
  ਅਰਥ: ਤਕੜਾ ਜਦੋਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਲਿੱਸਾ ਗਾਲ਼ ਹੀ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The bull strikes, the goat gets blamed
  Meaning (English): Innocent people suffer for others’ mistakes
  English Equivalent: Scapegoat
• ਅਖਾਣ: ਡਾਢਾ ਮਾਰੇ ਤੇ ਰੋਣ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ॥
  Akhan: Daddha Maare Te Ron Vi Na Deve
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਸਖਤ ਤੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਫਰਿਆਦ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Even if beaten, he won’t cry
  Meaning (English): Some people endure hardship silently
  English Equivalent: Stiff upper lip
• ਅਖਾਣ: ਡੋਲ੍ਹ ਰੱਤ ਤੇ ਖਾ ਭੱਤ॥
  Akhan: Dolh Ratt Te Kha Bhatt
  ਅਰਥ: ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਰ ਮਜੂਰੀ ਤੇ ਖਾ ਚੂਰੀ।
  Literal Translation: Eat rice on a rocking night
  Meaning (English): Make do with what you have in hard times
  English Equivalent: Make the best of a bad situation
• ਅਖਾਣ: ਡਿੱਗ ਡਿੱਗ ਕੇ ਹੀ ਸਵਾਰ ਹੋਈਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Dig Dig Ke Hi Swaar Hoiida Hai
  ਅਰਥ: ਹਰ ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Falling repeatedly leads to mastery
  Meaning (English): Learning comes through repeated failure
  English Equivalent: Practice makes perfect
• ਅਖਾਣ: ਡਿੱਗੀ ਖੋਤੇ ਤੋਂ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਘੁਮਿਆਰ ਤੇ॥
  Akhan: Diggi Khote Ton Te Gussa Ghumiar Te
  ਅਰਥ: ਤਕਲੀਫ ਮਿਲਣੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸੋਂ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੱਢਣਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ।
  Literal Translation: Fell from the mule, anger on the whip
  Meaning (English): Misplaced frustration
  English Equivalent: Taking out your anger on the wrong person
• ਅਖਾਣ: ਡੁੱਬਦੇ ਨੂੰ ਤੀਲੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ॥
  Akhan: Dubde Nu Tile Da Sahara
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: A drowning man clings to a straw
  Meaning (English): Desperate people will grasp at any help
  English Equivalent: A drowning man will clutch at a straw
• ਅਖਾਣ: ਡੁੱਬੀ ਤਾਂ ਜੇ ਸਾਹ ਨਾ ਆਇਆ॥
  Akhan: Dubbi Ta Je Saah Na Aaya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਆਪਣੇ ਯਤਨਾਂ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ ਕਿ ਆਹ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤੇ ਔਹ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Only if breath hadn’t come to the drowned
  Meaning (English): Too late to help after the disaster
  English Equivalent: Closing the barn after the horse has bolted
• ਅਖਾਣ: ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ॥
  Akhan: Dullhe Beran Da Kujh Nahi Vigria
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਸੂਤਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮਮੂਲੀ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The unmarried figs haven’t spoiled
  Meaning (English): Some things remain untouched or unaffected
  English Equivalent: Everything’s fine as it is
• ਅਖਾਣ: ਢਾਈ ਘਰ ਤਾਂ ਡੈਣ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਂਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Dhai Ghar Taan Dain Vi Chhad Dendi Hai
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਪਣਾ ਬੰਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Even a strong house eventually falls.
  Meaning (English): Everything, no matter how strong, eventually succumbs to time.
  English Equivalent: Nothing lasts forever.
• ਅਖਾਣ: ਢੱਕੀ ਰਿੱਝੇ ਕੋਈ ਨਾ ਬੁੱਝੇ॥
  Akhan: Dhakki Rijhe Koi Na Bujhe
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਗੱਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਫਲਾਣੇ-ਫਲਾਣੇ ਉੱਪਰੋਂ-ਉੱਪਰੋਂ ਰਲੇ ਮਿਲੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਪੜਦੇ ਅੰਦਰ ਲੜਦੇ ਝਗੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: No one understands the hidden/secret desire.
  Meaning (English): People often cannot guess hidden intentions or feelings.
  English Equivalent: Still waters run deep.
• ਅਖਾਣ: ਢੱਗਿਆ ਤੈਨੂੰ ਚੋਰ ਲੈ ਜਾਣ ਅਖੇ ਯਾਰਾਂ ਪੱਠੇ ਹੀ ਖਾਣੇ ਨੇ॥
  Akhan: Dhaggiya Tainu Chor Lai Jaan Akhe Yaraan Patthe Hi Khaane Ne
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਦਹਾਲੀ ਤੰਗ ਕਰੇ, ਉਦੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The thief may take you away, but friends eat only the surface/skin.
  Meaning (English): Even when danger comes, friends only get superficial benefits.
  English Equivalent: Fair-weather friends.
• ਅਖਾਣ: ਢੱਗੀ ਨਾ ਵੱਛੀ, ਤੇ ਨੀਂਦ ਆਵੇ ਹੱਛੀ॥
  Akhan: Dhaggi Na Vachhi, Te Neend Aave Hachhi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਕੇ ਭਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਸੁਖ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਈ ਧਨ ਮਾਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੌਜਾਂ ਹਨ, ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
  Literal Translation: If the blanket isn’t properly spread, sleep comes badly.
  Meaning (English): Comfort requires preparation; without it, peace is disturbed.
  English Equivalent: You can’t have comfort without proper setup.
• ਅਖਾਣ: ਢੋਲ ਵੱਜੇ ਢੱਮਕੇ ਵੱਜੇ, ਮੁੜਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾ ਕੱਜੇ॥
  Akhan: Dhol Vajjay Dhamkay Vajjay, Murdi Vahuti De Pair Na Kajjay
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝਾਉਣ ਬੁਝਾਉਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਟਿੱਲ ਲਾ ਲਈਏ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Drums may beat, bells may ring, but the bride’s feet won’t hesitate.
  Meaning (English): Certain things happen inevitably regardless of external noise.
  English Equivalent: What will be, will be.
• ਅਖਾਣ: ਢਿੱਡ ਭਰਿਆ ਤੇ ਕੰਮ ਸਰਿਆ॥
  Akhan: Dhd Bharya Te Kam Sarya
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੀ ਆਦਮੀ ਮਤਲਬ ਕੱਢ ਕੇ ਪੱਤਰਾ ਵਾਚੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਠਾ ਉੱਸਰਿਆ ਤਰਖਾਣ ਵਿੱਸਰਿਆ।
  Literal Translation: When the belly is full, work is done.
  Meaning (English): People are productive when their basic needs are met.
  English Equivalent: A well-fed man is a hardworking man.
• ਅਖਾਣ: ਤਕਦੀਰ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦੀ॥
  Akhan: Taqdeer Agge Kise Di Nahi Chaldi
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਟਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: No one succeeds against destiny.
  Meaning (English): Destiny determines outcomes beyond human control.
  English Equivalent: Fate cannot be escaped.
• ਅਖਾਣ: ਤਕਦੀਰ ਅੱਗੇ ਕਿ ਤਦਬੀਰ॥
  Akhan: Taqdeer Agge Ki Tadbeer
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਆਣਪ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਆਰ ਸਕਦੀ।
  Literal Translation: What is planning against destiny?
  Meaning (English): Efforts are limited if destiny is set.
  English Equivalent: Man proposes, God disposes.
• ਅਖਾਣ: ਤਗੜੇ ਤੇ ਡਿੱਗਾਂ ਨਾ, ਮਾੜੇ ਤੇ ਘੜੰਮ॥
  Akhan: Tagde Te Diggan Na, Maade Te Ghadram
  ਅਰਥ: ਤਕੜੇ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਪਰੰਤੂ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉੁਣਾ।
  Literal Translation: Strong ones never fall, weak ones get crushed.
  Meaning (English): Strength protects from trouble, weakness attracts it.
  English Equivalent: The strong survive, the weak perish.
• ਅਖਾਣ: ਤਨ ਸੁਖੀ ਤਾਂ ਮਨ ਸੁਖੀ॥
  Akhan: Tan Sukhi Taan Man Sukhi
  ਅਰਥ: ਮਾਨਸਿਕ ਸੁੱਖ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: If the body is comfortable, the mind is happy.
  Meaning (English): Physical well-being leads to mental well-being.
  English Equivalent: Healthy body, healthy mind.
• ਅਖਾਣ: ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਫੱਟ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਦਾ ਨਹੀ ਮਿਲਦਾ॥
  Akhan: Talwar Da Phatt Mil Janda Ae, Zubaan Da Nahi Mild
  ਅਰਥ: ਮੂੰਹੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਹੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Wounds from a sword heal, but words’ wounds do not.
  Meaning (English): Verbal hurt lasts longer than physical hurt.
  English Equivalent: Sticks and stones may break my bones, but words will never hurt me. (reversed meaning)
• ਅਖਾਣ: ਤਾਏ ਦੀ ਧੀ ਚੱਲੀ, ਮੈ ਕਿਉਂ ਰਹਾਂ ਕੱਲੀ॥
  Akhan: Tae Di Dhi Challi, Mai Kyon Rahaan Kalli
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੀਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: If the uncle’s daughter leaves, why should I stay alone?
  Meaning (English): One shouldn’t feel lonely if someone else has moved on.
  English Equivalent: Every ending is a new beginning.
• ਅਖਾਣ: ਤੀਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਚਾਲੀ ਪੋਤਰੇ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਬਾ ਘਾਹ ਖੋਤਰੇ॥
  Akhan: Teeh Putar Te Chali Potre, Aje Vi Baba Ghaah Khotre
  ਅਰਥ: ਵੱਡੇ ਆਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬਜੁਰਗ ਦਾ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦਿਨ ਗੁਜਾਰਨਾ।
  Literal Translation: Thirty sons, forty grandsons, yet the old man has empty stomach.
  Meaning (English): Wealth or children don’t guarantee security or fulfillment.
  English Equivalent: Money can’t buy everything.
• ਅਖਾਣ: ਤੇਹ (ਤ੍ਰੇਹ) ਲੱਗਣ ਤੇ ਖੂਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਟੀਦਾ॥
  Akhan: Teh Lagan Te Khooh Nahi Puttida
  ਅਰਥ: ਹਰ ਸ਼ੈ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Even if dug for thirteen, the well won’t yield.
  Meaning (English): Effort may fail if circumstances aren’t favorable.
  English Equivalent: You can’t make a silk purse from a sow’s ear.
• ਅਖਾਣ: ਤੀਜਾ ਰਲਿਆ ਤਾ ਕੰਮ ਗਲਿਆ॥
  Akhan: Teja Ralia Taa Kam Galia
  ਅਰਥ: ਇਹ ਵਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਰਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: If the third joins, work fails.
  Meaning (English): Too many people can spoil a task.
  English Equivalent: Too many cooks spoil the broth.
• ਅਖਾਣ: ਤੰਦ ਨਾ ਤਾਣੀ, ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਡਾਂਗੋ-ਡਾਂਗੀ॥
  Akhan: Tand Na Taani, Julahian Naal Dango-Dangi
  ਅਰਥ: ਖ਼ਿਆਲੀ ਪਲਾਅ ਪਕਾਉਣੇ।
  Literal Translation: Don’t pull the thread; there will be trouble with the weavers.
  Meaning (English): Avoid interfering with matters that can create conflict.
  English Equivalent: Let sleeping dogs lie.
• ਅਖਾਣ: ਤੁਰਤ ਦਾਨ ਮਹਾਂ ਪੁੰਨ; ਤੁਰਤ ਦਾਨ ਮਹਾਂ ਕਲਿਆਣ॥
  Akhan: Turat Daan Mahaan Punn; Turat Daan Mahaan Kalyan
  ਅਰਥ: ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆਂ ਢਿੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Immediate charity is great virtue; immediate giving is supreme welfare.
  Meaning (English): Helping others promptly is highly virtuous.
  English Equivalent: Charity begins at home. (conceptually close)
• ਅਖਾਣ: ਤੀਰ ਕਮਾਨੋਂ ਤੇ ਗੱਲ ਜ਼ਬਾਨੋ ਨਿਕਲੇ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ॥
  Akhan: Teer Kamanon Te Gall Zubano Nikle Wapis Nahi Aunde
  ਅਰਥ: ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜਾਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Arrows from a bow and words from the mouth do not return.
  Meaning (English): Once said or done, words and actions cannot be undone.
  English Equivalent: Don’t bite the hand that feeds you. (partial overlap)
• ਅਖਾਣ: ਤੇਰੀ ਛਾਹ ਛੱਡੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ॥
  Akhan: Teri Chhah Chhaddi, Sanu Kuttian Ton Chhuda
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੁਪੱਤੇ ਬੰਦੇ ਕੋਲੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭੈੜੇ ਵਰਤਾਉ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ।
  Literal Translation: Leaving your shade saved us from dogs.
  Meaning (English): Abandoning protection or dependence may sometimes be beneficial.
  English Equivalent: Out of the frying pan into the fire. (reversed)
• ਅਖਾਣ: ਤੇਰੇ ਪੀਠੇ ਦਾ ਕੀ ਛਾਣਨਾ ਹੈ॥
  Akhan: Tere Peethe Da Ki Chhanna Hai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨੁਕਸ ਨਾ ਜਾਪੇ ਤੇ ਹੋਰ ਯਤਨ ਉਸ ਲਈ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਵੇ ।
  Literal Translation: What to sieve from your back?
  Meaning (English): Don’t meddle with someone else’s affairs.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਤੇਲ ਵੇਖੋ ਤੇਲ ਦੀ ਧਾਰ ਵੇਖੋ॥
  Akhan: Tel Vekho Tel Di Dhar Vekho
  ਅਰਥ: ਕਾਹਲੇ ਨਾ ਪਵੋ, ਹੌਂਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੋ, ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਹਾਲਾਤ ਕੀ ਪਲਟਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Look at the oil and the flow of oil.
  Meaning (English): Examine things closely before judging.
  English Equivalent: Don’t judge a book by its cover.
• ਅਖਾਣ: ਤੇਲੀ ਵੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਖਾਧਾ॥
  Akhan: Teli Vi Kita Te Rukh Vi Khadha
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਿਸੇ ਘਟੀਆ ਪਾਏ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਦੋਸਤੀ ਗੰਢੇ, ਪਰ ਉਹ ਲਾਲਚ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The oil-presser did both and consumed the tree.
  Meaning (English): Taking too much advantage or exploiting fully.
  English Equivalent: Kill two birds with one stone. (slightly altered sense)
• ਅਖਾਣ: ਤਾੜੀ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਜਦੀ॥
  Akhan: Taadi Ik Hath Naal Nahi Vajdi
  ਅਰਥ: ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A drum cannot be played with one hand.
  Meaning (English): Cooperation is needed to achieve results.
  English Equivalent: It takes two to tango.
• ਅਖਾਣ: ਤਿੰਨਾਂ 'ਚ ਨਾ ਤੇਰਾਂ 'ਚ॥
  Akhan: Tinnan 'Ch Na Teran 'Ch
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਪੁੱਛ ਗਿਛ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Neither in three nor in thirteen.
  Meaning (English): Belonging nowhere; caught between options.
  English Equivalent: Between the devil and the deep blue sea.
• ਅਖਾਣ: ਤੂੰ ਕੌਣ, ਮੈਂ ਖਾਹ-ਮਖ਼ਾਹ॥
  Akhan: Toon Kaun, Main Khah-Makhah
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਸਲੇ 'ਚ ਬਿਨਾ ਇਜ਼ਾਜ਼ਤ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Who are you? I am whatever I am.
  Meaning (English): Confidence in one’s identity; self-assurance.
  English Equivalent: I am who I am.
• ਅਖਾਣ: ਤੂੰ ਪਾਈ ਤੇ ਮੈਂ ਬੁੱਝੀ, ਕਾਣੀ ਅੱਖ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਗੁੱਝੀ॥
  Akhan: Toon Paai Te Main Bujhi, Kaani Akkh Na Rahindi Gujhi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਚਲਾਕੀ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ ਸਮਝ ਗਏ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: You lit it and I understood; the blind eye saw clearly.
  Meaning (English): Guidance can help others see what they couldn’t before.
  English Equivalent: A little help goes a long way.
• ਅਖਾਣ: ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਖਿਡਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੀਰ ਖਾਣੀ ਆਂ॥
  Akhan: Toon Mera Munda Khida, Main Teri Kheer Khani Aan
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਕੋਲਂੋ ਕੰਮ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: You play my boy, I will eat your pudding.
  Meaning (English): Reciprocity; if you help me, I will benefit.
  English Equivalent: You scratch my back, I’ll scratch yours.
• ਅਖਾਣ: ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣਾ ਸੁੱਖੀ ਰਹਿਣਾ
  Akhan: Thoda Khana Sukkhi Rahina
  ਅਰਥ: ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਈ ਰੋਗ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਮਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ।
  Literal Translation: Eat little, stay healthy.
  Meaning (English): Moderation in eating leads to health and longevity.
  English Equivalent: Eat to live, don’t live to eat.
• ਅਖਾਣ: ਥੋੜ੍ਹੀ ਛੱਡ ਬਹੁਤੀ ਨੂੰ ਧਾਵੇ, ਅਗਲੀ ਵੀ ਉਸ ਹੱਥੋਂ ਜਾਵੇ
  Akhan: Thodi Chhadd Bahuti Nu Dhave, Agli Vi Us Hathon Jaave
  ਅਰਥ: ਅੱਗੋਂ ਮਿਲੀ ਨਹੀਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੁੱਤਾ ਲੈ ਗਿਆ।
  Literal Translation: Let go of little, many run away, even the next will be lost.
  Meaning (English): Neglecting small matters can lead to larger losses.
  English Equivalent: Take care of small things and the big will take care of itself.
• ਅਖਾਣ: ਥੋੜ੍ਹਾ ਜੁੱਸਾ, ਕਰੋਧ ਵਧੀਕ
  Akhan: Thoda Jussa, Krodh Vadheek
  ਅਰਥ: ਮਾੜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Small anger, big rage.
  Meaning (English): Small frustrations can grow into major conflicts if unchecked.
  English Equivalent: A little spark can start a big fire.
• ਅਖਾਣ: ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੂੰਜੀ, ਖਸਮਾਂ ਖਾਏ
  Akhan: Thodi Poonji, Khasman Khaaye
  ਅਰਥ: ਲੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਰਮਾਇਆ ਲਾਇਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਟਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Little capital, eaten by rivals.
  Meaning (English): Small resources are quickly exhausted if not managed properly.
  English Equivalent: A little money goes a long way… or quickly disappears.
• ਅਖਾਣ: ਥੁੱਕੀਂ ਵੜੇ ਨਹੀਂ ਪਕਦੇ
  Akhan: Thukkeen Vadde Nahi Pakde
  ਅਰਥ: ਖਰਚ, ਖੇਚਲ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: Spit doesn’t catch fish.
  Meaning (English): You can’t achieve results without proper effort.
  English Equivalent: You can’t catch fish without bait.
• ਅਖਾਣ: ਦਰਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਧੜੇ ਰਹਿੰਦੇ
  Akhan: Darziyan De Kapde Udhray Rehnde
  ਅਰਥ: ਕਾਰੀਗਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਲਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Tailor’s clothes remain torn.
  Meaning (English): Experts often neglect their own needs.
  English Equivalent: The cobbler’s children have no shoes.
• ਅਖਾਣ: ਦੇਸੀ ਟੱਟੂ, ਖ਼ੁਰਾਸਾਨੀ ਦੁਲੱਤੇ
  Akhan: Desi Tattu, Khorasani Dulatte
  ਅਰਥ: ਵਿਦੇਸੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਅਢੁੱਕਵੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Local donkey, Khorasani gifts.
  Meaning (English): Native things are reliable; foreign gifts are fancy but less useful.
  English Equivalent: Home is best.
• ਅਖਾਣ: ਦੋਹ ਘਰਾਂ ਦਾ ਪਰਾਹੁਣਾ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ
  Akhan: Doh Gharan Da Parahuna Bhukha Rehnda Hai
  ਅਰਥ: ਦੋਂਹ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਤਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜਦਾ।
  Literal Translation: Guest of two houses remains hungry.
  Meaning (English): Being indecisive or taking advantage of both sides leaves one empty-handed.
  English Equivalent: A rolling stone gathers no moss.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਖੇ ਹੱਥ ਨਾ ਅਪੜੇ ਆਖੇ ਥੂਹ ਕੌੜੀ
  Akhan: Dakhay Hath Na Apday Aakhey Thoo Kauri
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਦੀ ਖਾਹ ਮੁਖਾਹ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: The hand that takes does not slip, says the coin.
  Meaning (English): Those who act cleverly protect their own interests.
  English Equivalent: A shrewd person never loses their stake.
• ਅਖਾਣ: ਦੇਖਾ-ਦੇਖੀ ਸਾਧਿਆ ਜੋਗ, ਛਿੱਜੀ ਕਾਇਆਂ ਵਧਿਆ ਰੋਗ
  Akhan: Dekha-Dekhi Sadhia Jog, Chhijji Kaian Vadhiya Rog
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਰੀਸੇ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਅਰੰਭ ਲਵੇ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਨਿਬਾਹ ਨਾ ਸਕੇ, ਸਗੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Imitated virtue is like a contagious disease.
  Meaning (English): Pretending to be good can lead to problems.
  English Equivalent: Fake it and you pay for it.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਣੇ ਦਾਣੇ ਤੇ ਮੋਹਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
  Akhan: Dane Dane Te Mohar Hundi Hai
  ਅਰਥ: ਜੋ ਕਰਮਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Every grain has a seal.
  Meaning (English): Every small thing has its significance or value.
  English Equivalent: Every little bit counts.
• ਅਖਾਣ: ਦੇਣਾ ਭਲਾ ਨਾ ਬਾਪ ਦਾ, ਬੇਟੀ ਭਲੀ ਨਾ ਇੱਕ
  Akhan: Dena Bhala Na Baap Da, Beti Bhali Na Ikk
  ਅਰਥ: ਕਰਜ਼ਾ ਪਿਓ ਪਾਸੋਂ ਲਿਆ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧੀ ਇਕ ਵੀ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Neither the father’s gift nor the daughter is truly good.
  Meaning (English): One can’t fully trust inherited or given advantages.
  English Equivalent: Nothing comes without strings attached.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਤ ਪਿਆਰੀ, ਵਿਸਰਿਆ ਦਾਤਰਾ
  Akhan: Daat Pyari, Visriya Daatra
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਏ ।
  Literal Translation: The gift is loved, the giver forgotten.
  Meaning (English): People appreciate gifts more than the person who gives them.
  English Equivalent: It’s the thought that counts.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਤਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਭੰਡਾਰੀ ਦਾ ਪੇਟ ਫਟੇ
  Akhan: Data Daan Kare, Bhandari Da Pet Phatte
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰੇ, ਪਰ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹਨੇ ਮੱਦਦ ਕਰਨ ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੜੇ।
  Literal Translation: Donor gives, steward’s belly bursts.
  Meaning (English): Sometimes, generosity benefits others more than the giver.
  English Equivalent: Charity begins at home, but may benefit others.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਨ, ਵਿਤ ਸਮਾਨ
  Akhan: Daan, Vit Samaan
  ਅਰਥ: ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਆਪਣੀ ਪਾਇਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Donation and sharing are equal.
  Meaning (English): Giving and sharing are equally important virtues.
  English Equivalent: Sharing is caring.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮੂਰਖ ਸੱਜਣ ਨਾਲੋ ਚੰਗਾ
  Akhan: Dana Dushman, Moorakh Sajjan Nalo Changha
  ਅਰਥ: ਮੂਰਖ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲੋ ਸਿਆਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A wise enemy is better than a foolish friend.
  Meaning (English): An intelligent adversary is preferable to a naïve ally.
  English Equivalent: A wise enemy is better than a foolish friend.
• ਅਖਾਣ: ਦੂਰ ਦੇ ਢੋਲ ਸੁਹਾਵਣੇ
  Akhan: Door De Dhol Suhavne
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦੂਰੋਂ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਤੰਗ ਕਰੇ ਤੇ ਬੁਰੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Drums from afar sound sweet.
  Meaning (English): Things often seem better when viewed from a distance.
  English Equivalent: The grass is always greener on the other side.
• ਅਖਾਣ: ਦਿਲ ਹਰਾਮੀ ਹੁੱਜਤਾਂ ਢੇਰ
  Akhan: Dil Harami Hujatan Dher
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਤੋਂ ਜੀ ਚੁਰਾਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ, ਬਹਾਨੇ ਬਣਾਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Heart is wicked, full of arguments.
  Meaning (English): A bad heart often breeds endless conflicts.
  English Equivalent: Evil minds breed trouble.
• ਅਖਾਣ: ਦਿਲ ਹੋਵੇ ਚੰਗਾ, ਕਟੋਰੇ ਵਿਚ ਗੰਗਾ
  Akhan: Dil Hove Changa, Katore Vich Ganga
  ਅਰਥ: ਜਿਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸਾਫ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਭਟਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: If the heart is good, even a bowl has the Ganges.
  Meaning (English): Inner virtue is more important than external wealth.
  English Equivalent: A good heart makes everything valuable.
• ਅਖਾਣ: ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘੇ, ਕੌਣ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਣੇ
  Akhan: Dil Darya Samundron Doonghe, Kaun Dilan Di Jane
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Hearts are deeper than oceans; who can know them?
  Meaning (English): Human emotions are complex and mysterious.
  English Equivalent: Still waters run deep.
• ਅਖਾਣ: ਦੀਵੇ ਥੱਲੇ ਹਨੇਰਾ
  Akhan: Deve Thalle Hanera
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਅਫਸਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕੋਈ ਬੇ-ਈਮਾਨੀ ਕਰੇ ਤੇ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Darkness under lamps.
  Meaning (English): Problems exist even where there is light.
  English Equivalent: Every light casts a shadow.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਲ਼ ਅਲੂਣੀ, ਕੱਪੜੇ ਸਬੂਣੀ
  Akhan: Daal Aluni, Kapde Sabooni
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਵਿਤੋਂ ਵਧ ਡਾਟ ਫਾਟ ਲਾਵੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Lentils are salty, clothes are soapy.
  Meaning (English): Things often aren’t as they appear.
  English Equivalent: Not all is as it seems.
• ਅਖਾਣ: ਦਾਲ਼ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਾਲ਼ਾ-ਕਾਲ਼ਾ ਹੈ
  Akhan: Daal Vich Kujh Kaala-Kaala Hai
  ਅਰਥ: ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਜਾਂ ਧੋਖਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: There’s something black in the lentils.
  Meaning (English): Something suspicious or wrong is hidden.
  English Equivalent: Something fishy is going on.
• ਅਖਾਣ: ਦੁੱਧ ਤੇ ਬੁੱਧ ਫਿਟਦਿਆਂ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ
  Akhan: Dudh Te Budh Fitdiyan Der Nahi Lagdi
  ਅਰਥ: ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪਾਸੇ ਲੱਗਦੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀ ਲੱਗਦਾ।
  Literal Translation: When pouring milk, it doesn’t take long for bubbles to rise.
  Meaning (English): Actions produce results quickly.
  English Equivalent: Where there’s smoke, there’s fire.
• ਅਖਾਣ: ਦੁੱਧ ਦਾ ਸੜਿਆ ਲੱਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫੂਕ ਫੂਕ ਕੇ ਪੀਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Dudh Da Sadiya Lassi Nu Vi Phook Phook Ke Peenda Hai
  ਅਰਥ: ਇਕ ਵਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਪਿੱਛੋ ਬੰਦਾ ਹਰ ਚੀਜ ਅਪਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਝਿਜਕ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Spoiled milk is sipped cautiously even in buttermilk.
  Meaning (English): One handles suspicious matters very carefully.
  English Equivalent: Even a little risk is taken with caution.
• ਅਖਾਣ: ਦੁੱਧ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਾਣੀ
  Akhan: Dudh Da Dudh Te Pani Da Pani
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Milk separated from water.
  Meaning (English): Truth is revealed; what is genuine is distinguished from fake.
  English Equivalent: Separate the wheat from the chaff.
• ਅਖਾਣ: ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਵੀ ਸਹਿਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ
  Akhan: Dudh Wali Gaan Di Latt Vi Sahni Paindi Hai
  ਅਰਥ: ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
  Literal Translation: Even the leg of a milk cow must be tolerated.
  Meaning (English): One must tolerate minor annoyances for valuable things.
  English Equivalent: You can’t have your cake and eat it too.
• ਅਖਾਣ: ਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਣੀ ਬੁਢੇਪੇ ਭਰਦੀ ਪਾਣੀ॥
  Akhan: Dhiyan Di Maan Rani Budhape Bhardi Paani
  ਅਰਥ: ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਉਸ ਦਿੱਤੇ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਉਮਰ (ਬੁਢੇਪੇ) ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਧੀ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਮਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਆਪ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A mother of daughters is queen, fills old age with water
  Meaning (English): Raising daughters brings lifelong respect and fulfillment
  English Equivalent: Raising children is a lifelong reward
• ਅਖਾਣ: ਧੀਆਂ ਧੰਨ ਪਰਾਇਆ॥
  Akhan: Dhiyan Dhann Paraya
  ਅਰਥ: ਧੀਆਂ ਪਰਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Daughters are blessed but belong to others
  Meaning (English): Daughters bring blessings to their parents but eventually join another family
  English Equivalent: A daughter is a treasure that will leave home
• ਅਖਾਣ: ਧੀਏ ਨੀ ਤੂੰ ਕੰਮ ਕਰ, ਨੂੰਹੇਂ ਨੀ ਤੂੰ ਕੰਨ ਕਰ॥
  Akhan: Dhiye Ni Tu Kaam Kar, Noohen Ni Tu Kann Kar
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਹੀਏ, ਪਰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਣੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਏ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Daughter, do the work, do not make excuses
  Meaning (English): Encouraging girls to be diligent and not lazy
  English Equivalent: Actions speak louder than words
• ਅਖਾਣ: ਧਾਗਾ ਲੰਮਾ, ਕਾਹਦਾ ਗੰਮਾ॥
  Akhan: Dhaaga Lamma, Kaahda Gamma
  ਅਰਥ: ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਮਾਈ। ਖਾਈ ਭਲੀ ਕਿ ਜਾਈ॥
  Literal Translation: Long thread, short warp
  Meaning (English): Having only one strong quality is insufficient; everything must be proportionate
  English Equivalent: All that is long is not strong
• ਅਖਾਣ: ਧੋਤੇ ਮੂੰਹ ਚਪੇੜ ਪਈ॥
  Akhan: Dhote Moonh Chaped Pai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਸ ਲਾ ਬੈਠੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈਣ ਵਰਤਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਪਰ ਐਨ ਵੇਲੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਨਿਰਾਸ ਹੋਣਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Washerman slapped his own face
  Meaning (English): Facing consequences of one’s own actions
  English Equivalent: Hoist with one’s own petard
• ਅਖਾਣ: ਧੋਬੀ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਨਾ ਘਰ ਦਾ ਨਾ ਘਾਟ ਦਾ॥
  Akhan: Dhobi Da Kutta Na Ghar Da Na Ghat Da
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਦੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਦੇ ਉਸ ਪਾਸੇ, ਕਦੇ ਇਕ ਥਾਂ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੇ ਥਾਂ, ਪਰ ਟਿਕੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Washerman’s dog is neither home nor river
  Meaning (English): Belongs nowhere; has no loyalty or place
  English Equivalent: Jack of all trades, master of none
• ਅਖਾਣ: ਧੌਲਾ ਝਾਟਾ ਆਟਾ ਖਰਾਬ॥
  Akhan: Dhola Jhaata Aata Kharab
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕੋਈ ਨੀਚ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: White flour, bad grain
  Meaning (English): Something looks good outside but is bad inside
  English Equivalent: All that glitters is not gold
• ਅਖਾਣ: ਧੇਲੇ ਦੀ ਬੁੱਢੀ, ਟਕਾ ਸਿਰ ਮੁਨਾਈ (ਗੁੰਦਾਈ)॥
  Akhan: Dhele Di Budhi, Taka Sir Munai (Gundai)
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਿਕੰਮੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਨ ਸੁਆਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤਾ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪਵੇ ।
  Literal Translation: Old woman of a coin, points head for blessings
  Meaning (English): Even small people can have influence or importance
  English Equivalent: Small but mighty
• ਅਖਾਣ: ਧੇਲਾ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਪੌਲੀ ਦੇਵੇ॥
  Akhan: Dhela Na Deve, Pauli Deve
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਮੰਗਿਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਸਤੂ ਵੀ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਅੜਿੱਕੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Won’t give small, gives big
  Meaning (English): Sometimes people skip minor help but give big help
  English Equivalent: Go big or go home
• ਅਖਾਣ: ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾਸ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ॥
  Akhan: Nahunaan Nalon Maas Vakh Nahi Ho Sakda
  ਅਰਥ: ਭਰਾ-ਭਰਾ ਲੜ ਕੇ ਵੀ ਸਦਾ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Flesh cannot be separated from nails
  Meaning (English): Some things are inseparable
  English Equivalent: Blood is thicker than water
• ਅਖਾਣ: ਨਦੀ ਨਾਵ ਸੰਜੋਗੀ ਮੇਲੇ॥
  Akhan: Nadi Naav Sanjogi Mele
  ਅਰਥ: ਵਿਛੜਨ ਸਮੇਂ ਮੁੜ ਕੇ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਸੰਜੋਗ ਤੇ ਛਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: River and boat meet by fate
  Meaning (English): Certain things happen only when circumstances align
  English Equivalent: Every cloud has a silver lining
• ਅਖਾਣ: ਨਮਾਜ਼ ਬਖ਼ਸਾਉਣ ਗਏ ਗਲ਼ ਰੋਜ਼ੇ ਪਾਏ॥
  Akhan: Namaaz Bakhsauṇ Gaye Gal Roze Paaye
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਕ ਔਕੜ ਵਿੱਚੋ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਉਲਟੀ ਹੋਰ ਬਿਪਤਾ ਗਲ ਪੈ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Went to forgive prayers, ended up fasting
  Meaning (English): Trying to do good but fails
  English Equivalent: The road to hell is paved with good intentions
• ਅਖਾਣ: ਨਵਾਂ ਨੌ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣਾ ਸੌ ਦਿਨ॥
  Akhan: Nawa Nau Din Purana Sau Din
  ਅਰਥ: ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਲਈ ਹੀ ਨਵੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੁਰਾਣੀ।
  Literal Translation: New lasts 9 days, old lasts 100 days
  Meaning (English): New things or efforts fade quickly; old lasts
  English Equivalent: Old is gold
• ਅਖਾਣ: ਨ੍ਹਾਤੀ ਧੋਤੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਮੱਖੀ ਬਹਿ ਗਈ॥
  Akhan: Nhaati Dhoti Reh Gayi, Moonh Te Makkhi Bah Gayi
  ਅਰਥ: ਧੋਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਪੇੜ ਪਈ।
  Literal Translation: Bathing cloth remains, fly sits on face
  Meaning (English): Efforts wasted or misdirected
  English Equivalent: All dressed up and nowhere to go
• ਅਖਾਣ: ਨਜ਼ਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ॥
  Akhan: Nazar Pathran Nu Vi Paad Dindi Hai
  ਅਰਥ: ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਨਰੱਥ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Eyes can even split stones
  Meaning (English): A strong gaze or determination can overcome difficulties
  English Equivalent: Where there’s a will, there’s a way
• ਅਖਾਣ: ਨਾਈਆ ਵਾਲ ਕਿੰਨੇ ਨੀ, ਆਪੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਣਗੇ॥
  Akhan: Naaiya Vaal Kinney Ni, Aape Saamne Aa Jaange
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦਾ ਪਤਾ ਉਸਦੇ ਨਿਕਲੇ ਨਤੀਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Barber’s hair will appear in front anyway
  Meaning (English): Truth will eventually be revealed
  English Equivalent: You can’t hide the truth
• ਅਖਾਣ: ਨਾਈਆਂ ਸੁਣਿਆ ਗਰਾਈਆਂ ਸੁਣਿਆ॥
  Akhan: Naaiyaan Sunia Garaaian Sunia
  ਅਰਥ: ਨਾਈ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੰਗੀ-ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਬੜੀ ਜਲਦੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Heard barbers, heard complaints
  Meaning (English): Everyone has a side to the story
  English Equivalent: Every coin has two sides
• ਅਖਾਣ: ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਜੰਞ ਸੱਭੇ ਰਾਜੇ॥
  Akhan: Naaiyaan Di Janj Sabhe Raaje
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਟੋਲੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਬੰਦੇ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Barber’s work rules over all kings
  Meaning (English): Some professions have universal importance
  English Equivalent: Every profession is important
• ਅਖਾਣ: ਨਾਈ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਆਪ ਨਹੀਂ ਮੁੰਨ ਸਕਦਾ॥
  Akhan: Naai Apne Vaal Aap Nahi Munn Sakda
  ਅਰਥ: ਕਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਦ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Barber can’t cut his own hair
  Meaning (English): Some things cannot be done by oneself
  English Equivalent: Physician, heal thyself
• ਅਖਾਣ: ਨੌਕਰ ਕੀ ਤੇ ਨਖਰਾ ਕੀ॥
  Akhan: Naukar Ki Te Nakhra Ki
  ਅਰਥ: ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਆਕੜ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
  Literal Translation: What of servant, what of vanity
  Meaning (English): Someone unimportant cannot afford luxury
  English Equivalent: Don’t bite off more than you can chew
• ਅਖਾਣ: ਨੌਕਰ ਬਣ ਕਮਾਓ, ਰਾਜਾ ਬਣਕੇ ਖਾਓ॥
  Akhan: Naukar Ban Kamao, Raja Banke Khao
  ਅਰਥ: ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਉਗੇ ਤਾਂ ਐਸ਼ ਕਰੋਗੇ।
  Literal Translation: Earn as servant, eat as king
  Meaning (English): Work hard quietly, enjoy later
  English Equivalent: Save for a rainy day
• ਅਖਾਣ: ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਚਾਕਰ॥
  Akhan: Naukaran De Vi Chakar
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖੇ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Servants have their own servants
  Meaning (English): Everyone has some support
  English Equivalent: It takes a village
• ਅਖਾਣ: ਨੱਚਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਘੁੰਗਟ (ਘੁੰਡ) ਕਾਹਦਾ॥
  Akhan: Nachan Laggi Taan Ghungat Kaahda
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰੇ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਛੁਪਉਣਾ ਵੀ ਚਾਹੇ।
  Literal Translation: When she starts dancing, why hide veil
  Meaning (English): When action begins, pretenses fade
  English Equivalent: Actions speak louder than appearances
• ਅਖਾਣ: ਨਾਨੀ ਖਸਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਦੋਹਤਾ ਚੱਟੀ ਭਰੇ॥
  Akhan: Nani Khasam Kare, Te Dohata Chatti Bhare
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਸੂਰ ਕੋਈ ਕਰੇ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਡੰਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭਰਨਾ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Grandmother punishes, mother fills chest
  Meaning (English): Family members both nurture and discipline
  English Equivalent: Spare the rod and spoil the child
• ਅਖਾਣ: ਨੀਮ ਹਕੀਮ ਖ਼ਤਰਾ-ਏ-ਜਾਨ॥
  Akhan: Neem Hakeem Khatra-e-Jaan
  ਅਰਥ: ਨਾ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਜਾਂ ਬੇਇਲਮ ਬੰਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣਾ/ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Half doctor, danger to life
  Meaning (English): Someone inexperienced can cause harm
  English Equivalent: A little knowledge is a dangerous thing
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਨਾਲੇ ਵੰਞਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ॥
  Akhan: Naale Ganga Da Ishnan, Naale Vanjan Da Vapar
  ਅਰਥ: ਨਾਲੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲੇ ਫਲੀਆਂ; ਕਿਸੇ ਇਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਮੁਫ਼ਤੋ-ਮੁਫ਼ਤੀ ਹੋ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: Both bathing in Ganga and trading
  Meaning (English): Doing two things simultaneously
  English Equivalent: Killing two birds with one stone
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਚੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲੇ ਦੋ ਦੋ॥
  Akhan: Naale Chopriyaan Naale Do Do
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਹੀ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਸ ਕਰੇ ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Both flaps and two each
  Meaning (English): Trying to do too many things
  English Equivalent: Jack of all trades, master of none
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਚੋਰ ਨਾਲੇ ਚਤਰ॥
  Akhan: Naale Chor Naale Chatar
  ਅਰਥ: ਕਸੂਰਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਚਤੁਰਾਈਆਂ ਕਰਨੀਆਂ, ਸਾਊ ਬਣ ਬਣ ਬਹਿਣਾ, ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਸਣਾ।
  Literal Translation: Both thief and clever
  Meaning (English): Being cunning while doing wrong
  English Equivalent: Fox in the henhouse
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਮਾਸੀ ਨਾਲੇ ਚੂੰਢੀਆਂ॥
  Akhan: Naale Maasi Naale Chundhiyan
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਾਣਾ ਉੱਤੋਂ ਉੱਤੋਂ ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰੇ ਤੇ ਹੇਤੂ ਬਣ-ਬਣ ਵਿਖਾਵੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਔਖਿਆਈ ਦੇਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Both aunt and earrings
  Meaning (English): Involved in two unrelated things
  English Equivalent: Trying to do two incompatible things
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਮੰਗਣਾ, ਨਾਲੇ ਟਿੰਡ ਛਪਾਉਣੀ॥
  Akhan: Naale Mangna, Naale Tind Chhapawuni
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰੇ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਛੁਪਉਣਾ ਵੀ ਚਾਹੇ।
  Literal Translation: Both begging and planting gourds
  Meaning (English): Doing contradictory things
  English Equivalent: Can't have your cake and eat it too
• ਅਖਾਣ: ਨਾਲੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੱਗੇ, ਨਾਲੇ ਆਨੇ ਪਿਆ ਟੱਡੇ॥
  Akhan: Naale Raah Vich Hagge, Naale Aane Piya Tadde
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਸੂਰ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੋਂ ਆਕੜੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Pooped on the road and left dung in entrance
  Meaning (English): Messing things up while trying to be useful
  English Equivalent: Out of the frying pan into the fire
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਆਏ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨ ਗਏ ਦਾ ਗ਼ਮ॥
  Akhan: Na Aaye Di Khushi Na Gaye Da Gham
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪਵੇ। ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਰੁਖਾ ਮਨੁੱਖ।
  Literal Translation: Neither joy of coming nor sorrow of going
  Meaning (English): Don’t worry about things beyond control
  English Equivalent: Neither here nor there
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਹਾੜ੍ਹ ਸੁੱਕੇ ਨਾ ਸਾਉਣ ਹਰੇ॥
  Akhan: Na Haadh Sukke Na Saun Hare
  ਅਰਥ: ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹਿਣੀ।
  Literal Translation: Neither winter dry nor monsoon green
  Meaning (English): A situation that is stuck, neither here nor there
  English Equivalent: Stuck in limbo
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਹਿੰਗ ਲਗੇ ਨਾ ਫਟਕੜੀ ਰੰਗ ਚੋਖਾ॥
  Akhan: Na Hing Lage Na Phatkarhi Rang Chokha
  ਅਰਥ: ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਜਾਂ ਕੁਝ ਖਰਚਣ ਦੇ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Neither hing sticks nor colorful powder sticks
  Meaning (English): Neither side benefits
  English Equivalent: Neither fish nor fowl
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਕੰਮ ਦਾ ਨਾ ਕਾਜ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਨ ਅਨਾਜ ਦਾ॥
  Akhan: Na Kaam Da Na Kaaj Da Dushman Anaaj Da
  ਅਰਥ: ਵਿਹਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Neither useful nor beneficial, enemy of food
  Meaning (English): Useless person
  English Equivalent: Good for nothing
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਘਰ ਦਾ ਨਾ ਬਾਹਰ ਦਾ॥
  Akhan: Na Ghar Da Na Bahar Da
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਉਸ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Neither of home nor outside
  Meaning (English): Belongs nowhere; neither part of one group nor another
  English Equivalent: Between the devil and the deep sea
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਜੀਂਦਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਮੋਇਆਂ ਵਿਚ॥
  Akhan: Na Jeendiyan Vich Na Moeyan Vich
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਾ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁਛ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Neither alive nor dead
  Meaning (English): Something or someone stuck in between
  English Equivalent: Neither fish nor fowl
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਦੇਸ ਢੋਈ ਨਾ ਪਰਦੇਸ ਢੋਈ॥
  Akhan: Na Des Dhoi Na Pardes Dhoi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਦੇਸ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਮਿਲਣ।
  Literal Translation: Neither home soil nor foreign soil
  Meaning (English): Belongs nowhere
  English Equivalent: Jack of all trades, master of none
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਨੌਂ ਮਣ ਤੇਲ ਹੋਵੇ ਨਾ ਰਾਧਾ ਨੱਚੇ॥
  Akhan: Na Noun Mann Tel Hove Na Radha Nache
  ਅਰਥ: ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖਣੀ ਜੋ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Neither nine maunds of oil nor Radha dances
  Meaning (English): Without resources, nothing happens
  English Equivalent: You can’t make a silk purse from a sow’s ear
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਰਹੇਗਾ ਬਾਂਸ ਨਾ ਵੱਜੇਗੀ ਬਾਂਸੁਰੀ॥
  Akhan: Na Rahega Baans Na Vajjegi Baansuri
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: Without bamboo, flute won’t play
  Meaning (English): You need proper tools or conditions
  English Equivalent: You can’t make bricks without clay
• ਅਖਾਣ: ਨਾ ਰੂਹ ਨਾ ਰਹਿਮਤ॥
  Akhan: Na Rooh Na Rehmat
  ਅਰਥ: ਜਿਸਦੀ ਨਾ ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁਭਾਅ।
  Literal Translation: Neither soul nor mercy
  Meaning (English): Something completely barren
  English Equivalent: Empty vessel makes the loudest sound
• ਅਖਾਣ: ਨੌਂਵੀਂ ਰੂੰ ਤੇ ਤੇਰ੍ਹੀਂ ਕਪਾਹ॥
  Akhan: Nauveen Run Te Terhin Kapah
  ਅਰਥ: ਘਟੀਆ ਚੀਜ਼ ਮਹਿੰਗੀ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਸਸਤੀ।
  Literal Translation: Ninth month silk on thirteenth cotton
  Meaning (English): Trying to do impossible
  English Equivalent: Pie in the sky
• ਅਖਾਣ: ਨੌਂ ਸੌ ਚੂਹਾ ਖਾ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਹੱਜ ਨੂੰ ਚੱਲੀ॥
  Akhan: Nau Sau Chooha Kha Ke Billi Hajj Nu Challi
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਬਹਿਣਾ।
  Literal Translation: Ate 900 mice, cat goes on pilgrimage
  Meaning (English): Pretending to be virtuous after misdeeds
  English Equivalent: Putting on a saintly face after sin
• ਅਖਾਣ: ਨੌਂ ਕੋਹ ਦਰਿਆ, ਸੁੱਥਣ ਮੋਢੇ ਤੇ, ਨੌਂ ਕੋਹ ਦਰਿਆ, ਤੰਬਾ ਕੱਛ ਵਿਚ॥
  Akhan: Nau Koh Darya, Sutthan Modhe Te, Nau Koh Darya, Tamba Kachh Vich
  ਅਰਥ:
  Literal Translation: Big river, washing on shore; big river, copper in pocket
  Meaning (English): Something small in comparison to the big
  English Equivalent: Tiny drop in the ocean
• ਅਖਾਣ: ਨੌਂ ਨਕਦ ਨਾ ਤੇਰਾਂ ਉਧਾਰ॥
  Akhan: Na Nakad Na Teran Udhar
  ਅਰਥ: ਉਧਾਰ ਮਹਿੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਚੀ ਨਾਲੋਂ ਨਕਦ ਕੁਝ ਸਸਤੀ ਵੇਚੀ ਚੰਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਧਾਰ ਸਾਰਾ ਵੀ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
  Literal Translation: Neither cash nor credit
  Meaning (English): Completely broke
  English Equivalent: Flat broke
• ਅਖਾਣ: ਨੈਂ ਲੰਘੀ, ਖ਼ੁਆਜਾ ਵਿੱਸਰਿਆ॥
  Akhan: Nain Langhi, Khwaja Visriya
  ਅਰਥ: ਕੋਠਾ ਉੱਸਰਿਆ ਤਰਖਾਣ ਵਿੱਸਰਿਆ।
  Literal Translation: Eyes passed, Khwaja forgotten
  Meaning (English): Neglecting something while focusing on other things
  English Equivalent: Out of sight, out of mind
• ਅਖਾਣ: ਪਏ ਭੈੜਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਉਜੜ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰ
  Akhan: Pae Bhairian De Pair Ujhad Gaye Shehar
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਬਣਦਾ ਕੰਮ ਬਿਗੜ ਜਾਏ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When the feet of the goats trampled, the city was destroyed
  Meaning (English): Small, careless actions by the weak or careless can cause widespread harm
  English Equivalent: A stitch in time saves nine / A little neglect can ruin much
• ਅਖਾਣ: ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਾਇਆਂ ਸਿਰ ਹੀ ਪਾਟਦਾ ਹੈ
  Akhan: Pahad Naal Takkar Laiyan Sir Hi Patda Hai
  ਅਰਥ: ਅਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜੇ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਡਾਹਿਆਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: When one collides with a mountain, only the head gets hurt
  Meaning (English): Taking on something far beyond one’s ability brings only trouble
  English Equivalent: Don’t bite off more than you can chew
• ਅਖਾਣ: ਪਰ-ਹੱਥੀਂ ਵਣਜ ਸੁਨੇਹੀਂ ਖੇਤੀ, ਕਦੇ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਬੱਤੀਆਂ ਦੇ ਤੇਤੀ
  Akhan: Par-Hathin Vanj Sunehin Kheti, Kade Na Hunde Battian De Teti
  ਅਰਥ: ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਬੰਦਾ ਆਪ ਸਿਰ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਾਵੇ।
  Literal Translation: Farming with others’ hands, the crops never yield
  Meaning (English): Work done by others without personal effort rarely succeeds
  English Equivalent: If you want a thing done well, do it yourself
• ਅਖਾਣ: ਪਰਾਇਆ ਗਹਿਣਾ ਪਾਇਆ ਅਪਣਾ ਰੂਪ ਗਵਾਇਆ
  Akhan: Paraia Gahina Paia Apna Roop Gavaia
  ਅਰਥ: ਪਰਾਈ ਚੀਜ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਆਦਰ ਘਟਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Wearing another’s jewelry, you lose your own beauty
  Meaning (English): Trying to imitate or adopt what is not yours can make you lose your own uniqueness
  English Equivalent: Be yourself; don’t copy others
• ਅਖਾਣ: ਪਰਾਈ ਜੰਝ ਤੇ ਅਹਿਮਕ ਨੱਚੇ
  Akhan: Parai Janjh Te Ahmak Nache
  ਅਰਥ: ਮਾਮੇ ਕੰਨੀ ਬੀਰਬਲੀਆਂ ਤੇ ਭਣੇਵਾਂ ਫਿਰੇ ਆਕੜਿਆ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫੁੱਲੇ ਤੇ ਆਕੜੇ ਫਿਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The foolish dances on another’s threshing floor
  Meaning (English): Acting boldly or proudly on someone else’s property or under someone else’s power is risky
  English Equivalent: Don’t dance on someone else’s ground
• ਅਖਾਣ: ਪਰਾਏ ਮੰਡੇ, ਅੰਮਾਂ ਦਾਤੀ
  Akhan: Parae Mande, Amma Daati
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਆਕੜਿਆ ਫਿਰੇ।
  Literal Translation: Other people’s sons are like mother’s gifts
  Meaning (English): We often value what belongs to others more than what is ours
  English Equivalent: The grass is always greener on the other side
• ਅਖਾਣ: ਪੜ੍ਹੇ ਨਾ ਲਿਖੇ, ਨਾਂ ਵਿਦਿਆ ਸਾਗਰ
  Akhan: Padhe Na Likhe, Na Vidya Sagar
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮਾੜਾ ਤੇ ਗੁਣਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਬਣ-ਬਣ ਬਹੇ ਤੇ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Neither educated nor knowledgeable like an ocean
  Meaning (English): Someone completely unlearned and ignorant
  English Equivalent: Ignorance is bliss / A fool’s paradise
• ਅਖਾਣ: ਪਿਉ ਨਾ ਮਾਰੀ ਪਿੱਦੀ ਪੁੱਤਰ ਤੀਰ ਅੰਦਾਜ਼
  Akhan: Piu Na Mari Piddi Putar Teer Andaz
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Father didn’t strike, son aims the arrow
  Meaning (English): Sometimes children act boldly when parents are gentle
  English Equivalent: Spare the rod, spoil the child
• ਅਖਾਣ: ਪੈਸਾ ਸੋ ਜੋ ਹੋਵੇ ਗੰਠ, ਵਿੱਦਿਆ ਸੋ ਜੋ ਹੋਵੇ ਕੰਠ
  Akhan: Paisa So Jo Hove Ganth, Viddya So Jo Hove Kanth
  ਅਰਥ: ਪੈਸਾ ਬੋਝੇ ਵਿਚ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਯਾਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Money stays in the pocket, knowledge stays in the throat
  Meaning (English): Money is for spending, knowledge is for sharing
  English Equivalent: Knowledge is power / Money talks, wisdom guides
• ਅਖਾਣ: ਪੈਸਾ ਖੋਟਾ ਆਪਣਾ, ਬਾਣੀਏ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼
  Akhan: Paisa Khota Apna, Baniye Nu Ki Dosh
  ਅਰਥ: ਜਦ ਆਪਣਾ ਹੀ ਬੰਦਾ ਭੈੜਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਨਾ ਸਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਾ ਸਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: If money is fake, it’s ours; why blame the merchant
  Meaning (English): One must take responsibility for their own mistakes
  English Equivalent: Don’t blame the messenger
• ਅਖਾਣ: ਪੇਕੇ ਮਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਣ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ
  Akhan: Peke Mawan Naal, Maan Bharawan Naal
  ਅਰਥ: ਮਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
  Literal Translation: With mothers, with pride-filled brothers
  Meaning (English): Relationships with family require respect and balance
  English Equivalent: Honor thy family
• ਅਖਾਣ: ਪੱਗ ਵੇਚ ਕੇ ਘਿਓ ਨਹੀ ਖਾਈਦਾ
  Akhan: Pag Vech Ke Ghiyo Nahi Khaida
  ਅਰਥ: ਆਪਣਾ ਵਿੱਤ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Selling the turban does not get you ghee
  Meaning (English): Sacrificing one’s honor or dignity will not necessarily bring you material benefit
  English Equivalent: Pride comes before a fall
• ਅਖਾਣ: ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ (ਬਰਾਬਰ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ
  Akhan: Panje Unglan Iko Jihian (Barabar) Nahi Hundian
  ਅਰਥ: ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
  Literal Translation: All five fingers are not the same
  Meaning (English): People or things are naturally different
  English Equivalent: Variety is the spice of life
• ਅਖਾਣ: ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਘਿਉ ਵਿਚ
  Akhan: Panje Unglan Ghiyo Vich
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ ਓਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Fingers in ghee
  Meaning (English): To have one’s hands in something rich or profitable
  English Equivalent: Have your cake and eat it too / Hands in the honey pot
• ਅਖਾਣ: ਪੰਜਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਪੰਜਾਹ ਵਿਚ
  Akhan: Panjan Vich Na Panjah Vich
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Not in five, nor in fifty
  Meaning (English): Something is insufficient or never enough
  English Equivalent: Neither here nor there
• ਅਖਾਣ: ਪੇਟ ਨਰਮ ਸਿਰ ਗਰਮ
  Akhan: Pet Naram Sir Garam
  ਅਰਥ: ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ।
  Literal Translation: Soft belly, hot head
  Meaning (English): Someone who is physically comfortable but mentally angry or impulsive
  English Equivalent: Soft in body, hard in mind / Easy on the outside, fiery inside
• ਅਖਾਣ: ਪੇਟ ਨਾ ਪਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਸੱਭੇ ਗੱਲਾਂ ਖੋਟੀਆਂ (ਢਿੱਡੋਂ ਭੁੱਖੀ ਨੂੰ ਮੇਲਾ ਦੱਖ ਨਾ ਦੇਵੇ)
  Akhan: Pet Na Paiyan Rotian, Sabhe Gallan Khotian (Dhidon Bhukhi Nu Mela Dakh Na Deve)
  ਅਰਥ: ਜਦ ਬੰਦਾ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
  Literal Translation: Without food, all talk is false; hunger cannot be satisfied with a fair
  Meaning (English): Basic needs must be met before discussing higher matters
  English Equivalent: You can’t think on an empty stomach
• ਅਖਾਣ: ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੋਟਾ ਮਾਰਿਆਂ ਪਾਣੀ ਦੋ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ
  Akhan: Pani Vich Sota Marian Pani Do Nahi Ho Janda
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਟੱਬਰ ਜਾਂ ਕੌਮ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਓਥੇ ਫੁੱਟ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ।
  Literal Translation: Beating water does not make it double
  Meaning (English): Punishing or forcing the impossible doesn’t produce results
  English Equivalent: You can’t make water run uphill
• ਅਖਾਣ: ਪੱਤਣ ਮਲਾਹ ਨਾ ਛੇੜੀਏ ਹੱਟੀ ਤੇ ਕਰਾੜ (ਬੰਨੇ ਜੱਟ ਨਾ ਛੇੜੀਏ ਭੰਨ ਛੱਡੇ ਬੁਥਾੜ)
  Akhan: Pattan Malah Na Cheriye Hatti Te Karad (Banne Jatt Na Cheriye Bhann Chadde Buthar)
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਅੱਡੇ, ਟਿਕਾਣੇ ਤੇ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
  Literal Translation: Don’t provoke the ferryman on the riverbank or a Jatt with a plough
  Meaning (English): Avoid provoking those stronger or skilled in their domain
  English Equivalent: Let sleeping dogs lie
• ਅਖਾਣ: ਪੋਤੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰਦੇ
  Akhan: Potdrian De Vigrhe Kade Nahi Sudharde
  ਅਰਥ: ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰਦੀਆਂ।
  Literal Translation: Grandchildren spoiled never improve
  Meaning (English): Bad upbringing leads to long-term effects
  English Equivalent: Like father, like son
• ਅਖਾਣ: ਪਾਪ ਦਾ ਬੇੜਾ ਭਰ ਕੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ
  Akhan: Paap Da Bera Bhar Ke Dubda Hai
  ਅਰਥ: ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: A boat full of sin sinks
  Meaning (English): Wrongdoing or evil ultimately leads to downfall
  English Equivalent: Crime doesn’t pay
• ਅਖਾਣ: ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੇਰ ਆਟਾ, ਹੀਂਗਦੀ ਦਾ ਸੰਘ ਪਾਟਾ
  Akhan: Palle Nahi Ser Aata, Hingdi Da Sangh Pata
  ਅਰਥ: ਜਦੋ ਕੋਈ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The flour does not rise, only the asafoetida’s powder spreads
  Meaning (English): Effort without substance produces nothing
  English Equivalent: All show, no substance
• ਅਖਾਣ: ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਧੇਲਾ ਕਰਦੀ ਮੇਲਾ ਮੇਲਾ
  Akhan: Palle Nahi Dhela Kardi Mela Mela
  ਅਰਥ: ਜਦੋ ਕੋਈ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਲਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The small amount does not affect the big fair
  Meaning (English): A minor action or resource does not influence a large outcome
  English Equivalent: A drop in the ocean
• ਅਖਾਣ: ਪੈਂਚਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਸਿਰ ਮੱਥੇ, ਪਰਨਾਲਾ ਓਥੇ ਦਾ ਓਥੇ
  Akhan: Penchan Da Akhya Sir Mathe, Parnala Othe Da Othe
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਜਿੱਦ ਨਾ ਛੱਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਉੱਤੋਂ-ਉੱਤੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਜੀ ਕਹਿ ਛੱਡੇ, ਪਰ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਹਠ ਉੱਤੇ ਅੜਿਆ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The dispute ended at the head, the water went where it belongs
  Meaning (English): Problems resolve themselves when left in place
  English Equivalent: Let nature take its course
• ਅਖਾਣ: ਪੁੱਟਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਿੱਕਲਿਆ ਚੂਹਾ
  Akhan: Puttia Pahad Te Nikklia Chooha
  ਅਰਥ: ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਭੰਨੀ ਤੇ ਕੁੜੀ ਜੰਮ ਪਈ ਅੰਨ੍ਹੀ, ਮਿਹਨਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਤੇ ਫਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ।
  Literal Translation: A mountain gave birth, and a mouse emerged
  Meaning (English): A lot of hype produces little result
  English Equivalent: Much ado about nothing
• ਅਖਾਣ: ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਕੁੱਤਾ ਰੂੜੀ ਤੇ
  Akhan: Pind Nu Agg Laggi Kutta Rudi Te
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਨਾ ਆਵੇ ਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਬੈਠੇ, ਉਸ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The village is on fire, the dog sleeps on the threshing floor
  Meaning (English): Ignoring urgent problems while being comfortable
  English Equivalent: Sleeping while the house burns
• ਅਖਾਣ: ਪਿੰਡ ਬੱਝਾ ਨਹੀਂ, ਉੱਚਕੇ ਅੱਗੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ
  Akhan: Pind Bajja Nahi, Uchke Aggon Hi Tayar
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੱਛਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਣ ।
  Literal Translation: The village is not empty, but ready in front of the fire
  Meaning (English): Preparedness even when things seem calm
  English Equivalent: Forewarned is forearmed
• ਅਖਾਣ: ਪਿੰਡਾ ਵੇ ਅਗਾਂਹ, ਪੁੱਤਾ ਵੇ ਪਿਛਾਂਹ
  Akhan: Pinda Ve Agah, Putta Ve Pichah
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਔਖਿਆਈ ਸਮੇਂ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ-ਵੰਗਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਕਰੇ ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਪਰ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਛਾਂਹ ਬਚਾ-ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The village ahead, the son behind
  Meaning (English): Coordination between generations or leaders is important
  English Equivalent: Many hands make light work
• ਅਖਾਣ: ਪੁੱਤ ਕਪੁੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਪੇ ਕੁਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
  Akhan: Putt Kaputt Ho Jande Han, Mape Kumape Nahi Hunde
  ਅਰਥ: ਪੁੱਤ ਮਾਪਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਭੁੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਪੇ ਪੁੱਤਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਿਛਾਂਹ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।
  Literal Translation: Sons may fail, but parents never do
  Meaning (English): Parents are always upright or blameless, children may falter
  English Equivalent: Children learn by mistakes
• ਅਖਾਣ: ਫਸੀ ਤਾਂ ਫਟਕਣ ਕੀ
  Akhan: Fasi Taan Phatkan Ki
  ਅਰਥ: ਉੱਖਲੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੋਹਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਡਰ।
  Literal Translation: If caught, what is there to escape?
  Meaning (English): Once a situation has trapped you, escaping may be futile.
  English Equivalent: In for a penny, in for a pound.
• ਅਖਾਣ: ਫਟਣਾ ਚੰਗਾ ਹਟਣਾ ਨੀ ਚੰਗਾ ਪੇਟੂ
  Akhan: Phatna Changaa Hatna Nahi Changaa Petoo
  ਅਰਥ: ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Exploding is good, retreating is not good, for the greedy.
  Meaning (English): Acting boldly is better than cowardly retreat, especially for those driven by desire.
  English Equivalent: Fortune favors the bold.
• ਅਖਾਣ: ਫੂਹੀ-ਫੂਹੀ ਤਲਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Phoohi-Phuhi Tala Bhar Janda Hai
  ਅਰਥ: ਜੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸ਼ੈ ਲਗਾਤਾਰ ਜੋੜੀ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੋਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Small drops fill the pan.
  Meaning (English): Little efforts accumulate into something substantial.
  English Equivalent: Many a little makes a mickle.
• ਅਖਾਣ: ਫਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਡਦੀਆਂ ਮਗਰ ਨਹੀਂ ਪਈਦਾ
  Akhan: Fathiyan Nu Chhad Ke, Uddiyan Magar Nahi Paida
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜੀ ਸ਼ੈ ਹੱਥ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਜੇਹੀ ਸ਼ੈ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈਣਾ ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਾਪਤੀ ਸੌਖੀ ਜਾਂ ਯਕੀਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
  Literal Translation: Leaving the small troubles, bigger ones don’t appear.
  Meaning (English): Ignore minor issues, and bigger problems might not arise.
  English Equivalent: Don’t sweat the small stuff.
• ਅਖਾਣ: ਫੱਫੇ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗੀ ਲੁੱਟਣ
  Akhan: Fappe Kuttan Laggi Luttan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਫਰੇਬੀ ਧੋਖੇਬਾਜ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਠੱਗੀ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Beating the unripe fruits leads to plundering.
  Meaning (English): Rushing or forcing things prematurely can lead to loss or damage.
  English Equivalent: Haste makes waste.
• ਅਖਾਣ: ਫੋਲਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ ਚੂਹਾ
  Akhan: Pholiya Pahad Te Nikliya Chooha
  ਅਰਥ: ਪੁੱਟਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ ਚੂਹਾ।
  Literal Translation: A mountain was inflated and a mouse came out.
  Meaning (English): A lot of hype results in a tiny outcome.
  English Equivalent: Much ado about nothing.
• ਅਖਾਣ: ਬਹੁਤੀ ਗਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਹੀ
  Akhan: Bahuti Gayi Thodi Rahi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਕੰਮ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਵਕਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਇਹ ਅਖ਼ਾਣ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Much has gone, little remains.
  Meaning (English): Excessive consumption or usage leaves very little.
  English Equivalent: Easy come, easy go.
• ਅਖਾਣ: ਬਹੁਤਾ ਭਲਾ ਨਾ ਬੋਲਣਾ, ਬਹੁਤੀ ਭਲੀ ਨਾ ਚੁੱਪ, ਬਹੁਤਾ ਭਲਾ ਨਾ ਮੇਘਲਾ, ਬਹੁਤੀ ਭਲੀ ਨਾ ਧੁੱਪ
  Akhan: Bahuta Bhala Na Bolna, Bahuti Bhali Na Chupp, Bahuta Bhala Na Meghla, Bahuti Bhali Na Dhoop
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤਾ ਬੋਲਣਾ, ਬਹੁਤੀ ਚੁੱਪ, ਬਹੁਤਾ ਮੀਂਹ, ਬਹੁਤੀ ਧੁੱਪ, ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
  Literal Translation: Speaking too much is not good, staying too quiet is not good, too much cloud is not good, too much sun is not good.
  Meaning (English): Moderation is key in speech and behavior.
  English Equivalent: Everything in moderation.
• ਅਖਾਣ: ਬਦ ਨਾਲੋਂ ਬਦਨਾਮ ਬੁਰਾ
  Akhan: Bad Naalon Badnaam Bura
  ਅਰਥ: ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲੋ ਝੂਠੀ ਊਜ ਲਗਣੀ ਜਿਆਦਾ ਬੁਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Worse than evil is being infamous.
  Meaning (English): Being infamous is worse than being morally wrong.
  English Equivalent: Reputation matters more than deeds.
• ਅਖਾਣ: ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਚੋਰੀ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਜੰਦਰਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ
  Akhan: Baldan De Chori Hon Pichhon Jandara Laun Da Ki Laabh
  ਅਰਥ: ਘਟਨਾ ਪਿੱਛੋਂ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸਿਆਣੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What’s the use of guarding oxen after they are stolen?
  Meaning (English): Taking action too late is pointless.
  English Equivalent: Closing the stable door after the horse has bolted.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਕੱਤਣਾ ਤੇ ਘਰੋਂ ਪਿਆ ਘੱਤਣਾ
  Akhan: Bahron Aaya Kattna Te Gharon Pia Ghatna
  ਅਰਥ: ਨਾਲੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਕੁਝ ਪੱਲਿਓਂ ਦੇਣਾ।
  Literal Translation: The visitor cuts, but the home suffers the loss.
  Meaning (English): Outsiders may act, but those at home bear the consequences.
  English Equivalent: Unintended victims of outside actions.
• ਅਖਾਣ: ਬੂਹੇ ਬੈਠੀ ਜੰਨ, ਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹੋ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੰਨ
  Akhan: Boohe Baithi Jann, Te Vinno Kurhi De Kann
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਲੋੜ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਤਿਆਰੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਲੋੜ ਸਿਰ ਤੇ ਪੈਣ ਤੇ ਨੱਸਣ-ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A spirit sits on the doorstep, yet peeps into the girl’s ear.
  Meaning (English): Ignorant involvement in things beyond control can be harmful.
  English Equivalent: Mind your own business.
• ਅਖਾਣ: ਬੱਕਰੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨੋਂ ਵੀ ਗਈ, ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਨਾ ਆਇਆ
  Akhan: Bakkri Apni Jaano Vi Gayi, Khaan Wale Nu Swaad Na Aaya
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਇਕ ਜਣਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸੁਆਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਕੀਤੇ ਦੀ ਕਦਰ ਨਾ ਪਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The goat died, and the eater did not even enjoy it.
  Meaning (English): Efforts wasted on something that yields no benefit.
  English Equivalent: All that effort for nothing.
• ਅਖਾਣ: ਬੱਕਰੀ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੀਂਗਣਾਂ ਪਾ ਕੇ
  Akhan: Bakkri Ne Dudh Ditta, Par Meengan Pa Ke
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਪਰ ਕਾਫੀ ਅੜੀ ਤੇ ਨਾਂਹ ਨੁੱਕਰ ਕਰ ਕੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The goat gave milk, but with a lot of fuss.
  Meaning (English): Even good results can come with unnecessary trouble.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਬੇਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਗਾਰ ਚੰਗੀ
  Akhan: Bekar Naalon Vagar Changii
  ਅਰਥ: ਬਹਿ ਕੇ ਮੱਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸਖਤ ਕੰਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Better to have effort than uselessness.
  Meaning (English): Work or use is better than idleness.
  English Equivalent: Use it or lose it.
• ਅਖਾਣ: ਬਿਗਾਨੀ ਛਾਹ ਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁਨਾਈਦੀਆਂ
  Akhan: Bigani Chhaah Te Muchan Nahi Munaidiyan
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
  Literal Translation: Mustaches don’t grow in another’s shade.
  Meaning (English): You cannot gain power or respect in someone else’s place.
  English Equivalent: You can’t thrive in someone else’s shadow.
• ਅਖਾਣ: ਬਿਗਾਨੀ ਦੰਮੀਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ
  Akhan: Bigani Dammain Shahukar
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਮੰਗ ਕੇ ਲਈ ਸ਼ੈ ਉਪਰ ਮਾਣ ਕਰੇ ਤੇ ਆਕੜ ਵਿਖਾਵੇ ।
  Literal Translation: A stranger rules by strength.
  Meaning (English): Power without belonging is weak or temporary.
  English Equivalent: Might makes right (temporarily).
• ਅਖਾਣ: ਬੀਜਿਆ ਨਾ ਵਾਹਿਆ, ਘੜੰਮ ਪੱਲਾ ਡਾਹਿਆ
  Akhan: Beejia Na Wahia, Ghadram Palla Dahiya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਫਲ ਵਿਚੋਂ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਮੰਗੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Seeds not sown, the mud cracked.
  Meaning (English): Things fail without proper effort.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਬੱਦਲ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ
  Akhan: Badal Vi Neevan Ho Ke Varhda Hai
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਧਾਰਨ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਹਿਤ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Even clouds rain when low.
  Meaning (English): Everyone eventually contributes in their way, regardless of status.
  English Equivalent: Every little bit helps.
• ਅਖਾਣ: ਬਿਨ ਬੁਲਾਏ ਬੋਲਣਾ ਅਹਿਮਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ
  Akhan: Bin Bulaye Bolna Ahimkaan Da Kam
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਲਾਗੋਂ ਇਕ ਜਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ।
  Literal Translation: Speaking without being asked is the work of fools.
  Meaning (English): Avoid speaking unnecessarily.
  English Equivalent: Silence is golden.
• ਅਖਾਣ: ਬਿਨਾਂ ਰੋਇਆਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ
  Akhan: Binan Roiyan Taan Maan Vi Dudh Nahi Dendi
  ਅਰਥ: ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉੱਦਮ ਨਾ ਕਰੀਏ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਨਾ ਦੱਸੀਏ, ਕੋਈ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
  Literal Translation: Even a mother doesn’t give milk without crying.
  Meaning (English): Effort or demand is required to get results.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਬਾਣੀਆ ਕਹਾਣੀਆ ਪੁੱਤ ਸਪੁੱਤ ਕਰੇਨ
  Akhan: Babania Kahaaniya Put Saput Karen
  ਅਰਥ: ਨੇਕ ਪੁੱਤਰ ਵੱਡੇ ਵਡੇਰਿਆ ਦੀਆ ਪ੍ਰਪਤੀਆ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Storytelling parents shape their children.
  Meaning (English): What children learn comes from their upbringing.
  English Equivalent: Like father, like son.
• ਅਖਾਣ: ਬੂਰ ਦੇ ਲੱਡੂ ਖਾਏ ਉਹ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾ ਖਾਵੇ ਉਹ ਵੀ ਪਛਤਾਵੇ
  Akhan: Boor De Laddoo Khaaye Oh Pachtave Na, Khaave Oh Vi Pachtave
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ ਜੋ ਖਾਧੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਨਾ ਛੱਡੀ ਜਾ ਸਕੇ।
  Literal Translation: Ate the sugarcane sweets, regret not; ate not, also regret.
  Meaning (English): Decisions often bring regret either way.
  English Equivalent: You win some, you lose some.
• ਅਖਾਣ: ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਤੇ ਬਾਂਕੇ ਦਿਹਾੜੇ
  Akhan: Bura Haal Te Banke Dihade
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Bad condition with borrowed wages.
  Meaning (English): Borrowing in hard times worsens problems.
  English Equivalent: Borrowing only worsens troubles.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਲ ਦੀ ਨਾ ਮਰੇ ਮਾਂ, ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਜੋਰੂ
  Akhan: Baal Di Na Mare Maan, Budhe Di Joru
  ਅਰਥ: ਮਾਂ-ਮਹਿੱਟਰ ਬਾਲ ਤੇ ਰੰਡਾ ਬੁੱਢੜਾ ਦੋਵੇਂ ਔਖੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A child’s mother never dies, an old man’s wife.
  Meaning (English): Mothers are irreplaceable, wives of old men may be burdensome.
  English Equivalent: Mothers are precious.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਲ ਦਾ ਪੱਜ, ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਰੱਜ
  Akhan: Baal Da Paj, Te Maan Da Rajj
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਰਾਪਤ ਕਰੇ ।
  Literal Translation: Child’s hair, and mother’s affection.
  Meaning (English): A child’s growth depends on motherly care.
  English Equivalent: A mother’s love shapes a child.
• ਅਖਾਣ: ਬਿਗ਼ਾਨਾ ਮਹਿਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲੀ ਨਹੀਂ ਸਾੜ ਲਈਦੀ
  Akhan: Bigana Mahal Vekh Ke Apni Kulli Nahi Saar Lai Di
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਸ ਚੰਗੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੈਆਂ ਬੇਪਸਿੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀਆਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: Seeing another’s mansion doesn’t burn your own hut.
  Meaning (English): Envy does not improve one’s own situation.
  English Equivalent: Don’t compare yourself to others.
• ਅਖਾਣ: ਬੁੱਢਾ ਚੋਰ ਮਸੀਤੇ ਡੇਰਾ
  Akhan: Budha Chor Masite Dera
  ਅਰਥ: ਨੌਂ ਸੌ ਚੂਹਾ ਖਾ ਕੇ ਬਿੱਲੀ ਹੱਜ ਨੂੰ ਚੱਲੀ।
  Literal Translation: An old thief settles in a mosque.
  Meaning (English): Wrongdoers may disguise themselves as virtuous.
  English Equivalent: A wolf in sheep’s clothing.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਂਦਰ ਕੀ ਜਾਣੇ ਅਦਰਕ ਦਾ ਸੁਆਦ
  Akhan: Bandar Ki Jaane Adrak Da Swaad
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਘਟੀਆ ਦਰਜੇ ਦਾ ਬੰਦਾ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰੇ ਜਾਂ ਜਦ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਸ਼ੈ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੀ ਕਦਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What does a monkey know of ginger’s taste?
  Meaning (English): One cannot appreciate what they are unfamiliar with.
  English Equivalent: Casting pearls before swine.
• ਅਖਾਣ: ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬਨਾਤ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ
  Akhan: Bandaran Nu Banat Diyan Topiyan
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਸ਼ੈ ਅਜਿਹੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਹੜਾ ਉਹਦੀ ਕਦਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Monkeys get fancy hats.
  Meaning (English): Giving something fancy to those who don’t understand its value.
  English Equivalent: Pearls before swine.
• ਅਖਾਣ: ਬਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿਰ੍ਹਾਣੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀ ਜੰਮਦਾ
  Akhan: Billi De Sirhane Dudh Nahi Janmda
  ਅਰਥ: ਜਿੱਥੇ ਲੁੱਟ ਪੁੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਬਰਕਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
  Literal Translation: Milk cannot be born on a cat’s pillow.
  Meaning (English): Valuable things cannot come from the undeserving.
  English Equivalent: You can’t get blood from a stone.
• ਅਖਾਣ: ਬਿੱਲੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਰਾਖੀ
  Akhan: Billi Dudh Di Rakhi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਸੌਂਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਰਾਖੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕੀਨ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਹੋਵੇ ਤੇ, ਖਾ-ਪੀ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A cat protects milk.
  Meaning (English): Protecting something one cannot use.
  English Equivalent: A cat guarding cream.
• ਅਖਾਣ: ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਸ਼ੀਂਹ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ੀਂਹ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਆਇਆ
  Akhan: Billi Ne Sheenh Parhaaya Te Sheenh Billi Nu Khaan Aaya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਾਲ ਪੋਸ ਕੇ, ਸਿਖਾ-ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ੋਰ ਸਿਆਣਪ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁਧ ਹੀ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤੀਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: The cat taught the lion, but the lion came to eat the cat.
  Meaning (English): Teaching the powerful can be dangerous.
  English Equivalent: Don’t teach a tiger to hunt.
• ਅਖਾਣ: ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਸੁਫ਼ਨੇ
  Akhan: Billi Nu Chooheaan De Supne
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁੱਝੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The cat dreams of mice.
  Meaning (English): Desire often reflects nature.
  English Equivalent: A cat always dreams of mice.
• ਅਖਾਣ: ਬਿੱਲੀ ਭਾਣੇ ਛਿੱਕਾ ਟੁੱਟਾ ਮੈ ਜਾਣਾ ਪਰਮੇਸਵਰ ਤੁੱਠਾ
  Akhan: Billi Bhaane Chikka Tutta Mai Jaana Parmeshwar Tuttha
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਕਸਾਨ ਹੋਣ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਜਾਣਾ।
  Literal Translation: The cat says, even if the stick breaks, I go; God remains unshaken.
  Meaning (English): Some act boldly trusting divine protection.
  English Equivalent: God helps those who help themselves.
• ਅਖਾਣ: ਭਜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਹਣ ਇਕੋ ਜਿਹਾ॥
  Akhan: Bhajdian Nu Vaahan Iko Jiha
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕੰਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਕੁਰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: For the fleeing, all vehicles are the same.
  Meaning (English): When someone is in a hurry or desperate, any means that helps them will seem good.
  English Equivalent: Any means is acceptable in desperation.
• ਅਖਾਣ: ਭਰਿਆ ਭਾਂਡਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛਲਕਦਾ॥
  Akhan: Bharia Bhanda Kade Nahi Chhalakda
  ਅਰਥ: ਭਰਿਆ ਸਰਿਆ ਜਾਂ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
  Literal Translation: A full vessel never spills.
  Meaning (English): A person who is content or wise does not show off unnecessarily.
  English Equivalent: Still waters run deep.
• ਅਖਾਣ: ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਵਾਂ॥
  Akhan: Bharavan Nal Bahavan
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖ਼ਾਣ ਵਿਚ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਏਕੇ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
  Literal Translation: Embrace with brothers.
  Meaning (English): Close relationships are for mutual support and affection.
  English Equivalent: Blood is thicker than water.
• ਅਖਾਣ: ਭਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੁੱਤਾ ਭੁੱਖਾ॥
  Akhan: Bhare Gharan Da Kutta Bhukha
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਘਰ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਈ ਘਟੀਆ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The dog of a full house is hungry.
  Meaning (English): Even those who appear secure may lack or desire something.
  English Equivalent: Appearances can be deceiving.
• ਅਖਾਣ: ਭਰਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਥੁੱਕ ਦਾਹੜੀ ਪੰਚਾਂ ਦੀ॥
  Akhan: Bhra Bharavan De Thook Dhadhi Panchan Di
  ਅਰਥ: ਭਰਾ ਤਾਂ ਭਰਾ ਹੀ ਹਨ, ਲੜ ਝਗੜ ਕੇ ਉਹ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Spit of brothers, beard of the elders.
  Meaning (English): Value of close family or respected people’s advice or support.
  English Equivalent: Advice from elders is golden.
• ਅਖਾਣ: ਭਰਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ, ਚਿੱਚੜ ਕਾਵਾਂ ਦੇ॥
  Akhan: Bhra Bharavan De, Chichhar Kavan De
  ਅਰਥ: ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਭਰਾ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Full belongs to brothers, muddy to crows.
  Meaning (English): Wealth or possessions are shared among close ones, useless things go to outsiders.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਭਲਾ ਹੋਇਆ ਮੇਰਾ ਚਰਖਾ ਟੁੱਟਿਆ ਜਿੰਦ ਅਜ਼ਾਬੋ ਛੁੱਟੀ॥
  Akhan: Bhla Hoya Mera Charkha Tutia Jind Azabo Chhutti
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵੇ।
  Literal Translation: Good happened, my spinning wheel broke, the soul’s suffering ended.
  Meaning (English): Sometimes, losing something unwanted can bring relief.
  English Equivalent: Every cloud has a silver lining.
• ਅਖਾਣ: ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਗਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ॥
  Akhan: Bhajian Bahan Gal Nu Aundian Han
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ, ਭੀੜ ਆ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਆਸਰੇ ਮਹਾਇਤਾ ਲਈ ਦੌੜਦਾ ਹੈ,ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਸਿਆ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Fleeing arms come to the neck.
  Meaning (English): People often return to familiar comfort or refuge in times of need.
  English Equivalent: There’s no place like home.
• ਅਖਾਣ: ਭੱਠ ਪਿਆ ਸੋਨਾ ਜਿਹੜਾ ਕੰਨ ਪਾੜੇ॥
  Akhan: Bhath Pia Sona Jihda Kann Paare
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਪਾਸ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਫਿਕਰ। ਜਾਂ ਵਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਘਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਰੂ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: Gold is smelted where ears are pierced.
  Meaning (English): Precious things come through effort or sacrifice.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਭੱਠ ਪਿਆ ਦਿੱਤਾ ਜਿਹੜਾ ਸਾੜੇ ਪਿੱਤਾ॥
  Akhan: Bhath Pia Ditta Jihda Sare Pitta
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਮਿਹਣੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Smelting gives what we consumed.
  Meaning (English): Hard work or trials lead to tangible results.
  English Equivalent: You reap what you sow.
• ਅਖਾਣ: ਭੇਡ ਦੇ ਖੂਨ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਮਾਰੀਦਾ॥
  Akhan: Bhed De Khoon Pind Nahi Marida
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਤੁਲ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Sheep’s blood doesn’t kill the village.
  Meaning (English): Small losses don’t ruin a community.
  English Equivalent: A drop in the ocean.
• ਅਖਾਣ: ਭੰਡਾ ਭੰਡਾਰੀਆ ਕਿਤਨਾ ਕੁ ਭਾਰ, ਇਕ ਮੁੱਠੀ ਚੁੱਕ ਲੈ ਦੂਜੀ ਤਿਆਰ॥
  Akhan: Bhanda Bhandaria Kitna Ku Bhar, Ik Mutthi Chuk Le Dooji Tiar
  ਅਰਥ: ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧੰਦੇ ਮੁਕਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਨਿਬੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਆ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A storehouse is heavy; lift one handful, prepare another.
  Meaning (English): Handle responsibilities or resources step by step.
  English Equivalent: Take one step at a time.
• ਅਖਾਣ: ਭਾਰਾ ਬੂਟਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੀਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ॥
  Akhan: Bhara Boota Hameshan Neevan Hunda Hai
  ਅਰਥ: ਗੁਣਵਾਨ ਬੰਦਾ ਸਦਾ ਨਿਵਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੀ ਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
  Literal Translation: Heavy tree is always low.
  Meaning (English): The wise and accomplished remain humble.
  English Equivalent: The higher the tree, the lower it bends.
• ਅਖਾਣ: ਭੈੜੀ ਗਾਂ ਦੇ ਭੈੜੇ ਵੱਛੇ॥
  Akhan: Bhairi Gan De Bhairre Vachhe
  ਅਰਥ: ਭੈੜੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਭੈੜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Bad cow has bad calves.
  Meaning (English): Character or qualities are often inherited.
  English Equivalent: Like father, like son.
• ਅਖਾਣ: ਭੈੜੇ ਭੈੜੇ ਯਾਰ ਮੇਰੀ ਫੱਤੋ ਦੇ॥
  Akhan: Bhairde Bhairde Yaar Meri Fatto De
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਯਾਰ ਬੇਲੀ ਮਾੜੇ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Bad friends, may they perish.
  Meaning (English): Caution against bad company.
  English Equivalent: Bad company corrupts good character.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਤੰਦੂਰ ਦੀ, ਢਿੱਡ ਭਰੇ ਤਾਂ ਦੂਰ ਕੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਟ ਪੂਜਾ ਫੇਰ ਕੰਮ ਦੂਜਾ)॥
  Akhan: Bhukh Lage Ta Tandoor Di, Dhidd Bhare Ta Door Ki
  ਅਰਥ: ਭੁੱਖੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਜਦ ਤੀਕ ਰੋਟੀ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਪੇਟ ਨਾ ਪਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਸੱਭੇ ਗੱਲਾਂ ਖੋਟੀਆਂ।
  Literal Translation: If hungry, the oven is near; if full, distance is far.
  Meaning (English): Hunger drives priorities; once satisfied, urgency diminishes.
  English Equivalent: Hunger makes the mill go.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖੇ ਅੱਗੇ ਬਾਤ ਪਾਈ, ਉਹ ਆਖੇ ਟੁੱਕ॥
  Akhan: Bhukhe Agge Baat Pai, Oh Akhe Tukk
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਲਈ ਅਜੇਹਾ ਬੇਤਾਵਲਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਘਿੜ ਉਸੇ ਸ਼ੈ ਦਾ ਝੋਣਾ ਝੋ ਬਹੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Arguments fall before the hungry; he says “enough.”
  Meaning (English): Hunger silences debates; survival comes first.
  English Equivalent: Hunger is the best sauce.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖੇ ਜੱਟ ਕਟੋਰਾ ਲੱਭਾ, ਪਾਣੀ ਪੀ-ਪੀ ਆਫਰਿਆ॥
  Akhan: Bhukhe Jatt Katora Labha, Pani Pi-Pi Afria
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ, ਥੁੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਮੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਉਹਨੂੰ ਵਰਤੇ ਤੇ ਵਿਖਾਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Hungry Jatt found a bowl, drank water repeatedly.
  Meaning (English): Relief is sweetest to those in need.
  English Equivalent: Relief is sweetest after suffering.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖਾ ਤਾਂ ਸੌਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੋਇਆ
  Akhan: Bhukha taan saun vi nahi sakda, ohne hor ki karna hoya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਆਪੋ ਵਿਚ ਘਿਉ-ਖਿਚੜੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੀਜੇ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਕਰਾਊ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਲੱਤ ਡਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A hungry person cannot even sleep, what else can he do
  Meaning (English): Hunger limits one’s abilities
  English Equivalent: Starving men can’t rest
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖੇ ਦੀ ਧੀ ਰੱਜੀ, ਤੇ ਖੇਹ ਉਡਾਉਣ ਲੱਗੀ॥
  Akhan: Bhukhe Di Dhi Rajji, Te Kheh Udaun Laggi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਬੰਦਾ ਧਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਘੁਮੰਡ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਫੁਕਾਰੇ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
  Literal Translation: Hungry man’s daughter satisfied, then the straw is thrown.
  Meaning (English): Basic needs must be met before anything else.
  English Equivalent: First things first.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਖਾਂ ਭੜਥੂ ਘੱਤਿਆ ਲੱਗਾ ਕਲੇਜੇ ਡੌਂ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਜੇ ਕੋਈ ਆਖੇ ਸੌਂ॥
  Akhan: Bhukhan Bharthu Ghattia Lagga Kaleje Don, Bhukhan Neend Na Je Koi Akhe Saun
  ਅਰਥ: ਭੁੱਖਾ ਤਾਂ ਸੌਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੋਇਆ।
  Literal Translation: Hunger burns the heart, no sleep for the hungry.
  Meaning (English): Physical needs dominate over all else.
  English Equivalent: Starving men have no rest.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਲ ਗਏ ਰਾਗ ਰੰਗ, ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਜੱਕੜੀਆਂ, ਤਿੰਨੇ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰਹੀਆਂ, ਲੂਣ, ਤੇਲ, ਲੱਕੜੀਆਂ॥
  Akhan: Bhull Gaye Raag Rang, Bhull Gaiyan Jakkadian, Tinne Gallan Yaad Rahi, Loon, Tel, Lakkadian
  ਅਰਥ: ਜਦ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ਟੱਬਰ ਦੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਮੌਜਾਂ ਬਹਾਰਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਟੱਬਰ ਗਲ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਘਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Forgotten tunes and ties, remembered salt, oil, wood.
  Meaning (English): Practical necessities are remembered more than art or rituals.
  English Equivalent: Bread and butter come before music.
• ਅਖਾਣ: ਭੁੱਲਾ ਨਾ ਉਹ ਜਾਣੀਏਂ, ਜੇ ਮੁੜ ਘਰ ਆਵੇ॥
  Akhan: Bhulla Na Oh Janiyan, Je Mur Ghar Aave
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕਰ ਤਾਂ ਬਹੇ, ਪਰ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸੋਧ ਲਵੇ, ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Don’t consider someone lost if they return home.
  Meaning (English): People can return and redeem themselves.
  English Equivalent: Better late than never.
• ਅਖਾਣ: ਮਣਖੱਟੂ ਪੁੱਤ ਨਾ ਜੰਮਦੇ, ਧੀ ਅੰਨ੍ਹੀਂ ਚੰਗੀ
  Akhan: Mankhattu putt na jamde, dhi anhin changi
  ਅਰਥ: ਵਿਹਲੜ ਤੇ ਘਰ-ਉਜਾੜੂ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਅੱਕ ਸੜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Stubborn sons are not born; a daughter is good even if blind
  Meaning (English): Sons may inherit stubbornness, but daughters are generally easier to manage or more agreeable
  English Equivalent: A daughter is a blessing; sons may bring trouble
• ਅਖਾਣ: ਮਨ ਹਰਾਮੀ ਤੇ ਹੁੱਜਤਾਂ ਢੇਰ
  Akhan: Mann harami te hujtaan dher
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਬਹਾਨੇ ਘੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A deceitful mind and heaps of arguments
  Meaning (English): Someone with a corrupt or dishonest mind always finds excuses and argues a lot
  English Equivalent: A guilty conscience needs no accuser
• ਅਖਾਣ: ਮਨ ਜੀਤੇ ਜਗ ਜੀਤ
  Akhan: Mann jeete jag jeet
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਵਲਵਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹਦੀ ਹਰ ਮੈਦਾਨੇ ਜੈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Conquer the mind, conquer the world
  Meaning (English): Mastering your mind is the key to overcoming external challenges
  English Equivalent: Master yourself, and you master the world
• ਅਖਾਣ: ਮਰਦਾ ਕੀ ਨਾ ਕਰਦਾ
  Akhan: Marda ki na karda
  ਅਰਥ: ਮਜਬੂਰੀ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਆਦਮੀ ਅਣਭਾਉਂਦੇ ਤੇ ਅਣਸੋਭਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: What wouldn’t a dead man do?
  Meaning (English): Even the dead are blamed for troubles; used for excessive complaints
  English Equivalent: The dead cannot be helped, yet still blamed
• ਅਖਾਣ: ਮਰਦੀ ਮਰ ਗਈ ਪਰ ਨਖ਼ਰਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ
  Akhan: Mardi mar gayi par nakhra nahi chhaddiya
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਰਥਿਕਤਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੀ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੋਕਤ/ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਇਮ ਰਖੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖ਼ਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: She died but didn’t drop her airs
  Meaning (English): Some people never change their attitude, even in death
  English Equivalent: Pride lives on beyond life
• ਅਖਾਣ: ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਕੰਮ ਪੈਣ ਅਵੱਲੇ
  Akhan: Mardan te ghodiyan kam pain avalle
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਜਣੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਅਚਨਚੇਤ ਆ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Men and horses are fit for work
  Meaning (English): Men and horses are strongest and meant for labor
  English Equivalent: Hard work suits the strong
• ਅਖਾਣ: ਮਰੇ ਨੂੰ ਕੀ ਮਾਰਨਾ
  Akhan: Mare nu ki maarna
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ/ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਨਾ ਦੇਣ ਜਾਂ ਤੰਗ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
  Literal Translation: Why kill the dead?
  Meaning (English): Don’t waste energy on someone or something already lost
  English Equivalent: Don’t beat a dead horse
• ਅਖਾਣ: ਮੀਆਂ ਜੋੜੇ ਫੱਕਾ ਫੱਕਾ, ਬੀਬੀ ਮਾਰੇ ਇੱਕੋ ਧੱਕਾ
  Akhan: Mian jode fakka fakka, bibi mare iko dhakka
  ਅਰਥ: ਮਰਦ ਕਿਰਸ ਕਰਕੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪਰ ਵਹੁਟੀ ਫਜ਼ੂਲ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।
  Literal Translation: Husband earns in pieces, wife spends in one push
  Meaning (English): Earnings are slow, expenses are quick
  English Equivalent: Easy come, easy go
• ਅਖਾਣ: ਮੋਏ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
  Akhan: Moe babe diyan vaddiyan akhan
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਲਾਹੁਤ ਉਹਦੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਰੇ, ਜੀਉਂਦੇ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਭੰਡਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The revered elder has big eyes
  Meaning (English): Respected elders see everything
  English Equivalent: Wise men have eyes everywhere
• ਅਖਾਣ: ਮਾਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਬਿੱਲਾ
  Akhan: Maas di rakhi billa
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਪਾਸੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A cat as guardian of meat
  Meaning (English): Entrusting responsibility to someone untrustworthy
  English Equivalent: Setting a fox to guard the henhouse
• ਅਖਾਣ: ਮੰਗੀ ਸੀ ਹੇਠ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਉੱਤੇ ਨੂੰ
  Akhan: Mangi si heth nu mil gayi utte nu
  ਅਰਥ: ਜਦ ਜਤਨ ਤਾਂ ਕਰੀਏ ਕੋਈ ਵਰਤਣਯੋਗ ਸ਼ੈ ਲਈ, ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਉਹ ਜਿਸ ਦਾ ਉਲਟਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਪਵੇ ਤੇ ਖੇਚਲ ਝੱਲਣੀ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Asked for below, got above
  Meaning (English): Receiving more than what was requested
  English Equivalent: Got more than expected
• ਅਖਾਣ: ਮੱਝ ਫਿਰੇ ਠੱਕੇ ਦੀ ਮਾਰੀ, ਮਾਹੀ ਕਰੇ ਚੁੰਘਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ
  Akhan: Majh phire thakke di mari, mahi kare chughna di tiyaari
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਅਗਲੇ ਦੇ ਦੁਖ, ਪੀੜ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਰਜ਼ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The fish swims in the net; the fisherman prepares to catch it
  Meaning (English): Opportunity is followed by preparation to seize it
  English Equivalent: The early bird catches the worm
• ਅਖਾਣ: ਮੱਝ ਵੇਚ ਕੇ ਘੋੜੀ ਲਈ, ਦੁੱਧ ਪੀਣੋਂ ਗਏ ਲਿੱਦ ਸੁੱਟਣੀ ਪਈ
  Akhan: Majh vech ke ghodi lai, dhoodh peenon gaye lidd sutni pai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੌਦਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਉਹ ਨਿੱਕਲੇ ਘਾਟੇ-ਵੰਦਾ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Sold the buffalo to buy a mare, had to go without milk
  Meaning (English): Sacrificing something useful to gain something else
  English Equivalent: Robbing Peter to pay Paul
• ਅਖਾਣ: ਮੰਤਰ ਨਾ ਜਾਣੇ ਠੂੰਹਿਆਂ, ਹੱਥ ਸੱਪੀਂ ਪਾਵੇ
  Akhan: Mantr na jaane thunhiyan, hath sappin pave
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਵਿਤੋਂ ਬਾਹਰੇ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਵੇ, ਤੇ ਫੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Doesn’t know spells but handles snakes
  Meaning (English): Someone inexperienced doing something dangerous
  English Equivalent: In over one’s head
• ਅਖਾਣ: ਮਾਨ ਨਾ ਮਾਨ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਹਿਮਾਨ
  Akhan: Maan na maan main tera mehmaan
  ਅਰਥ: ਬਦੋ-ਬਦੀ ਦਾ ਪਰਾਹੁਣਾ ਬਨਣ ਤੇ ਪਿਆਰ, ਅਪੱਣਤ ਜਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਬੰਧੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Whether you agree or not, I am your guest
  Meaning (English): Firmness in asserting one’s position
  English Equivalent: Come what may, I am here
• ਅਖਾਣ: ਮੁਰਦਾ ਬੋਲੂ ਖੱਫਣ ਪਾੜੂ
  Akhan: Murda bolu khafan paadu
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਭਵੀਂ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਾ ਸੀਨਾ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਅਖ਼ਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The dead speak through burial
  Meaning (English): The dead reveal truths after death
  English Equivalent: Dead men tell no tales (ironic use)
• ਅਖਾਣ: ਮਿਲਦਿਆਂ ਦੇ ਸਾਕ ਤੇ ਵਾਹੁੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਭੋਆਂ
  Akhan: Mildian de saak te wahundian diyan bhowan
  ਅਰਥ: ਸਾਕਾਗੀਰੀ ਤਾਂ ਹੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਸਾਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ-ਗਿਲਦੇ ਰਹੀਏ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਦੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਉਹਨੂੰ ਵਾਹੁੰਦੇ, ਬੀਜਦੇ ਰਹੀਏ।
  Literal Translation: Respect at meetings, scolding in departures
  Meaning (English): People are polite in presence, harsh behind back
  English Equivalent: Fair-weather friends
• ਅਖਾਣ: ਮੂਲ ਨਾਲੋਂ ਬਿਆਜ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
  Akhan: Mool nalon byaaj piara hunda hai
  ਅਰਥ: ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੋਹਤੇ-ਪੋਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Interest is sweeter than principal
  Meaning (English): Small gains over time are more cherished
  English Equivalent: A little today is better than a lot tomorrow
• ਅਖਾਣ: ਮਾੜਾ ਢੱਗਾ ਛੱਤੀ ਰੋਗ
  Akhan: Maada dhagga chhatti rog
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਮਾੜੇ, ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਸਿਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ, ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Bad hay causes chest disease
  Meaning (English): Poor quality causes problems
  English Equivalent: Inferior things lead to trouble
• ਅਖਾਣ: ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਤਾ ਊਠ ਤੇ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਤਾ ਵੱਢ ਖਾਂਦਾ ਹੈ
  Akhan: Maade din hon ta ooth te baithe nu vi kutta vadh khanda hai
  ਅਰਥ: ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ ਤਾ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: On bad days, even camels and sitting men are bitten by dogs
  Meaning (English): Bad luck affects everyone
  English Equivalent: When it rains, it pours
• ਅਖਾਣ: ਮੂੰਹ ਚੂਹੀ ਢਿੱਡ ਖੂਹੀ
  Akhan: Moonh chuuhi dhidd khoohi
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਬਹੁਤੀ ਰੋਟੀ ਖਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Mouth like a mouse, backside like a well
  Meaning (English): Someone timid in words but strong physically
  English Equivalent: Silent but deadly
• ਅਖਾਣ: ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਤੁਰਤ ਪਰਾਈ
  Akhan: Moonhon nikli turat parai
  ਅਰਥ: ਭੇਤ ਜਾਂ ਲੁਕਵੀਂ ਗੱਲ, ਉਨਾਂ ਚਿਰ ਹੀ ਲੁਕੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਚਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਨਾ ਜਾਵੇ।
  Literal Translation: Words that come out go to others
  Meaning (English): Spoken words cannot be taken back
  English Equivalent: Words once spoken cannot be recalled
• ਅਖਾਣ: ਮੂੰਹੋਂ ਮੰਗਿਆਂ ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ
  Akhan: Moonhon mangiaan taan maut vi nahi mildi
  ਅਰਥ: ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰਨ ਰੂਪ 'ਚ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ।
  Literal Translation: Even asking with mouth, death cannot be obtained
  Meaning (English): Some things cannot be obtained even by asking
  English Equivalent: You can’t get everything by asking
• ਅਖਾਣ: ਮੁੱਦਈ ਸੁਸਤ, ਗਵਾਹ ਚੁਸਤ
  Akhan: Muddai sust, gawah chust
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੌਂ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਢਿੱਲਾ-ਮੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੱਸਦੇ, ਭੱਜਦੇ ਫਿਰਨ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Plaintiff lazy, witness alert
  Meaning (English): Those responsible may not act, but observers notice
  English Equivalent: The guilty are lazy, the witnesses sharp
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਕੁਚੱਜੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੱਜੀ
  Akhan: Maan kuchajji putran kajji
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਲਾਇਕ ਜਾਂ ਬੇਚੱਜੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਿਆਣੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧੋਣ ਧੋ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: A mother spoils her sons
  Meaning (English): Mothers often indulge their sons excessively
  English Equivalent: Spare the rod, spoil the child
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਦੀ ਸੌਕਣ ਧੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ
  Akhan: Maan di saukan dhi di saheli
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਘਰ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਰਖੇ ਤਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A mother’s joy is the daughter’s friend
  Meaning (English): Mothers take pride in their daughter’s companions
  English Equivalent: A mother delights in her daughter’s happiness
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੇਜਲੀ, ਉਹ ਫੱਫੇ ਕੁੱਟਣ
  Akhan: Maan nalon hejali, oh fappe kuttan
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਉ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Stronger than mother, yet uncles beat
  Meaning (English): People appear weaker but face challenges from relatives
  English Equivalent: Even the strong face family pressure
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
  Akhan: Maan nu apne bhaande da pata hunda hai
  ਅਰਥ: ਹਰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A mother knows her own pot
  Meaning (English): Mothers know their own children and affairs best
  English Equivalent: A mother knows best
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਕੱਢੋ
  Akhan: Maan nu chhupao te dhi nu kadho
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਤੇ ਧੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ।
  Literal Translation: Hide from mother, reveal to daughter
  Meaning (English): Secrets are hard to keep from close family
  English Equivalent: A secret’s safe only with strangers
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਧ ਘਿਉੁ ਦੀਆਂ ਨਾਲ਼ਾਂ
  Akhan: Maan-piu diyan galla, dhoodh ghiyu diyan naalan
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖ਼ਾਣ ਵਿਚ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸਹਿਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
  Literal Translation: Parents’ words are like milk and butter
  Meaning (English): Parents’ advice is valuable and nourishing
  English Equivalent: Like father, like son / Parental guidance is precious
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ-ਪੁਰ ਧੀ ਪਿਤਾ ਪੁਰ ਘੋੜਾ, ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਤਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ
  Akhan: Maan-pur dhi pita pur ghoda, bahuta nahi ta thoda thoda
  ਅਰਥ: ਧੀ ਦਾ ਸੁਭਾ ਮਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾ ਉਪਰ ਤੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਸੁਭਾ ਪਿਉ ਦੇ ਸੁਭਾ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Mother gives daughter, father gives a horse; if not much, a little of each
  Meaning (English): Parents provide as much as they can
  English Equivalent: Parents give what they can afford
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਫਿਰੇ ਫੋਸੀ ਫੋਸੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੁੱਤ ਗੁਹਾਰੇ ਬਖਸ਼ੇ
  Akhan: Maan phire phosi phosi nu, te putt guhare bakhshe
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਵਿਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦਾਨ ਜਾਂ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Mother wanders with spoons, son gets spoons and bowls
  Meaning (English): Efforts of parents benefit children
  English Equivalent: Parents’ labor benefits the next generation
• ਅਖਾਣ: ਮਾਂ ਮੋਈ ਪਿਉ ਪਤਰਿਆ
  Akhan: Maan moi piu patria
  ਅਰਥ: ਮਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਪਿਉ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਲ ਲਗਾਉ ਜਾਂ ਵਤੀਰਾ ਬਦਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Mother is soft, father is strict
  Meaning (English): Mothers are lenient, fathers strict
  English Equivalent: Motherly love vs fatherly discipline
• ਅਖਾਣ: ਯਰਾਨੇ ਲਾਉਣੇ ਊਠਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਬੂਹੇ ਰੱਖਣੇ ਭੀੜੇ
  Akhan: Yaraane Laune Uthan Waliyan Naal, Te Boohe Rakhne Bheere
  ਅਰਥ: ਜੇ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਹੈਸੀਅਤ ਦਾ ਆਦਮੀ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਯਰਾਨੇ ਗੰਢ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਖਰਚ ਖੇਚਲ ਕਰਨੋਂ ਘੇਸ ਵੱਟੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Make friends with those who have humps, and guard the door with sheep
  Meaning (English): Don’t rely on unreliable people for support or security.
  English Equivalent: Don’t put the cart before the horse.
• ਅਖਾਣ: ਯੱਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਪੈਰ ਭਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
  Akhan: Yakka Vekh Ke Hi Pair Bhaare Hunde Han
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿੱਟਰ ਬਹੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Only after seeing one does one weigh the foot
  Meaning (English): People act cautiously only after seeing the situation.
  English Equivalent: Look before you leap.
• ਅਖਾਣ: ਯਾਰ ਦੀ ਯਾਰੀ ਵੱਲ ਜਾਈਏ, ਐਬਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਈਏ
  Akhan: Yaar Di Yaari Vall Jaiye, Aiban Vall Na Jaiye
  ਅਰਥ: ਮਿੱਤਰਤਾ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਐਬਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਐਬਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਬਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Follow friendship of friends, not faults
  Meaning (English): Focus on good relationships, not on others’ mistakes.
  English Equivalent: Birds of a feather flock together.
• ਅਖਾਣ: ਯਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਰਾਂ
  Akhan: Yaraan Naal Baharaan
  ਅਰਥ: ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜਾਂ ਮਜ਼ਾ ਉਦੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੱਜਣ-ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਹੋਣ।
  Literal Translation: Spring with friends
  Meaning (English): Life is joyful when spent with good friends.
  English Equivalent: Friends make life beautiful.
• ਅਖਾਣ: ਰੋਏ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ
  Akhan: Roe Binan Taan Maa Vi Dudh Nahi Dendi
  ਅਰਥ: ਹੀਲਾ, ਉੱਦਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਪਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਆਖਣ ਵੇਖਣ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
  Literal Translation: Without crying, even mother won’t give milk
  Meaning (English): Effort is necessary to achieve results.
  English Equivalent: No pain, no gain.
• ਅਖਾਣ: ਰੱਸੀ ਸੜ ਗਈ ਪਰ ਵਲ ਨਾ ਗਿਆ
  Akhan: Rassi Sarr Gayi Par Val Na Gaya
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮੀਰ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਕੜ ਖਾਂ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਗ਼ਰੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਲੱਥ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਆਕੜ ਨਾ ਛੱਡੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The rope burned but didn’t twist
  Meaning (English): Some efforts fail completely despite attempts.
  English Equivalent: All effort wasted.
• ਅਖਾਣ: ਰੀਸੀਂ ਪੁੱਤ ਨਾਂ ਜੰਮਦੇ ਹੋਰ ਸੱਭੇ ਗੱਲਾਂ
  Akhan: Reesin Putt Na Jammde Hor Sabhe Gallan
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਪਰ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਸ ਤੇ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Only sons of ropes aren’t born; all other things exist
  Meaning (English): Some things are impossible; most are achievable.
  English Equivalent: Nothing is impossible.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੇ, ਜਾਂ ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੇ
  Akhan: Raah Pia Jaane, Jaan Vah Pia Jaane
  ਅਰਥ: ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਔਖਾ ਜਾਂ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪਵੇ।
  Literal Translation: Whether the path is known or the stream is known
  Meaning (English): Outcomes are uncertain even when the situation seems clear.
  English Equivalent: Cross that bridge when you come to it.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਕੀ (ਇਰਾਕੀ) ਨੂੰ ਸੈਨਤ, ਗਧੇ ਨੂੰ ਸੋਟਾ
  Akhan: Raaki (Iraqi) Nu Saint, Gadhe Nu Sota
  ਅਰਥ: ਸਿਆਣਾ ਬੰਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੀ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਦੋ ਠੁਕਣ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: A rogue to a saint, a donkey to a whip
  Meaning (English): Wrong tools or actions for the wrong person are ineffective.
  English Equivalent: You can’t make a silk purse out of a sow’s ear.
• ਅਖਾਣ: ਰੱਖ ਪਤ, ਰਖਾ ਪਤ
  Akhan: Rakh Pat, Rakha Pat
  ਅਰਥ: ਜੀ ਆਖ ਤੇ ਜੀ ਅਖਵਾ, ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੋ।
  Literal Translation: Keep leaf, keep leaf
  Meaning (English): Preserve what is precious carefully.
  English Equivalent: Handle with care.
• ਅਖਾਣ: ਰੱਖੇ ਰੱਬ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਕੌਣ
  Akhan: Rakhe Rabb Taan Maare Kaun
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਲ ਵੀ ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
  Literal Translation: If God protects, who can harm?
  Meaning (English): Divine protection ensures safety.
  English Equivalent: God helps those who help themselves.
• ਅਖਾਣ: ਰੋਗ ਦਾ ਘਰ ਖਾਂਸੀ, ਲੜਾਈ ਦਾ ਘਰ ਹਾਂਸੀ
  Akhan: Rog Da Ghar Khansi, Ladaai Da Ghar Hansi
  ਅਰਥ: ਖੰਘ ਤੋਂ ਕਈ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਾਸੇ ਮਖੌਲ ਤੋਂ ਲੜਾਈ।
  Literal Translation: House of illness coughs, house of quarrel laughs
  Meaning (English): Every environment has predictable consequences.
  English Equivalent: Every place has its own troubles.
• ਅਖਾਣ: ਰੱਜ ਨੂੰ ਚੱਜ
  Akhan: Rajj Nu Chajj
  ਅਰਥ: ਪੱਲੇ ਪੈਸੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਸੁਆਰਥਾਂ ਆਦਿ ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਜਾਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: Anger to anger
  Meaning (English): Anger begets anger; conflicts escalate.
  English Equivalent: Fight fire with fire.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਜ ਪਿਆਰਾ ਰਾਜਿਆਂ, ਵੀਰ ਦੁਪਿਆਰੇ
  Akhan: Raaj Pyaara Rajian, Veer Dupyaare
  ਅਰਥ: ਧਨ ਦੌਲਤ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Kings love kings, brothers are beloved
  Meaning (English): People naturally care for their own, less for outsiders.
  English Equivalent: Charity begins at home.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਕਾਲ ਹੈ
  Akhan: Raje De Ghar Motiya Da Kaal Hai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਥੁੜ੍ਹ, ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: There is scarcity of pearls in the king’s house
  Meaning (English): Even the rich or powerful may lack some treasures.
  English Equivalent: Money can’t buy everything.
• ਅਖਾਣ: ਰੰਡਾ ਗਿਆ ਕਰਾਉਣ ਕੁੜਮਾਈ, ਆਪਣੀ ਕਰੇ ਕਿ ਪਰਾਈ
  Akhan: Randa Gaya Karaun Kurdmai, Apni Kare Ki Parai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਨੂੰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ੈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੈ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਕੁਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਹ ਸ਼ੈ।
  Literal Translation: The eunuch gets others married; does he care for his own?
  Meaning (English): Some people help others but neglect themselves.
  English Equivalent: Sweep others’ floors before your own.
• ਅਖਾਣ: ਰੰਨਾਂ ਵਿਚ ਧੰਨਾ
  Akhan: Rannan Vich Dhanna
  ਅਰਥ: ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Blessed in fights
  Meaning (English): Someone is lucky in struggles.
  English Equivalent: Fortune favors the brave.
• ਅਖਾਣ: ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਆ ਬਹੁ ਭਾਈ
  Akhan: Rupe Di Waddiaai, Aa Bahu Bhai
  ਅਰਥ: ਧਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹਰ ਕੋਈ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Greatness of money, oh many brothers
  Meaning (English): Money has power and influence over people.
  English Equivalent: Money talks.
• ਅਖਾਣ: ਰੱਬ ਨੇੜੇ ਕਿ ਘਸੁੰਨ
  Akhan: Rabb Nere Ki Ghasunn
  ਅਰਥ: ਜੋਰਾਵਰ ਦਾ ਸੱਤੀਂ ਵੀਹੀਂ ਸੌ; ਜੋਰਾਵਰ ਬੰਦਾ ਮਾੜੇ ਨੂੰ ਮਨ-ਆਈ ਮਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਉਣ ਤੇ ਤਰਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਡਾਢੇ ਦਾ ਡਰਾਵਾ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Is God near or far?
  Meaning (English): People question divine presence in hardships.
  English Equivalent: Is God really listening?
• ਅਖਾਣ: ਰੱਬ ਬਣਾਈ ਜੋੜੀ ਇਕ ਅੰਨਾਂ ਇਕ ਕੋਹੜੀ
  Akhan: Rabb Banai Jodi Ik Annan Ik Kohri
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਦੋ ਨਿਕੰਮੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਆਪਸ 'ਚ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: God made a pair: one male, one female
  Meaning (English): Men and women are naturally made for each other.
  English Equivalent: Opposites attract.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਮ ਰਲਾਈ ਜੋੜੀ, ਇੱਕ ਅੰਨਾਂ ਇਕ ਕੋਹੜੀ
  Akhan: Ram Rlai Jodi, Ik Annan Ik Kohri
  ਅਰਥ: ਜਦ ਦੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਭੈੜੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜੋੜ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: God joined a pair: one male, one female
  Meaning (English): Same as above about natural pairing.
  English Equivalent: Opposites attract.
• ਅਖਾਣ: ਰਾਮ ਰਾਮ ਜਪਣਾ, ਪਰਾਇਆ ਮਾਲ ਅਪਣਾ
  Akhan: Ram Ram Japna, Paraya Maal Apna
  ਅਰਥ: ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰਾਮ ਰਾਮ, ਤੇ ਕੱਛ ਵਿਚ ਛੁਰੀ, ਬਗਲਾ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਵਾਲੇ ਬਾਬਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Chant God’s name, but keep others’ property as yours
  Meaning (English): Pretense of piety while exploiting others is hypocritical.
  English Equivalent: Don’t judge a book by its cover.
• ਅਖਾਣ: ਰੁੜ੍ਹਦਾ ਖ਼ਰਬੂਜਾ, ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਮਿੱਤ
  Akhan: Rudhda Kharbooza, Pittaran De Namit
  ਅਰਥ: ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਅਹਿਸਾਨ ਕਰਨਾ।
  Literal Translation: A rotten melon, due to the forefathers
  Meaning (English): Faults or misfortune come from past actions or ancestors.
  English Equivalent: The apple doesn’t fall far from the tree.
• ਅਖਾਣ: ਲੜਦਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਭੱਜਦਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ
  Akhan: Laddiyaan de Pichhe te Bhajdiyaan de Agge
  ਅਰਥ: ਜਦ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਹ ਬੰਦਾ ਬੜਾ ਡਰਾਕਲ ਹੈ, ਖਤਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Behind those who fight, ahead of those who flee
  Meaning (English): Some people only follow when things are safe or profitable; they avoid risk
  English Equivalent: Fair-weather friend
• ਅਖਾਣ: ਲੜਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ
  Akhan: Ladan Faujaan na Sardaaraan da
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰੇ ਤੇ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਓਦੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Fighting belongs to armies, not chiefs
  Meaning (English): Leaders should guide, not fight themselves
  English Equivalent: Leaders lead, soldiers fight
• ਅਖਾਣ: ਲੜੀ ਘਰਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਦਾਦੇ ਪਿੱਟੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ (ਡਿੱਗੀ ਖੋਤੇ ਤੋਂ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਘੁਮਿਆਰ ਤੇ)
  Akhan: Laddi Gharadiyaan naal, te Daade Pitte Guandhian de (Digi Khote ton te Gussa Ghumaar te)
  ਅਰਥ: ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਵਿਹੜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਪਈ।
  Literal Translation: Fought with own family, and punished neighbors (from a fallen donkey and swirling anger)
  Meaning (English): Sometimes petty anger leads to disproportionate or misdirected retaliation
  English Equivalent: Cutting off your nose to spite your face
• ਅਖਾਣ: ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਕੱਟਦਾ ਹੈ
  Akhan: Lohe nu Loha Kattda hai
  ਅਰਥ: ਅਮੀਰ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਅਮੀਰ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਨਾਲ ਤੈਸਾ ਹੀ ਵਾਰਾ-ਸਾਰਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Iron cuts iron
  Meaning (English): Strong resist strong
  English Equivalent: Fight fire with fire
• ਅਖਾਣ: ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਗਗੜੀ ਨੂੰ ਜੋਕਾਂ ਨਾਲ ( ਹੋਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰੀ ਦੀ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਡੰਗੋਰੀ ਦੀ)
  Akhan: Lokan nu Lokan naal, Gagdi nu Jokan naal (Hori nu Hori di, Anhe nu Dangori di)
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਸ਼ੈ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਰਜ਼ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਦਾ ਹੀ ਖਿਆਲ ਫਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: People with people, donkey with jokes
  Meaning (English): Everyone belongs with their own kind
  English Equivalent: Birds of a feather flock together
• ਅਖਾਣ: ਲਿਖੇ ਮੂਸਾ ਪੜ੍ਹੇ ਖੁਦਾ
  Akhan: Likhe Moosa Parhe Khuda
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲਿਖਤ ਭੈੜੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ ।
  Literal Translation: If Moses writes, even God reads
  Meaning (English): Written word carries authority
  English Equivalent: Written word is law
• ਅਖਾਣ: ਲੇਖਾ ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਦਾ, ਟਕਾ ਲੇਖ ਬਖਸ਼ੀਸ਼
  Akhan: Lekha Mavan Dhiyan da, Taka Lekh Bakhshish
  ਅਰਥ: ਲੇਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਏ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰੀਏ, ਲੇਖੇ ਵਿਚ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਂਜ ਦਾਨ ਜਾਂ ਛੱਡ ਜਿੰਨੀ ਦਿਲ ਆਵੇ ਕਰ ਦੇਈਏ।
  Literal Translation: Accounts of mothers’ daughters, coins and charity
  Meaning (English): Everything is accounted for; no favors are unnoticed
  English Equivalent: Every penny counts
• ਅਖਾਣ: ਲਾਗੀਆਂ ਨੇ ਲਾਗ ਲੈਣਾ ਏ, ਭਾਵੇਂ ਜਾਂਦੀ ਹੀ ਰੰਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇ
  Akhan: Laagian ne Laag laina ae, Bhaven Jandi hi Randi ho Jaave
  ਅਰਥ: ਜਿਸ ਨੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ੈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਲਿਆਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਜੂਰੀ ਲੈ ਹੀ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਮਾਲਕ ਦੇ ਭਾਵੇਂ ਕੰਮ ਆਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਆਵੇ।
  Literal Translation: Obsessions take hold, even if it ruins a person
  Meaning (English): People may pursue desires relentlessly, even self-destructively
  English Equivalent: The heart wants what it wants
• ਅਖਾਣ: ਲਾਜ ਮਰੇਂਦਾ ਅੰਦਰ ਵੜੇ, ਮੂਰਖ ਆਖੇ ਮੈਥੋਂ ਡਰੇ
  Akhan: Laaj Marenda Andar Vade, Moorakh Aakhe Maithon Dare
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਕੁਪੱਤਾ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਸਾਊ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਤਾਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੂਰਖ ਹੋਰ ਵੀ ਮੱਛਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Shame dies inside, fools say I’m scared of them
  Meaning (English): True modesty is internal; fools misjudge appearances
  English Equivalent: Actions speak louder than words
• ਅਖਾਣ: ਲਾਠੀ ਮਾਰਿਆਂ ਪਾਣੀ ਦੋ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
  Akhan: Laathi Maarian Paani Do Nahi Hunday
  ਅਰਥ: ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾਸ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ।
  Literal Translation: Two waters don’t flow from a struck stick
  Meaning (English): One cannot get results without proper effort
  English Equivalent: You can’t get blood from a stone
• ਅਖਾਣ: ਲੈਣ ਦਾ ਸ਼ਾਹ, ਦੇਣ ਦਾ ਦਿਵਾਲੀਆ
  Akhan: Len da Shah, Den da Diwala
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਸ਼ੈਆਂ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਲੈਣ ਵਿਚ ਤਾ ਬੜਾ ਤੁਰਤ ਫੁਰਤ ਤੇ ਦਲੇਰ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਗਵਾਂ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: King at taking, bankrupt at giving
  Meaning (English): Some are generous with demands but stingy in giving
  English Equivalent: Easy come, easy go
• ਅਖਾਣ: ਲੈਣ ਵਿਆਜੀ ਦੇਣ ਹੁਦਾਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਰਹਿਣ ਕੁਆਰੇ
  Akhan: Len Viaji Den Hudare, Ohna de Kyon Na Rahin Kuare
  ਅਰਥ: ਜਿਹੜਾ ਆਪ ਕਰਜ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਦਾਰ ਦੇ ਛੱਡੇ, ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: They take interest and give late; why shouldn’t they remain single
  Meaning (English): Exploiters often face consequences
  English Equivalent: What goes around comes around
• ਅਖਾਣ: ਲੈਣਾ ਇਕ ਨਾ ਦੇਣੇ ਦੋ
  Akhan: Lena Ik Na Dene Do
  ਅਰਥ: ਸਾਡਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਉੱਕਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ।
  Literal Translation: Take one, give two
  Meaning (English): Be generous in giving, modest in taking
  English Equivalent: Give more than you take
• ਅਖਾਣ: ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਤੇ ਛੇਤੀ ਮੌਤ
  Akhan: Lambi Jeebh te Cheti Maut
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਐਵੇਂ ਵਾਧੂ ਘਾਟੂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅਜੇਹੇ ਸੁਭਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Long tongue, quick death
  Meaning (English): Speaking too much or gossiping can bring danger
  English Equivalent: Loose lips sink ships
• ਅਖਾਣ: ਲਾਲ ਗੋਦੜੀਆ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ
  Akhan: Laal Godariya vich Nahi Luke Rehnde
  ਅਰਥ: ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੋਣਹਾਰ ਬੱਚਿਆ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀ।
  Literal Translation: Reds don’t hide in a red blanket
  Meaning (English): Truth or danger eventually becomes visible
  English Equivalent: You can’t hide the truth
• ਅਖਾਣ: ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਓ ਆਖ ਲਈਦਾ ਹੈ
  Akhan: Lor Vele taan Khote nu vi Pio Aakh Lenda hai
  ਅਰਥ: ਕਈ ਵੇਰ ਆਪਣਾ ਬੁੱਤਾ ਸਾਰਨ (ਮਤਲਬ ਕੱਢਣ) ਲਈ ਭੈੜਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
  Literal Translation: In need, even a donkey is called father
  Meaning (English): In desperation, even unlikely sources are respected
  English Equivalent: Beggars can’t be choosers
• ਅਖਾਣ: ਲੁੱਚਾ ਆਖੇ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ
  Akhan: Luchha Aakhe Main Sabh ton Ucha
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਬਦਮਾਸ਼ ਤੇ ਲੜਾਕੇ ਬੰਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਚੌਧਰੀ ਅਖਵਾਣ, ਓਦੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: The humble claims to be highest
  Meaning (English): People often exaggerate their own importance
  English Equivalent: Pride comes before a fall
• ਅਖਾਣ: ਵਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਘਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਰੂ ਨਹੀਂ
  Akhan: Vadhi nu Koi Khatra Nahi te Ghati da Koi Daru Nahi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਜੀਉਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਪੁੱਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: No danger for the strong, no alcohol for the weak
  Meaning (English): Strength brings immunity; weakness is left wanting
  English Equivalent: Might makes right
• ਅਖਾਣ: ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਮਾਨੇ ਦਾ, ਲੂਣ ਲਗਿਆ ਆਨੇ ਦਾ
  Akhan: Viaah Hoya Maane da, Loon Lagya Aane da
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗ਼ਰੀਬੀ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਖ਼ਰਚ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਹਨੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Marriage belongs to husband, salt belongs to wife
  Meaning (English): Each has their domain/responsibility
  English Equivalent: Separate spheres of influence
• ਅਖਾਣ: ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਬੀ ਦਾ ਲੇਖਾ
  Akhan: Viaah vich Bi da Lekha
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲਾਗੋਂ ਕੋਈ ਜਣਾ ਨਿਕੰਮੀ ਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਛੇੜ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Even expenses are accounted in marriage
  Meaning (English): Every detail matters in marriage
  English Equivalent: Nothing goes unnoticed
• ਅਖਾਣ: ਵਿਹਲੀ ਜੱਟੀ ਉੱਨ ਵੇਲੇ, ਵਿਹਲੀ ਰੰਨ ਪਰਾਹੁਣਿਆਂ ਜੋਗੀ
  Akhan: Vihli Jatti Un Vele, Vihli Rann Parahunian Jogi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਵਿਹਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਐਵੇਂ ਫਜ਼ੂਲ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Early bride, early food for guests
  Meaning (English): Being prepared benefits everyone
  English Equivalent: Early bird catches the worm
• ਅਖਾਣ: ਵਾਹ ਕਰਮਾਂ ਦਿਆ ਬਲੀਆ, ਰਿੱਧੀ ਖੀਰ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਦਲੀਆ
  Akhan: Wah Karman Diya Baliya, Riddhi Kheer te ho Gaya Dalia
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਤਨ ਚੰਗੇ ਫਲ ਲਈ ਕਰੇ, ਪਰ ਮਿਲੇ ਉਹਨੂੰ ਘਟੀਆ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Praise the deeds; prosperity came in porridge
  Meaning (English): Good actions bring reward
  English Equivalent: You reap what you sow
• ਅਖਾਣ: ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏਂ ਜਾਂ ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏਂ ( ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏਂ ਜਾਂ ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏਂ)
  Akhan: Wah Piya Janiyen ya Rah Piya Janiyen
  ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
  Literal Translation: Whether love or path is lost
  Meaning (English): Uncertainty in outcomes
  English Equivalent: You win some, you lose some
• ਅਖਾਣ: ਵਾਹੁੰਦਿਆ ਦੀ ਜੋਗ ਗਈ ਤੇ ਚੋਬਰਾਂ ਦੇ ਜੰਮ ਪਈ
  Akhan: Wahundiyaa Di Jog Gayi te Chobran De Jamm Peyi
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਜਣਾ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ਖਪਦਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਹੱਥ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਆਵੇ, ਤੇ ਵਿਹਲੜ ਹੱਥ ਰੰਗ ਬਹਿਣ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Opportunity for the rich is gone, and neighbors rejoice
  Meaning (English): People celebrate others’ misfortunes
  English Equivalent: When the cat’s away, the mice will play
• ਅਖਾਣ: ਵੰਝਲੀ ਦਾ ਕੀ ਵਜਾਉਣਾ, ਮੂੰਹ ਹੀ ਵਿੰਗਾ ਕਰਨਾ ਹੈ
  Akhan: Wanjhli da Ki Vajona, Moonh hi Vinga Karna hai
  ਅਰਥ: ਜਦ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਆਖੇ ਕਿ ਇਹ ਬੜਾ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਮਖੌਲ ਵਜੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: What’s the use of playing the flute; mouth just whistles
  Meaning (English): Some efforts are pointless
  English Equivalent: All talk, no action
• ਅਖਾਣ: ਵੰਡ ਖਾਵੇ ਖੰਡ ਖਾਵੇ
  Akhan: Vand Khave Khand Khave
  ਅਰਥ: ਇਸ ਅਖ਼ਾਣ ਵਿਚ ਵੰਡ ਖਾਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।
  Literal Translation: Share and eat sugar
  Meaning (English): Sharing brings sweetness
  English Equivalent: Sharing is caring
• ਅਖਾਣ: ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
  Akhan: Waddiyan Machhian Chotian nu Kha Jandiyan Hain
  ਅਰਥ: ਤਕੜੇ ਤੇ ਧਨਾਢ ਆਦਮੀ ਮਾੜੇ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
  Literal Translation: Big fish eat small fish
  Meaning (English): Strong overpower the weak
  English Equivalent: Survival of the fittest
• ਅਖਾਣ: ਵਾਦੜੀਆਂ ਸਜਾਦੜੀਆਂ ਨਿਭਣ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ
  Akhan: Wadriaan Sajadriaan Nibhan Siraan de Naal
  ਅਰਥ: ਖਾਰੇ ਖੂਹ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਮਿੱਠੇ, ਭਾਵੇਂ ਸੌ ਮਣ ਗੁੜ ਘੱਤੀਏ। ਨਿੰਮ ਨਾ ਮਿੱਠੀ ਹੋਂਵਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਘੀ ਨਾਲ
  Literal Translation: Promises are fulfilled with heads
  Meaning (English): Fulfilling obligations requires commitment
  English Equivalent: Put your money where your mouth is
• ਅਖਾਣ: ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾ ਆਦਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੱਟੀਏ ਪੋਰੀਆਂ ਪੋਰੀਆਂ ਜੀ
  Akhan: Waris Shah na Aadaan Jandiyan ne, Bhaven Kattiye Poryaan Poryaan ji
  ਅਰਥ: ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਸੁਭਾ ਵਟਾਏ ਬਦਲਾਏ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।
  Literal Translation: Habits don’t change, even if we cut them piece by piece
  Meaning (English): People rarely change their ways
  English Equivalent: You can’t teach an old dog new tricks
• ਅਖਾਣ: ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼, ਕੁਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ
  Akhan: Vele di Namaz, Kuvele diyaan Takkraan
  ਅਰਥ: ਕੰਮ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕੰਮ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵੇਲਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਗਰੋਂ ਵਾਧੂ ਖਪਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
  Literal Translation: Timely prayer, timely blows
  Meaning (English): Acting at the right time is crucial
  English Equivalent: A stitch in time saves nine
• ਅਖਾਣ: ਵੇਲਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੱਲ਼ ਚੇਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
  Akhan: Vela Nikal Janda Hai, Gall Chete Reh Jandi Hai
  ਅਰਥ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਗੋਚਰਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਖਾਣ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਭਾਈ ਵੇਲਾ ਤਾਂ ਔਖੇ ਸੌਖੇ ਟੱਪ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਨਾਂਹ ਜ਼ਰੂਰ ਚੇਤੇ ਰਹੇਗੀ।
  Literal Translation: Time passes, but words remain in memory
  Meaning (English): Actions fade, words last
  English Equivalent: Words have wings
• ਅਖਾਣ: ਵੇਲਾ ਵਖ਼ਤ ਵਿਹਾਇਆ, ਹੁਣ ਕੀ ਬਣੇ ਪਛਤਾਇਆਂ
  Akhan: Vela Vakt Vihaya, Hun Ki Bane Pachtaiyaan
  ਅਰਥ: ਹੁਣ ਪਛਤਾਇਆਂ ਕੀ ਬਣੇ, ਜਦ ਚਿੜੀਆਂ ਚੁਗਿਆ ਖੇਤ।
  Literal Translation: Time wasted, now what’s the use of regret
  Meaning (English): Don’t waste time; regret is useless
  English Equivalent: Don’t cry over spilt milk